Egzekwowanie długu od małżonki dłużnika

Odpowiedź:

 Na podstawie ogólnych postanowień Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego zaspokojenia z majątku wspólnego małżonków może żądać także wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków.

Jeżeli jednak wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności ustawowej albo jeżeli dotyczy ona odrębnego majątku jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia tylko z:

•  odrębnego majątku dłużnika,

• wynagrodzenia za pracę lub za usługi świadczone osobiście przez dłużnika,

• korzyści uzyskanych przez dłużnika z jego praw autorskich twórcy, praw twórcy wynalazku, wzoru lub projektu racjonalizatorskiego.

Dodatkowo sąd może ograniczyć lub wyłączyć możliwość zaspokojenia się z majątku wspólnego przez wierzyciela, którego dłużnikiem jest tylko jeden z małżonków, jeżeli ze względu na charakter wierzytelności albo stopień przyczynienia się małżonka będącego dłużnikiem do powstania majątku wspólnego - zaspokojenie z majątku wspólnego byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Natomiast zgodnie z art. 47 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie mogą powoływać się względem osób trzecich na rozszerzenie, ograniczenie lub wyłączenie wspólności tylko wtedy, gdy zawarcie przez nich umowy majątkowej oraz jej rodzaj były tym osobom wiadome.

Wobec czego, jeżeli wierzytelność powstała przed zawarciem majątkowej umowy małżeńskiej, wprowadzającej rozdzielczość majątkową, to oczywistym jest, że wierzyciel o zawarciu takiej umowy wiedzieć nie mógł. Dlatego w stosunku do takiego wierzyciela skutki majątkowe małżonków ocenia się wówczas tak, jakby postanowienia umowy godzące w jego interes nie istniały (kom. Marek Sychowicz). Oznacza to stosowanie takiego systemu majątkowego małżonków jaki istniałby, jeżleliby nie doszło do zawarcia majątkowej umowy małżeńskiej. Tytułem przykładu, jeżeli małżonkowie pozostawali w ustawowej wspólności majątkowej, a następnie zawarli umowę, wyłączającą tę wspólność i wierzyciel o zawarciu tejże umowy nic nie wiedział, to będzie się on mógł domagać zaspokojenia nie tylko z majątki swojego dłużnika ale także z części majątku odrębnego małżonka dłużnika  (odpowiadającej tej, która by w braku majątkowej umowy małżeńskiej weszła do majątku wspólnego małżonków).

Wierzyciel nie może natomiast dochodzić zaspokojenia od córki swojego dłużnika, gdyż ani nie jest ona osobą zobowiązaną ani nie ma szczególnej podstawy prawnej, dopuszczającej taką możliwość.