Przedawnienie roszczenia głównego a odsetki

Pytanie: Czy prawdą jest, że w ostatnim czasie SN wydał orzeczenie, z którego wynika, ze jeżeli przedawni się roszczenie główne nie można dochodzić zadnych należności ubocznych, w tym odsetek? Czy mogliby Państwo ewentualnie podać sygnaturę tegoż orzeczenia?

Odpowiedź:

Ustawowym skutkiem przedawnienia jest powstanie po upływie terminu przedawnienia po stronie tego, przeciw komu przysługuje roszczenie, uprawnienia do uchylenia się od jego zaspokojenia, czyli tzw. zarzut peremptoryjny. Wykonanie tego uprawnienia powoduje, że roszczenie już nie może być skutecznie dochodzone. Zgodnie z obecną linią orzeczniczą Sądu Najwyższego dotyczy to nie tylko roszczenia głównego, ale i odsetek za opóźnienie (tak np. uchwała SN z 10 listopada 1995 r., III CZP 156/95, OSNC 3/96, poz. 31). A zatem jeżeli dłużnik podniesie uzasadniony zarzut przedawnienia dochodzonego od niego roszczenia, odsetki za opóźnienie mogą być naliczone tylko za czas do chwili przedawnienia roszczenia. W orzeczeniach Sądu Najwyższego: wyroku z dnia 19 stycznia 1990 r. IV CR 294/89 (OSNCP 1991/2-3 poz. 33) oraz uchwałach z dnia 5 kwietnia 1991 r. III CZP 20/91 (OSNCP 1991/10-12 poz. 120), z dnia 5 kwietnia 1991 r. III CZP 21/91 (OSNCP 1991/10-12 poz. 121) oraz z dnia 9 listopada 1994 r. III CZP 141/94 (Glosa 1995/8 str. 30) stwierdzone zostało, że roszczenie o zapłatę odsetek za opóźnienie uzyskuje byt niezależny od długu głównego i ulega przedawnieniu według własnych reguł, osobno za każdy dzień opóźnienia, w związku z czym może być dochodzone również po upływie przedawnienia roszczenia głównego. Stwierdzenia te dotyczą jednak okresu po powstaniu roszczenia z tytułu odsetek. . Natomiast w sytuacji, gdy dług główny uległ przedawnieniu, roszczenie o odsetki za okres po tym przedawnieniu w ogóle nie powstaje.Jeżeli bowiem dłużnik ma prawo odmówić świadczenia - a takie prawo z chwilą upływu terminu przedawnienia zastrzega mu norma art. 117 § 2 Kodeksu cywilnego (tzw. zarzut przedawnienia) - nie może być mowy o opóźnieniu po jego stronie, choćby termin spełnienia świadczenia już upłynął. Obowiązek płacenia odsetek nie może zatem powstać bez obowiązku zapłaty sumy głównej i pod tym względem odsetki stanowią dług uboczny, czyli akcesoryjny.