Prawa pracownika po rozwiązaniu przez niego umowy

Pytanie: Rozwiązałem umowę o pracę w trybie art. 55 § 1. Mimo upływu miesiąca od rozwiązania nie otrzymałem odszkodowania za zaległy urlop wypoczynkowy i odszkodowania za 3 miesięczny okres wypowiedzenia. W jakim terminie powinienem zgłosić sprawę do sądu pracy i w jaki sposób tego dokonać?

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 55 § 1 pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, jeżeli zostanie wydane orzeczenie lekarskie stwierdzające szkodliwy wpływ wykonywanej pracy na zdrowie pracownika, a pracodawca nie przeniesie go w terminie wskazanym w orzeczeniu lekarskim do innej pracy, odpowiedniej ze względu na stan jego zdrowia i kwalifikacje zawodowe. Z kolei § 1¹ tego artykułu mówi, że pracownik może rozwiązać umowę o pracę w trybie określonym powyżej także wtedy, gdy pracodawca dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika; w takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres 2 tygodni.

Przepisy ustalają dwa warunki, od których zależy odszkodowanie: rozwiązanie przez pracownika umowy bez wypowiedzenia oraz dopuszczenie się przez pracodawcę ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków wobec pracownika. Nie wystarczy natomiast samo tylko powołanie się przez pracownika w piśmie rozwiązującym umowę, że pracodawca dopuścił się takiego naruszenia.

Rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym przez pracownika jest traktowane tak jak wypowiedzenie z zachowaniem okresu wypowiedzenia dokonane przez pracodawcę, więc tak powinno być ono określone w świadectwie pracy. Przy zastosowaniu opisywanego sposobu rozwiązania umowy o pracę  nie ma możliwości, by pracownik wykorzystał w okresie wypowiedzenia przysługujący mu urlop. Dlatego też, jeżeli pracownik nie wykorzystał całego urlopu, to pracodawca ma obowiązek wypłacić mu ekwiwalent.

Jeżeli pracodawca nie dopełnia tych obowiązków, pracownik może skierować pozew do sądu rejonowego (do sądu pracy) o zapłatę odszkodowania (w przypadku wypowiedzenia z powodów opisanych w art.. 55 § 1¹ oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Oba powyższe roszczenia są roszczeniami ze stosunku pracy i przedawniają się z upływem trzech lat od dnia ich wymagalności (od dnia następnego po dniu, w którym pracodawca otrzymał pisemne oświadczenie pracownika). W pozwie należy dokładnie opisać powody złożenia wypowiedzenia (np. opis bezprawnego ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę), przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń oraz wyraźnie sprecyzować żądanie.