Organizacje społeczne a dostęp do informacji

Pytanie: Czy organizacje społeczne np. stowarzyszenia mają większe umocowania prawne co do możliwości "ingerowania" w życie społeczne oraz udziału w działalności administracji, instytucji wymiaru sprawiedliwości, kontroli niż uprawnienia każdego obywatela wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej? Czy przypisane są jakiekolwiek szczególne uprawnienia w tym zakresie organizacjom społecznym?

Odpowiedź:

Zgodnie z przepisem ustawy o dostępie do informacji publicznej, każdemu przysługuje prawo dostępu do tej informacji. Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.  Powyższe sformułowania wydają się wskazywać na to, że prawo do informacji publicznej przysługuje osobie fizycznej. W praktyce nie ma to jednak żadnego znaczenia, gdyż nawet jeśli o informacje stara się inny podmiot, to zawsze dokonuje tego konkretna osoba. Pewne dodatkowe uprawnienia dla organizacji społecznych w ramach dostępu do informacji publicznej są związane ze skargami rozpatrywanymi w postępowaniu o udostępnienie informacji publicznej. Otóż uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej powstał natomiast obowiązek stowarzyszeń do udzielania takich informacji, jeżeli jest to stowarzyszenie realizujące cele i zadania o charakterze publicznym (tak. NSA z dnia 12 września 2003 r., II SAB 91/03, Rzeczpospolita 2003, nr 214.