Dysponowanie przedmiotem zabezpieczenia

Pytanie: Czy pracownik lub pełnomocnik banku może unieruchomić np. poprzez założenie blokady, samochód, stanowiący zastaw?

Odpowiedź:

Określenie uprawnień banku jako wierzyciela w stosunku do przedmiotu zabezpieczenia wymaga precyzyjnego określenia źródła tych uprawnień. Z okoliczności sprawy nie wynika bowiem jasno o jaki rodzaj zabezpieczenia rzeczowego chodzi. W przypadku gdy samochód jest przedmiotem zastawu tzw. realnego (art.306-326 kc) wierzyciel ma prawo korzystania z niego albowiem do ustanowienia tego prawa niezbędne jest (z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych) wydanie jemu rzeczy. Inaczej wygląda sprawa w przypadku zastawu rejestrowego. Zgodnie z art. 11 ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów, jeżeli umowa zastawnicza nie stanowi inaczej, zastawca może korzystać z przedmiotu zastawu rejestrowego zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem. Oznacza to, iż niedopuszczalne są wszelkie działania mające na celu uniemożliwienie zastawcy dysponowanie przedmiotem zastawu. Inaczej mogłaby jednak wyglądać sytuacja w przypadku wszczęcia przez wierzyciela postępowania zabezpieczającego czy egzekucyjnego. Sprawa wygląda jeszcze inaczej w odniesieniu do umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. Chodzi tutaj o sytuacje, w której dłużnik przenosi na wierzyciela własność swojej rzeczy z jednoczesnym zobowiązaniem wierzyciela że w granicach określonych w umowie zezwoli on dłużnikowi na korzystanie z rzeczy a także z zastrzeżeniem, że po zaspokojeniu wierzytelności wierzyciel przeniesie własność z powrotem na dłużnika. W takim przypadku o uprawnieniu banku do przejęcie posiadania w określonych okolicznościach może rozstrzygać treść umowy. Generalnie należy jednak zauważyć, że prawo chroni posiadanie, nawet jeśli jest ono bezprawne. W większość przypadków naruszenie tego posiadania przez bank wbrew woli posiadacza poprzez założenie blokady będzie niezgodne z prawem.