Umowa pożyczki a podatek

Pytanie: Kolega koledze udziela pożyczki pewnej kwoty pieniężnej. Sporządzają umowę pożyczki. Czy należy uiścić podatek od tej czynności, a jeśli tak, to na jakich zasadach?

Odpowiedź:

Umowa pożyczki jest czynnością, od której należy uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC). W praktyce dość często zdarza się, iż strony takiej umowy zapominają o obowiązku zapłaty podatku. Oczywiście nie powoduje to nieważności zawartej umowy, niemniej jednak podatek zapłacić trzeba. Trzeba rzecz jasna, co do zasady. Istnieje bowiem szereg wyjątków oraz zwolnień i w razie spełnienia warunków, określających zasady skorzystania z tych zwolnień i wyłączeń, podatku nie trzeba będzie płacić. Niestety z pytania nie wynikają bardziej szczegółowe informacje, dlatego też nie jesteśmy w stanie wskazać, czy w tym konkretnym przypadku wystąpi obowiązek podatkowy. Jeśli więc strony umowy pożyczki nie będą spełniać warunków do wyłączenia z opodatkowania lub zwolnienia od podatku, podatek winien zostać zapłacony. Podstawę opodatkowania stanowi kwota lub wartość pożyczki, zaś stawka podatku wynosi 2% podstawy opodatkowania. Podatnicy są obowiązani bez wezwania do złożenia deklaracji podatkowej (druk PCC-1) oraz obliczenia i wpłaty podatku w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego (czyli od dnia zawarcia umowy). Z reguły umowa określa, kto ponosi ciężar zapłaty tego podatku, nie należy jednak zapominać, że są to ustalenia wewnętrzne, które nie obowiązują fiskusa. W przypadku braku zapłaty, organ podatkowy może sięgnąć zatem do kieszeni wybranej strony. Wynika to z zasady tzw. odpowiedzialności solidarnej (strona pokrzywdzona, która musiała zapłacić podatek niezgodnie z treścią umowy, będzie mogła żądać zwrotu zapłaconej kwoty w drodze procesu cywilnego, wytoczonego przeciw właściwemu dłużnikowi).