Równa stopa życiowa małżonków

Pytanie: Jak należy rozumieć to prawo, czy istnieją unormowania prawne w zakresie równej stopy życiowej? Chodzi o sytuację, w której bardzo dobrze sytuowany małżonek pozostawia bezrobotną 50-letnią żonę z małoletnim (14) dzieckiem zamieszkując z konkubiną, którą utrzymuje. Czy w takiej sytuacji żona z dzieckiem mają prawo do ubiegania się o gratyfikację finansową na odpowiednim poziomie? Jakie przepisy prawa normują taką sytuację?

Odpowiedź:

Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, iż należy odwołać się do zasad, jakie rządzą wyznaczaniem granic obowiązku alimentacyjnego. Z pytania nie wynika, czy kobieta otrzymuje od męża środki finansowe. Zakładamy, iż chodzi tu o sytuację, w której pomiędzy małżonkami nie został orzeczony rozwód. Pozostają oni jedynie w separacji także nie orzeczonej przez sąd. Z artykułu 27 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, iż oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Na podstawie powyższego należy stwierdzić, iż ten właśnie przepis będzie miał tutaj zastosowanie, gdyż nadal w świetle prawa stanowicie Państwo rodzinę. Przepis ten określa obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, który spoczywa w równym stopniu na obojgu małżonkach, co jest wyrazem zasady równości praw i obowiązków małżonków. Celem spoczywającego na małżonkach obowiązku jest zapewnienie środków materialnych umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie rodziny jako całości oraz zaspokojenie uzasadnionych potrzeb poszczególnych jej członków przy zachowaniu zasady równej stopy życiowej. Cel ten jest realizowany zgodnie z zasadą równości praw i obowiązków małżonków (tak przyjęte jest w praktyce i doktrynie prawa rodzinnego, komentarz Marek Sychowicz). Żądanie dostarczenia środków utrzymania na tej podstawie podlega każdorazowo ocenia, co w praktyce oznacza, iż dobre zarobki jednego małżonka uzasadniają wyższe żądania drugiego małżonka. Potrzeby rodziny, o których mowa w przepisie muszą być usprawiedliwione interesem rodziny i poszczególnych jej członków. Przy ocenie z tego punktu widzenia indywidualnych potrzeb członków rodziny należy brać pod uwagę szczególne okoliczności ich dotyczące (wiek, stan zdrowia, zainteresowania i in.). Zakres obowiązku małżonków przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny wyznaczają ich siły, tj. możliwości wypełnienia obowiązku, wynikające ze stanu fizycznego i psychicznego każdego z małżonków oraz możliwości zarobkowe i majątkowe każdego z nich. Zakres ten nie zależy więc od faktycznie uzyskiwanych dochodów, lecz od dochodów, jakie każde z małżonków mogłoby osiągnąć, wykorzystując swoje możliwości.