Prawa i obowiązki małżonków

Rozwód i ustanie małżeństwa

Majątek wspólny małżonków

Strona 1 z 4

Podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej obejmuje – jak sama nazwa wskazuje – składniki majątkowe, które stanowią majątek wspólny. Punktem wyjścia przy omawianiu zagadnienia podziału majątku jest ustalenie, co w skład tego majątku wchodzi. To przedmiot częstych sporów między małżonkami, którzy często błędnie kwalifikują dany składnik majątku.

Co to jest "wspólność ustawowa"? 

W pierwszym rzędzie należy wyjaśnić pojęcie wspólności ustawowej (w praktyce określanej również mianem „wspólnoty”). Wspólność ta powstaje z chwilą zawarcia małżeństwa. Do powstania wspólności nie jest konieczne żadne oświadczenie małżonków, ponieważ powstaje ona z mocy samego prawa. Należy jednak zaznaczyć, że jeśli małżonkowie przed zawarciem małżeństwa podejmą odpowiednie czynności prawne, mogą sprawić, iż wspólność nie powstanie (np. mogą zawrzeć w formie aktu notarialnego umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową, czyli tzw. intercyzę). 

Wspólność ustawowa to wspólność łączna, czyli bezudziałowa. Oznacza to, że w jej trakcie nie można określić wysokości udziałów jaka przysługuje każdemu małżonkowi w tej wspólności. 

Wspólność ustawowa, o której mowa, obejmuje wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Przedmioty te tworzą tzw. majątek wspólny, który stanowi przedmiot podziału (majątek ten do 19 stycznia 2005 r. określany był mianem „dorobku”). Majątek wspólny może powstać w trakcie trwania małżeństwa dopiero od pewnego momentu. Będzie tak np. gdy małżonkowie przed ślubem spisali intercyzę (a więc zawarcie małżeństwa nie spowodowało powstania majątku wspólnego), a następnie w drodze kolejnej umowy zmienili ustrój na wspólność majątkową.

Obok majątku wspólnego, każdy z małżonków ma swój majątek osobisty - zobacz: Co składa się na majątek osobisty małżonka, który nie podlega podziałowi po ustaniu wspólności majątkowej? W poniższym artykule nie będziemy się zajmowali majątkiem osobistym, tylko majątkiem wspólnym małżonków.

Jakie składniki tworzą majątek wspólny?

Zgodnie z zasadą, o której mowa w art. 31 § 1 Kodeksu rodzinnego (dalej jako: „kro”), do zaliczenia danego przedmiotu do majątku wspólnego, nie jest konieczne współdziałanie obojga małżonków.

Pamiętaj, że:

  • W skład majątku wspólnego, który później staje się przedmiotem podziału, wchodzą:
    • przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków oraz
    • przedmioty majątkowe nabyte przez któregokolwiek z małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej.

Przykład:

  • Pan Tomasz kupił w salonie RTV kino domowe. Zapłacił środkami z własnego wynagrodzenia. Faktura sprzedaży została wystawiona na nazwisko Pana Tomasza. Pomimo tego, nabyte kino domowe wchodzi w skład majątku wspólnego.

Jako przykład można wskazać postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 października 1997 r., gdzie czytamy, że: W sytuacji, gdy nieruchomość nabyta została w czasie trwania związku małżeńskiego, a małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej, zasadą jest, że wchodzi ona do majątku wspólnego (art. 32 § 1 kro). Odstępstwa od zasady sformułowanej w art. 32 § 1 kro nie może uzasadniać jedynie okoliczność, że stroną umowy było tylko jedno z małżonków, a także okoliczność, że tylko jedno z małżonków ujawnione zostało w księdze wieczystej. Wyjątki wyliczone zostały  wyczerpująco w art. 33 kro(sygn. akt. I CKU 130/97, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2000/3 str. 188). 

W najbardziej typowych sytuacjach (gdy małżonkowie nie zawierali żadnych umów majątkowych, ani przed ślubem, ani w czasie małżeństwa, a ponadto w stosunki majątkowe nie ingerował sąd), podział obejmie składniki majątkowe nabyte w trakcie małżeństwa.

Dany przedmiot majątkowy nie wejdzie w skład majątku wspólnego, jeżeli został nabyty na cudzy rachunek. Typowym przykładem jest umowa komisu, gdzie komisant (przedsiębiorca prowadzący komis) działa w imieniu własnym, ale na cudzy rachunek. Problem uwidacznia się jedynie przy komisie zakupu (kiedy prowadzący komis zobowiązuje się do nabycia danej rzeczy na rachunek klienta). Przy komisie komisant nie nabywa rzeczy. Jeśli komisant zobowiązał się nabyć daną rzecz na rachunek klienta, to rzecz ta nie wchodzi w skład majątku wspólnego komisanta i jego małżonka. Do tego majątku może jednak (jeśli małżonków łączy ustrój wspólności majątkowej) wejść prowizja z tytułu umowy komisu.

Jak zaznaczono wyżej, majątek wspólny tworzą przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Nie oznacza to jednak automatycznie, że chodzi o przedmioty nabyte w czasie małżeństwa. Wspólność majątkowa może bowiem ustać w trakcie małżeństwa.

Przykład:                       

  • Państwo Wiśniewscy zawarli związek małżeński 15 lipca 2000 r. 16 listopada 2005 r. zawarli przed notariuszem umowę ustanawiającą rozdzielność majątkową. Pomimo tego, że małżeństwo Państwa Wiśniewskich trwa nadal, przedmioty majątkowe nabyte od chwili ustanowienia rozdzielności nie wejdą już w skład majątku wspólnego.  

Przedmioty majątkowe nieobjęte wspólnością ustawową należą do majątku osobistego każdego z małżonków.  

Kodeks rodzinny i opiekuńczy posługuje się pojęciem „przedmioty majątkowe”, ale go nie wyjaśnia. W praktyce uważa się, że na przedmioty majątkowe, które tworzą majątek wspólny składają się wszelkie prawa majątkowe (bezwzględne i względne), a więc np. prawo własności, ograniczone prawa rzeczowe, wierzytelności, itp. Na majątek wspólny składają się zatem wszelkie aktywa; długi nie wchodzą w skład tego majątku. 

Każdy z małżonków jest uprawniony do współposiadania rzeczy wchodzących w skład majątku wspólnego oraz do korzystania z nich w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez drugiego małżonka (por. art. 34 (1)  kro).  

Między małżonkami może powstać spór, czy dany przedmiot wchodzi w skład majątku wspólnego (czy będzie uwzględniany przy podziale majątku), czy należy do majątku osobistego. Na podstawie art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej jako: „kpc”), małżonek zainteresowany rozstrzygnięciem tego sporu, może wytoczyć przeciwko drugiemu małżonkowi powództwo o ustalenie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20.08.1998 r., III CKN 332/98, niepubl.). 

Pomimo tego, że ogólna zasada stanowi, iż w skład majątku wspólnego wchodzą wszystkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności majątkowej, kodeks rodzinny wskazuje na przykładowe składniki majątku wspólnego i wymienia: 

  • pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków;
  • dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków;
  • środki zgromadzone na rachunku otwartego lub pracowniczego funduszu emerytalnego każdego z małżonków
  • kwoty składek zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

W praktyce największe znaczenie mają dwie pierwsze grupy przedmiotów, czyli pobrane wynagrodzenia i dochody z majątku zarówno wspólnego, jak i osobistego.

Śledź nas na:

Czytaj dalej (strona 1 z 4)

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (12)

Mala

22.6.2018 4:13:46

Re: Majątek wspólny małżonków

Mam pytanie. Mąż przed ślubem dostał dom od rodziców jako darowiznę. Po ślubie wykonaliśmy generalny remont domu za pieniądze wspólne oraz moje panienskie oszczędności. W sumie to ok 200000. Dom jest nadal własnością męża ja niejestes nawet zameldowana. Faktury za remont są wystawione na męża. Teraz mąż każe mi się wyprowadzic mówiąc że nienalezy mi się nic bo wszystko jest prawnie jego. Czy to prawda? Czy mogę coś z tym zrobić?

Michał

14.6.2018 13:10:51

Re: Majątek wspólny małżonków

Witam moje pytanie dotyczy tego ze zona pod moja nieobecnosc gdyz bylem w pracy oproznia mieszkanie wraz ze swoimi rodzicami poniewaz na wszystko co kupila ma faktury nie wspominajac ze planuje takze zabrac piec c.o.i grzejniki obawiam sie że na zimę zostane bez ogrzewania a mam jeszcze w opiece tate 83lata ktory wraz z mama dal mi dom jako darowizne potem dopisali zone jako współwłaściciela.Zabrała 2 dzieci i poszla do tesciow pojechałem zobaczyc sie z dziecmi wezwali policje natomiast policja powiedziala ze ma prawo zabrac co chce z domu i nie musi mi pozwolic na widzenie z dziecmi choc mam pelne prawa rodzicielskie.Jestem w totalnej rozsypce z dnia na dzien zostalem sam w pustym domu ze starym schorowanyn tata swiat sie mi zawalil zyc sie nie chce co mam zrobic pomozcie mi błagam!!

ewelina

16.9.2017 22:48:9

Re: Majątek wspólny małżonków

Witam!może ktoś pomoże...Znajomy wypracował sobie Niemiecką emeryturę i mieszka na stałę w De,W grudniu chcę sie ożenić z polką mieszkającą w Polsce.zastanawiaja sie czy powinni zrobić rozdzielność majątkową.Czy w razie śmierci mężczyny kobiet będzie mogła pobierac jego emeryturę?czy maja robic tą rozdzielność majątkową?niestety panie z ZUS w Polsce nie potrafią pomóc.

Lafayette

22.6.2014 16:51:28

Re: Majątek wspólny małżonków

Podział majątku to koszmar!! Ja mam swoją własna firmę, a mąż chciał mi ją zabrać chociaż nigdy do niej nawet palca nie przyłożył!!!!!!!!! Ostatecznie wziełam najlepszego prawnika jakiego znalazłam, panią Brykczyńską, wygrała sprawe, a potem już po prostu spakowałam się i wyjechałam. Nie dzielcie majątku bez pranika!

Marian

25.6.2013 17:3:12

Re: Majątek wspólny małżonków

Witam !! Mam pytanie,jestem z zoną prawie 30 lat w zeszłym roku sprzedaliśmy działkę za 200,000 tys.nie mamy rozdzielności majątkowej czy należy mi się połowa kwoty do sprzedarzy

maly1970

1.12.2012 13:53:17

Re: Majątek wspólny małżonków

Witam,mam pytanie.. mieszkam z córką a były mąż(rozwod byl rok temu i od roku nie mieszkam w naszym wspolnym mieszkaniu) z synem,syn nie chce ze mna mieszkać .. były mąż mieszka z synem w mieszkaniu,które jest 1/2 moje a druga połowa meża.. czy mąż może mnie wymeldowac i ta moja połowa stanie sie jego połową ? czy po dwoch latach moja połowa mieszkania nadal bedzie moja skoro ja tam juz nie mieszkam ? chcialabym zrobić podział majątku za 2 lata ale nie wiem czy nie strace mojej połowy

ANNA

6.2.2012 20:18:13

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

WITAM MAM PYTANKO GDY JEST SPRAWA O PODZIAL MAJATKU A WSZYSTKIE FAKTURY KUPNA RZECZY MA MOJ MAZ I UMOWE KUPNA SAMOCHODU CO WTAKIM PRZYPADKU ZROBIC?CZY SKLEPY WKTORYCH KUPOWANE BYLY RZECZY MOGA WYSTAWIC MI KOPIE FAKTUR?

Wiola

5.2.2011 18:12:25

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

Mam 3 dzieci, na dwójkę są zasądzone alimenty. Niedawno wzięłm ślub z ich ojcem i nie bardzo wiem jak teraz powinna wyglądać wspólnota majątkowa. Póki co on nadal płaci mi alimenty na dwójkę i dokłada się do czynszu i tak mu pasuje. Ale czy tak powinno wyglądać małżeństwo? Nie wiem nic o jego wydatkach, ma swoje konto, pensje o wysokosci ktorej mam mgliste pojęcie, dostaje nagrody kwartalne w pracy itp, którymi rozporządza wg własnego uznania bo twierdzi że na dzieci daje alimenty to nie ma wspólnoty małżeńskiej. Jak to zmienić? :(

jacek

5.2.2011 9:59:1

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

czy po ślubie komornik którego mam tez będzie miał dostęp do konta mojej zony

jacek

5.2.2011 9:55:3

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

czy po ślubie komornik którego mam tez będzie miał dostęp do konta mojej zony

beata7369

19.11.2010 21:56:46

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

Mój mąz dostał dom jako darowizna przed slubem czy ja mam jakieś prawa jako żona?

Bożena

1.5.2010 15:11:38

Re: Co składa się na majątek wspólny małżonków?

mam pytanie ,czy będąc w separacji i pod presją męża zrezygnowałam z ogródka działkowego w zamian pozostania w mieszkaniu(mąż groził ,ze jeśli się nie z rzeknę działki , przestanie płacić czynsz i zostanę wyrzucona z mieszkania ,nadmienię ,ze nie płaci za owe mieszkanie gdyż w nim nie mieszka ja mam 56 lat,34 lata pracowałam w domu bez szansy na emeryturę. obecnie utrzymuje się z alimentów na siebie w wysokości 650 zł m.czy mogę się ubiegać o spłatę działki? nie mieliśmy rozdzielczości majątkowej.proszę o pomoc ..co mogę zrobić?by nie żyć w ubóstwie?

Pokaż wszystkie komentarze (12)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: