Naruszenie obowiązku współdziałania

Pytanie: Na czym polega bezprawne naruszenie obowiązku współdziałania w zarządzie majątkiem wspólnym? Proszę o podanie przykładów i podstawy prawnej.

Odpowiedź:

Zgodnie z postanowieniami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, oboje małżonkowie są obowiązani współdziałać w zarządzie majątkiem wspólnym. Każdy z małżonków może wykonywać samodzielnie zarząd majątkiem wspólnym. Do dokonania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda drugiego małżonka wyrażona w formie wymaganej dla danej czynności prawnej. Naruszenie obowiązku współdziałania może więc polegać w szczególności na samodzielnym dokonywaniu czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu. Uznaje się, że stworzenie pełnych katalogów czynności zwykłego zarządu majątkiem wspólnym i czynności przekraczających zakres tego zarządu nie jest możliwe. Również nie jest możliwe ustalenie ścisłych reguł pozwalających na rozróżnienie tych czynności. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie znajdują wyraz tendencje do rozszerzającego lub zawężającego ich rozumienia, na podstawie kryteriów obiektywnych bądź subiektywnych, uwzględniających sytuację konkretnej rodziny. Uzasadnione wydaje się stosunkowo szerokie rozumienie zakresu czynności zwykłego zarządu majątkiem wspólnym, a w konsekwencji traktowanie jako przekraczających ten zakres tylko takich czynności, które z punktu widzenia społeczno-gospodarczego mają najbardziej doniosłe znaczenie. Przemawia za tym zarówno interes małżonków, którzy nie powinni być nadmiernie ograniczani w dysponowaniu osiąganymi przez siebie zarobkami i innymi dochodami, jak i wzgląd na bezpieczeństwo obrotu. Żaden przepis prawa nie zawiera jednak katalogu ani czynności zwykłego zarządu ani też czynności przekraczających jego zakres. Powszechnie przyjmuje się, że do zakresu zwykłego zarządu majątkiem wspólnym należą czynności związane z bieżącą eksploatacją rzeczy objętych wspólnością i utrzymaniem ich w stanie niepogorszonym. Wchodzą tu w grę takie czynności, jak pobieranie pożytków naturalnych i cywilnych, zawieranie umów o naprawy i remonty, umów ubezpieczenia, a także innych umów, jeżeli nie pociągają one za sobą zmiany dotychczasowego sposobu korzystania z rzeczy. Do czynności zwykłego zarządu majątkiem wspólnym należy także z reguły nabywanie własności rzeczy ruchomych, a także ich zbywanie, zwłaszcza jeżeli mieszczą się w granicach racjonalnego funkcjonowania gospodarstwa domowego czy objętego wspólnością przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego.