Skuteczne złożenie oświadczenia woli

Pytanie: Co to jest skuteczne złożenie oświadczenia woli (złożonego na podstawie art. 84 § 1 i 2 kodeksu cywilnego z powodu błędu istotnego)? Kiedy powyższe oświadczenie staje się skuteczne, a kiedy nim nie jest? Czy jego skuteczność zależy w jakimkolwiek stopniu od reakcji drugiej strony, do której oświadczenie jest skierowane (która błąd istotny wywołała)?

Odpowiedź:

Przytoczony w pytaniu przepis stanowi, iż w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć; ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Paragraf 2 tego przepisu stanowi natomiast, iż można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Warto przy tym pamiętać, iż błędem jest niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o czynności, przy czym niezgodność może dotyczyć zarówno faktów, jak i prawa. W takim wypadku ma jednak zastosowanie przepis o charakterze ogólnym, zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią. Odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Jest przepis artykułu 61 kodeksu cywilnego. Na skuteczność oświadczenia woli nie ma nigdy wpływu jakakolwiek reakcja „drugiej strony”, wobec której to oświadczenie zostało złożone. W doktrynie prawa cywilnego przyjmuje się, iż „o złożonym oświadczeniu woli innej osobie można mówić tylko wtedy, gdy dojście do adresata nastąpiło zgodnie z zamiarem składającego oświadczenie, a nie np. przez zapoznanie się potencjalnego adresata z jeszcze nie wysłanym do niego listem”.