Kiedy można żądać zabezpieczenia roszczenia? (ze zmianami od 5 lutego 2005 r.)

Podstawowym celem postępowania zabezpieczającego jest objęcie ochroną wszystkich podmiotów, jeżeli tylko zachodzi potrzeba zabezpieczenia ich praw, niezależnie od tego w jakim trybie (procesowym czy nieprocesowym) dana sprawa jest rozpoznawana. Dla zabezpieczenia roszczenia nie ma również znaczenia, w jaki sposób następnie orzeczenie w danej sprawie może zostać wykonane i czy w ogóle nadaje się do wykonania. W związku z powyższym zabezpieczone mogą być na przykład roszczenia o zniesienie współwłasności, czy roszczenie o zapłatę.

Kolejnym celem postępowania zabezpieczającego jest również ułatwienie zaspokojenia roszczeń osób uprawnionych. W związku z tym, postępowanie zabezpieczające może być również jedną z dróg prowadzących do dochodzenia roszczeń. 

Kto i kiedy może żądać zabezpieczenia?

Zgodnie z podstawowym celem postępowania zabezpieczającego, zabezpieczenia można żądać w każdej sprawie cywilnej (np. wynikającej ze stosunków rodzinnych, ze stosunku pracy, czy między przedsiębiorcami), niezależnie od tego czy sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny czy sąd polubowny. Zatem, jeżeli strony umówiły się, że spory wynikające z łączącego je stosunku prawnego będzie rozpoznawał sąd polubowny, roszczenie stanowiące przedmiot sporu może również zostać zabezpieczone.

Zabezpieczenie może zostać udzielone zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i w jego trakcie. Jeżeli jednak strona uzyska już tytuł wykonawczy (np. wyrok z klauzulą wykonalności), uprawniony nie będzie mógł żądać zabezpieczenia, gdyż może wówczas dochodzić już pełnego zaspokojenia w drodze egzekucji. Wyjątek od tej zasady dotyczy wyłącznie roszczeń o świadczenia, których termin jeszcze nie nastąpił. Na przykład świadczenia okresowe (np. alimenty mogą zostać zabezpieczone, ale tylko w odniesieniu