Odpowiedzialność rodziców za czyn małoletniego

Pytanie: Czy w sytuacji, kiedy nieletni, który dopuścił się czynu niedozwolonego (oszustwa) i dostał w sądzie tylko środek upominawczy, mogę dochodzić roszczenia finansowego od jego rodziców?

Odpowiedź:

Odpowiedzialność cywilnoprawna będąca wynikiem niedozwolonego czynu sprawcy regulują art. 415 i następne kc. Zasadniczo osoba nieletnia poniżej 13 r. ż. nie może odpowiadać za wyrządzoną szkodę, ponieważ nie można jej przypisać działania zawinionego. W takiej sytuacji można domagać się odszkodowania od osób które na mocy ustawy lub umowy sprawują nadzór nad osobą małoletniego, np. rodziców małoletniego. Małoletni powyżej 13 r. ż., który wyrządził szkodę może co do zasady odpowiadać tak jak osoba pełnoletnia tj. na zasadach ogólnych odpowiedzialności za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym. Zarówno odpowiedzialność osób sprawujących nadzór nad małoletnim jak i samego małoletniego powinna spełnić ogólne przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Przede wszystkim konieczne jest udowodnienie wyrządzenia szkody. Szkodą jest uszczerbek majątku pokrzywdzonego, zarówno szkoda rzeczywista jak i utrata spodziewanych korzyści. Ponadto między szkodą a działaniem lub zaniechaniem sprawcy istniał związek przyczynowy, tzn. że szkoda powinna być normalnym następstwem zdarzenia, które ją wywołało. Ostatnią przesłanką jest przesłanka winy. W przypadku osób małoletnich poniżej 13 r. ż. nie bada się przesłanki winy, gdyż jak wspominaliśmy wcześniej nie można mu przypisać winy. W takiej sytuacji osoby sprawujące nadzór np. rodzice będą odpowiadać za winę w nadzorze nad małoletnim, chyba, że wykażą, iż uczynili zadość obowiązkowi nadzoru albo że szkoda byłaby powstała także przy starannym wykonywaniu nadzoru. W przypadku odpowiedzialności małoletniego sprawcy powyżej 13 r. ż. konieczne jest udowodnienie winy sprawcy. Jako winę rozumie się naganną decyzję człowieka, odnoszącą się do podjętego przez niego bezprawnego czynu; sprawcy bezprawnego czynu stawia się więc zarzut, że jego decyzja była naganna w konkretnej sytuacji. Oceniając odpowiedzialność odszkodowawczą takiego małoletniego, należy wziąć pod uwagę takie okoliczności jak: stopień winy sprawcy oraz zachowanie się, a przede wszystkim zakres ich świadomości co do rozmiarów skutków czynu.