Zastaw na rzeczach najemcy

Pytanie: Firma nie zapłaciła wynajmującemu lokal czynszu za kilka miesięcy. Czy wynajmujący może zająć dokumenty i księgi rachunkowe tej firmy do czasu zapłaty, uniemożliwiając tym samym zarządowi wykonanie statutowych obowiązków, a konkretnie sporządzenie sprawozdania finansowego?

Odpowiedź:

Art. 670 kodeksu cywilnego stanowi, iż dla zabezpieczenia czynszu oraz świadczeń dodatkowych, z którymi najemca zalega nie dłużej niż rok, przysługuje wynajmującemu ustawowe prawo zastawu na rzeczach ruchomych najemcy wniesionych do przedmiotu najmu, chyba że rzeczy te nie podlegają zajęciu. Zastaw może zatem dotyczyć jedynie rzeczy wniesionych do przedmiotu najmu oprócz tych, które są z mocy prawa wyłączone od jakiegokolwiek zajęcia. Wyłączenie przewiduje np. art. 829 kpc, na mocy którego zajęciu nie podlegają narzędzia i inne przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika. Wydaje się, że wyłączenie to rozciąga się także na księgi rachunkowe najemcy, w związku z tym przepisy obowiązującego prawa nie uprawniają wynajmującego do podjęcia czynności opisanych w pytaniu. Odrębną kwestią jest również wątpliwa możliwość działania wynajmującego w sposób określony w pytaniu w świetle zasad współżycia społecznego.