Zajęcie ruchomości znajdujących się innych osób

Pytanie: Dłużnik dowiedziawszy się, że wierzyciel złożył u komornika tytuł egzekucyjny (dot. nieruchomości i ruchomości) chcąc uniknąć zajęcia ruchomości tj. maszyn rolniczych, traktora i innych wartościowych rzeczy; przekazał je swojemu rodzeństwu i rodzicom prowadzącym odrębne gospodarstwa. Co w tym przypadku może uczynić komornik oraz wierzyciel?

Odpowiedź:

Art. 845 k.p.c. stwierdza, że jeżeli ruchomości znajdują się we władaniu osoby trzeciej (w opisanym stanie faktycznym rodzeństwa i rodziców), można zająć ruchomości dłużnika, gdy: - osoba trzecia wyrazi na to zgodę, - osoba trzecia przyznaje, że ruchomości stanowią własność dłużnika, - przepisy szczególne na to zezwalają. Przyznanie przez osobę trzecią, że ruchomości stanowią własność dłużnika sprawia, że znajdujące się w jej władaniu rzeczy mogą być zajęte bez zgody osoby trzeciej. Wyrażenie zgody przez osobę trzecią na zajęcie musi być wyraźne albo nawet uzewnętrznione przez czynności konkludentne, np. podpisanie protokołu. W razie odmowy zgody przez osobę trzecią na zajęcie, wierzyciel może jedynie zająć prawa dłużnika o wydanie rzeczy na podstawie art. 905 k.p.c. Osoba trzecia, która z mocy zajęcia wierzytelności ma wydać dłużnikowi na własność ruchomości, obowiązana jest wskutek zajęcia wydać je komornikowi. Jeżeli osoba ta odmawia wydania, to komornik nie może zmusić jej do tego, tylko wierzyciel egzekwujący - na podstawie zajęcia - powinien wytoczyć proces o wydanie ruchomości i na skutek wyroku uwzględniającego powództwo zmierzać do odebrania rzeczy (art. 887 § 2 w zw. z art. 902 i art. 1041-1045 k.p.c.). Ten sposób egzekucji jest dopuszczalny, jeżeli ruchomości mogą być wydane na własność dłużnikowi. Z czynności wydania komornikowi należy sporządzić protokół. Po wydaniu ruchomości komornik przeprowadza egzekucję z ruchomości, nie dokonując już zajęcia, ponieważ następuje ono przez samo zajęcie wierzytelności. Jeżeli w tytule wykonawczym zaznaczono by, że na zabezpieczenie roszczeń wierzyciela należy zająć oznaczone ruchomości będące we władaniu wskazanej w nim osoby trzeciej (art. 739, 747 pkt 1 k.p.c.), to komornik - zajmując je mimo sprzeciwu tej osoby i zaprzeczenia przez nią własności dłużnika (art. 743, 845 k.p.c.) - nie narusza przepisów prawa egzekucyjnego (uchwała SN z dnia 13 lutego 1981 r., III CZP 71/80, OSNCP 1981, nr 8, poz. 143).