Opieki dzieci nad ojcem

Pytanie: Czy dzieci mają obowiązek opieki nad dorosłym rodzicem, który nie jest ubezwłasnowolniony, ale jest alkoholikiem i nie chce kontaktów z dziećmi, nie wpuszcza ich do domu, a jeszcze nie zachodzą przesłanki do ubezwłasnowolnienia?

Odpowiedź:

W powyższym przypadku istnieje ogólny obowiązek alimentacyjny między krewnymi, w odróżnieniu od szczególnego, jakim jest obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dzieci (nie odwrotnie). Obowiązek ten jest aktualny jeśli krewny, w tym także rodzic, pozostaje w niedostatku. Obowiązek ten polega na dostarczaniu środków utrzymania, takich jak środki na odzież, żywność, opiekę medyczną, mieszkanie. Zakres obowiązku alimentacyjnego jest uzależniony od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Alimentacja jest jednak czymś odrębnym od opieki. Prawne pojęcie opieki różni się od potocznego. Opieka jest ustanawiana przez sąd dla osoby całkowicie ubezwłasnowolnionej. Dla ubezwłasnowolnionego częściowo ustanawia się kuratelę. Nie ma natomiast żadnych przepisów zobowiązujących sąd do wyznaczenia na przedstawiciela krewnego osoby podlegającej ubezwłasnowolnieniu. Opiekun i kurator są przedstawicielami ustawowymi danej osoby. Oznacza to, że mają obowiązek działać przy podejmowaniu czynności prawnych (np. zawieraniu umowy) przez ubezwłasnowolnionego. W przypadku osób ubezwłasnowolnionych całkowicie czynności prawne podejmowane są za nie przez ich przedstawiciela ustawowego (opiekuna). Wyjątkiem są drobne umowy dotyczące życia codziennego, chyba, że rażąco krzywdzą ubezwłasnowolnionego. Osoba ubezwłasnowolniona częściowo może zawierać umowy, ale potrzebna jest zgoda przedstawiciela. Zgoda nie jest potrzebna co do umów dotyczących życia codziennego, nawet jeśli skutkują pokrzywdzeniem tej osoby. Nie może jednak samodzielnie dokonywać jednostronnych czynności prawnych pod rygorem nieważności.