Uzależnienie od alkoholu to nie powód do łagodzenia kary

Obrońca skazanego wywiódł kasację, w której zarzucił, iż sądy nie zastosowały w sprawie przepisów art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt. 5 i 6 k.k. Pierwszy z nich dotyczy sprawcy, który cierpi na chorobę psychiczną, upośledzenie umysłowe lub inne zakłócenie czynności psychicznych. Otóż jeśli w czasie popełnienia przestępstwa u takiego sprawcy zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona, sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary. Przyjmuje się bowiem, że sprawcy nie można wtedy przypisać całej winy za jego zachowanie. Zastosowanie tego przepisu (co musi znaleźć wyraz również w kwalifikacji prawnej czynu skazanego) jest z oczywistych względów korzystne dla skazanego. Drugi z przepisów pozwala sądowi – w razie zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności – zobowiązać skazanego do powstrzymania się od nadużywania alkoholu lub używania innych środków odurzających i poddania się leczeniu, w szczególności odwykowemu lub rehabilitacyjnemu, albo oddziaływaniom terapeutycznym.

Sąd Najwyższy – podobnie jak i Sąd II instancji – podkreślił jednak, że zaburzenia wynikające z uzależnienia od alkoholu to nie to samo, co upośledzenie umysłowe czy choroba psychiczna, a sąd wobec takiego sprawcy nie musi orzekać kary łagodniejszej i poddawać go leczeniu. Co do przepisu art. 72 § 1 k.k. to wprost z niego wynika, że sąd może, ale nie musi, poddać sprawcy w okresie próby określonym obowiązkom wymienionym w jego treści. Przepis ten został umieszczony w Rozdziale VIII Kodeksu karnego, co jasno wskazuje, że zastosowanie któregoś z wymienionych tam środków jest możliwe tylko w sytuacji orzeczenia wobec sprawcy kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 2011 roku, sygn. akt II KK 58/11, Biuletyn Prawa Karnego 8/2011, s. 29-30