Zachować pamięć. Polsko-Niemiecka Nagroda Młodzieży

Polsko-niemieckie sąsiedztwo naznaczone jest wydarzeniami, które przywołują zarówno bolesne doświadczenia, jak i stanowią pozytywne punkty odniesienia. Świadoma pamięć o nich i wspólny dialog stwarzają możliwość wzajemnego zrozumienia, będącego podstawą relacji opartej na zaufaniu.

Rok 2009 to czas wielu rocznic upamiętniających wydarzenia szczególnie ważne w kontekście polsko-niemieckim. Po raz siedemdziesiąty obchodzimy rocznicę wybuchu drugiej wojny światowej, której bolesne następstwa odczuwane są po dziś dzień w stosunkach polsko-niemieckich i która zajmuje w nich wyjątkowe miejsce. 1 sierpnia uczcimy 65-lecie wybuchu Powstania Warszawskiego, najbardziej heroicznego zrywu żołnierzy Podziemnego Państwa Polskiego i mieszkańców Warszawy przeciwko nazistowskim okupantom. Na krótko przed tym, 20 lipca 1944 roku, nie powiódł się zamach hrabiego Clausa von Stauffenberga na Adolfa Hitlera.

Rok 1989 to rok przemian, które zadecydowały o nowym kształcie Europy oraz stosunków polsko-niemieckich. Obrady polskiego Okrągłego Stołu przed 20 laty były nie tylko ważnym krokiem w stronę demokratycznych zmian w Polsce, lecz wywołały lawinę politycznych przemian w krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Upadek Muru Berlińskiego w listopadzie 1989 roku był początkiem procesu ponownego zjednoczenia Niemiec. Wreszcie, przed pięciu laty Polska wstąpiła do Unii Europejskiej, co było decydującym momentem dla integracji europejskiej, ale przede wszystkim dla kształtowania sąsiedztwa polsko-niemieckiego.

Wielu uczestników polsko-niemieckich spotkań młodzieży nie pamięta dobrze wydarzeń najnowszej historii, nawet jeśli byli jej świadkami. Dlatego też w pracy z młodymi ludźmi pojawia się pytanie, jak można zachować pamięć o znaczących wydarzeniach ze wspólnej historii i w jakiej formie oddawać im cześć. Akurat w polsko-niemieckim kontekście porusza się przy tym fundamentalne kwestie dotyczące odwagi cywilnej, prawa do sprzeciwu i konieczności obywatelskiego zaangażowania.