Odzyskanie domu

Odpowiedź:

Oczywiście będąc właścicielem domu nie musi się Pani godzić na zamieszkiwanie w nim przez inne osoby. Zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego (art. 222 i nast.) właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.

W przypadku, gdyby Panią z osobami zamieszkującymi dom wiązała, tak jak wcześniej, umowa użyczenia, konieczne byłoby najpierw jej wypowiedzenie. Pytanie więc podstawowe, czy w obecnej chwili wiąże Państwa jakiś stosunek prawny. O umowie można bowiem mówić także wtedy, gdy nie jest zawarta na piśmie, lecz ustnie, czy nawet w sposób dorozumiany. W opisanym przypadku wydaje się, iż można mówić właśnie o taki dorozumianym zawarciu umowy użyczenia. Jak rozumiemy bowiem umowy były zawierane za każdym razem na czas określony 1 roku lub 2 lat, a ostatnia z nich zakończyła się 2003 r. Jeśli od zakończenia czasu obowiązywania ostatniej umowy pozwalała Pani na dalsze zamieszkiwanie w domu, można mówić o zawarciu kolejnej umowy użyczenia w sposób dorozumiany.

Radzimy wobec tego, aby najpierw dokonać wypowiedzenia stosunku prawnego. Termin wypowiedzenia umowy użyczenia powinien uwzględniać interesy i sytuację obu stron. W przypadku umowy użyczenia domu lub lokalu na cele mieszkaniowe, należałoby analogicznie zastosować art. 688 kodeksu cywilnego dotyczący najmu, zgodnie z którym umowę można wypowiedzieć najpóźniej na trzy miesiące naprzód na koniec miesiąca kalendarzowego. 

Po upływie okresu wypowiedzenia, jeśli lokator czy lokatorzy nie wyprowadzą się dobrowolnie, należy skierować przeciwko nim powództwo o eksmisję.

Co do bratanicy cioci, której chce Pani pozwolić na pozostanie w domu, to można ustanowić na jej rzecz np. służebność osobista mieszkania. Jest to ograniczone prawo rzeczowe. Proszę jednak pamiętać, iż tworzy się przez to trwała sytuacja prawna, a jeżeli uprawniona z tytułu służebności osobistej dopuszczać się będzie rażących uchybień przy wykonywaniu swego prawa, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zamiany służebności na rentę. Możliwe jest też utrzymanie obecnej sytuacji, nawet, gdy bratanica cioci nie chce podpisać umowy.