Opodatkowanie zwróconego zadatku

Z rozpatrywanego przez urząd stanu faktycznego, wynikało, że dwa podmioty będące osobami fizycznymi zawarły umowę przedwstępną. W umowie przedwstępnej zastrzeżono zadatek w wysokości 5.000,00 zł. Druga strona odstąpiła od zawarcia umowy sprzedaży swojego lokalu, zwracając podatnikowi kwotę zadatku w podwójnej wysokości. Pytanie podatnika dotyczyło zasad i konieczności opodatkowania kwoty 5.000,00 zł (stanowiącej różnicę między otrzymaną kwotą 10.000,00 zł, a wpłaconym zadatkiem 5.000,00 zł) otrzymanej tytułem zastrzeżenia w umowie przedwstępnej zadatku.

Urząd skarbowy w interpretacji orzekł: „ (…)W umowie przedwstępnej (pactum de contrahendo) jedna lub obie strony zobowiązują się do zawarcia w przyszłości oznaczonej umowy, którą ustawa z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) w art. 389 określa mianem umowy przyrzeczonej. Jeżeli strona zobowiązana bezpodstawnie uchyla się od zawarcia umowy przyrzeczonej, może to wywołać dwojakiego rodzaju następstwa prawne - słabsze albo silniejsze. Skutek słabszy wyraża się w obowiązku naprawienia szkody, jaką osoba uprawniona poniosła przez to, że liczyła na zawarcie umowy przyrzeczonej. Chodzi tu więc o odszkodowanie w granicach tzw. negatywnego interesu umownego. Strony mogą jednak w umowie przedwstępnej odmiennie ustalić zakres odszkodowania. Skutek silniejszy natomiast polega na obowiązku zawarcia umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 KC). W przedstawionym wyżej przypadku chodzi o skutek słabszy, w którym strony ustaliły zakres odszkodowania posługując się instytucją zadatku.

Zgodnie z potocznym znaczeniem, do którego nawiązuje art. 394 § 1 KC, przez zadatek rozumie się pewną sumę pieniężną lub rzecz daną przy zawarciu umowy. Kwota wręczona kontrahentowi po zawarciu umowy nie może więc być uznana za uiszczoną tytułem zadatku, chyba że co innego wynika z postanowień umowy. Konsekwencje prawne wręczenia zadatku mogą być różne i wyznaczają je głównie postanowienia umowy lub zwyczaj.