Przeglądanie dokumentów w sądzie

Pytanie: Firma poprosiła osobę fizyczną, aby przejrzała akta określonej sprawy. Czy każdy, kto posiada pełnomocnictwo od strony może przeglądać dokumenty? Czy prawo to jest tylko zarezerwowane dla prawników (radców prawnych, adwokatów)? Czy taka osoba fizyczna może uczestniczyć w rozprawach wspólnie z prawnikiem, który ma pełnomocnictwo?

Odpowiedź:

Zgodnie z art. 9 kodeksu postępowania cywilnego strony i uczestnicy postępowania mają prawo przeglądać akta sprawy i otrzymywać odpisy, kopie lub wyciągi z tych akt. Za stronę może działać jej pełnomocnik procesowy. Doprecyzowaniem tej zasady jawności jest w postępowaniu nieprocesowym art. 525 kpc, zgodnie z którym akta sprawy dostępne są dla uczestników postępowania oraz za zezwoleniem przewodniczącego dla każdego, kto potrzebę przejrzenia dostatecznie usprawiedliwi. Na tych samych zasadach dopuszczalne jest sporządzanie i otrzymywanie odpisów i wyciągów z akt. Dodatkowo, zasady dostępu do akt precyzuje Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości - Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych. Paragraf 102 tego rozporządzenia przewiduje, że udostępnienie stronie akt do przejrzenia oraz wydanie jej przedmiotów lub dokumentów złożonych w sprawie albo wydanie dokumentów na podstawie akt może nastąpić po wykazaniu przez nią tożsamości, a co do innych osób niż strona - po wykazaniu ponadto istnienia uprawnienia wynikającego z przepisów postępowania sądowego. Jak już wskazano wyżej, prawo przeglądania akt przysługuje także pełnomocnikowi i naszym zdaniem nie jest do tego potrzebne pełnomocnictwo szczególne. Chodzi tu jednak wyłącznie o pełnomocnictwo procesowe. Dana osoba, którą chcemy wyznaczyć na pełnomocnika, musi więc spełniać wymogi kodeksu postępowania cywilnego przewidziane dla pełnomocników procesowych. Osoba, o której mowa w pytaniu, jeżeli nie jest pełnomocnikiem procesowym,  może uczestniczyć (jako "obserwator" na sali sądowej) w procesie, lecz nie jako pełnomocnik.