Świadome naruszanie zasady rzetelnego procesu

Odpowiedź:

Jak się wydaje sprawcą przestępstwa perversion of the course of justice może być każda osoba, nie tylko sędzia. Czyn ten polegać może na fałszowaniu, ukrywaniu, niszczeniu dowodów, zastraszaniu świadków itp. W polskim prawie generalnie są to przestępstwa przeciwko wymiarowi sprawiedliwości (Rozdział  XXX Kodeksu karnego). Brak jednak jednego przepisu stanowiącego podstawę odpowiedzialności za wskazane powyżej czyny. Jako przykład podać można art. 232 kk, zgodnie z którym kto przemocą lub groźbą bezprawną wywiera wpływ na czynności urzędowe sądu, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 czy art. 233 (fałszywe zeznania).

Art. 236 § 1 kk: Kto zataja dowody niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego, wykroczenia, wykroczenia skarbowego lub przewinienia dyscyplinarnego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.  

Art. 239 § 1 kk:  Kto utrudnia lub udaremnia postępowanie karne, pomagając sprawcy przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego uniknąć odpowiedzialności karnej, w szczególności kto sprawcę ukrywa, zaciera ślady przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego albo odbywa za skazanego karę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.  

Art. 245: Kto używa przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego lub w związku z tym narusza jego nietykalność cielesną, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.  

Art. 246: Funkcjonariusz publiczny (jest nim również sędzia) lub ten, który działając na jego polecenie w celu uzyskania określonych zeznań, wyjaśnień, informacji lub oświadczenia stosuje przemoc, groźbę bezprawną lub w inny sposób znęca się fizycznie lub psychicznie nad inną osobą, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.  

W przypadku sędziego można zastanowić się nad zastosowaniem art. 231 kk (Rozdział XXIX Przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego ), zgodnie z którym funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego (może to być szkoda zarówno materialna, jak i moralna), podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.  
§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.  
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie i wyrządza istotną szkodę, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. 
Może się to jednocześnie wiązać z przestępstwem łapownictwa.

Samo pojęcie zasady rzetelnego procesu występuje w polskim prawie przede wszystkim w związku z art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.