Podatek od umów o dzieło

Pytanie: Czy od umów o dzieło należy odprowadzić podatek VAT?

Odpowiedź:

Pytanie powyższe dotyka jednego z największych problemów interpretacyjnych na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, a mianowicie interpretacji art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy. W myśl powyższego przepisu, za samodzielnie wykonywaną działalność gospodarczą nie uważa się czynności z tytułu których przychody zostały wymienione w art. 13 pkt 2-8 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeżeli z tytułu wykonania tych czynności osoby te są związane ze zlecającym wykonanie tych czynności prawnymi więzami tworzącymi stosunek prawny pomiędzy zlecającym wykonanie czynności i wykonującym zlecane czynności co do warunków wykonywania tych czynności, wynagrodzenia i odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności. O ile pierwsza część przepisu jest jasna, w przypadku drugiej jej części trudno jednoznacznie cokolwiek stwierdzić. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż w zasadzie każdy pomyślany stosunek prawny między zleceniobiorcą, a zlecającym (w szerokim znaczeniu tych pojęć, a więc obejmującym także umowy o dzieło) jest określony co do: - warunków wykonywania tych czynności (nawet jeśli warunki te nie są określone w umowie to obowiązują warunki charakterystyczne dla prac danego rodzaju), - wynagrodzenia (jeśli czynności wykonywane są odpłatnie), - odpowiedzialności zlecającego wykonanie tych czynności (choćby poprzez odpowiedzialność zlecającego za wypłatę wynagrodzenia). Z drugiej strony wskazuje się, iż przepis powyższy wzorowany był na przepisie unijnym, który mówi nie tyle o stosunku prawnym, co stosunkiem prawnym ustanawiającym stosunek pracodawcy i pracownika. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości interpretuje się powyższy zapis jako uzależnienie opodatkowania danych czynności od tego czy wykonujący je działa w warunkach niepewności co do popytu, konkurencji oraz ostatecznego rezultatu podjętej działalności. Wydaje się, iż w przypadku czynności wykonywanych na podstawie umowy o dzieło w ogromnej większości przypadków można mówić o warunkach wyłączających powyższe czynności spod opodatkowania zarówno na gruncie polskich przepisów, jak i przepisów unijnych (to drugie jest o tyle istotne, iż przepisy polskie należy interpretować w kierunku zgodności z przepisami unijnymi). Tym samym, co do zasady, umowy o dzieło nie podlegają opodatkowaniu VAT. Na zakończenie warto wskazać, iż z praktyki ostatnich miesięcy wynika, iż strony umowy o dzieło często starają się zabezpieczyć przewidując w umowach klauzulę typu : „Zamawiający oświadcza, iż ciąży na nim odpowiedzialność w stosunku do jego klientów za jakość dzieła stworzonego przez Autora”.