Czas na wszczęcie postępowania przygotowawczego

Pytanie: Zgłosiłam do prokuratury przestępstwo z art. 234 i 235 kk. Do chwili obecnej (ponad miesiąc) nie mam żadnej informacji, czy zajęto się sprawą. Czy jest jakiś czas proceduralny na powiadomienie mnie przez prokuraturę o wszczęciu śledztwa? Czy i jak powinnam upomnieć się o taką informację? Czy nie powinnam zostać wezwana na przesłuchanie i w jakim czasie?

Odpowiedź:

Przytoczone w pytaniu przepisy brzmią następująco: „Art. 234. Kto, przed organem powołanym do ścigania lub orzekania w sprawach o przestępstwo, w tym i przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne, fałszywie oskarża inną osobę o popełnienie tych czynów zabronionych lub przewinienia dyscyplinarnego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Art. 235. Kto, przez tworzenie fałszywych dowodów lub inne podstępne zabiegi, kieruje przeciwko określonej osobie ściganie o przestępstwo, w tym i przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne albo w toku postępowania zabiegi takie przedsiębierze, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.” Artykuł 234 sankcjonuje zatem przestępstwo fałszywego oskarżenia. Chodzi o oskarżenie osoby, która nie popełniła w ogóle zarzucanego jej czynu, a nie o oskarżenie o popełnienie czynu o surowszej kwalifikacji prawnej niż ten, który faktycznie popełniła. Sprawca musi mieć świadomość fałszywości oskarżenia. Nie wystarcza świadomość możliwości fałszywości oskarżenia i godzenie się na taką ewentualność. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce zawsze, gdy mamy do czynienia z podejrzanymi o popełnienie przestępstwa, przestępstwa skarbowego, wykroczenia, wykroczenia skarbowego czy przewinienia dyscyplinarnego, a te podejrzenia obligują do całkiem legalnych działań. Innymi słowy, jeżeli osoba była podejrzaną o popełnienie przestępstwa, to nie może być mowy o przestępstwie z artykułu 234. Artykuł 235 natomiast dotyczy problemu kierowania przeciwko określonej osobie ścigania o przestępstwo, przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne, ale nie przez fałszywe oskarżenie, tylko poprzez tworzenie fałszywych dowodów lub inne podstępne zabiegi. Dotyczy to tylko dowodów obciążających daną osobę. Obydwa przestępstwa ścigane są z oskarżenia publicznego, czyli zawiadomienie i przestępstwie nie wszczyna jeszcze postępowania, ponieważ wszcząć je może dopiero prokurator. Zakładając, iż jest Pani z punktu widzenia kodeksu postępowania karnego uczestnikiem postępowania, należy tu przytoczyć artykuł 16 tego aktu. Zgodnie z nim Jeżeli organ prowadzący postępowanie jest obowiązany pouczyć uczestników postępowania o ciążących obowiązkach i o przysługujących im uprawnieniach, brak takiego pouczenia lub mylne pouczenie nie może wywoływać ujemnych skutków procesowych dla uczestnika postępowania lub innej osoby, której to dotyczy.