Faktyczne poniesienie wydatku a koszty

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000 r. nr 54, poz. 654, ze zm.), „kosztami uzyskania przychodów sÄ… koszty poniesione w celu osiÄ…gniÄ™cia przychodów, z wyjÄ…tkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1.” Zgodnie zaÅ› z art. 15 ust. 4, koszty uzyskania przychodów sÄ… potrÄ…calne tylko w tym roku podatkowym, którego dotyczÄ…, tj. sÄ… potrÄ…calne także koszty uzyskania poniesione w latach poprzedzajÄ…cych rok podatkowy, lecz dotyczÄ…ce przychodów roku podatkowego oraz okreÅ›lone co do rodzaju i kwoty koszty uzyskania, które zostaÅ‚y zarachowane, chociaż ich jeszcze nie poniesiono, jeżeli odnoszÄ… siÄ™ do przychodów danego roku podatkowego, chyba że ich zarachowanie nie byÅ‚o możliwe; w tym przypadku sÄ… one potrÄ…calne w roku, w którym zostaÅ‚y poniesione. Zarachowaniem, o którym mowa w art. 15 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych jest dokonanie przez podatnika stosownego zapisu odzwierciedlajÄ…cego koszt podatkowy w ksiÄ™gach rachunkowych (zgodnie z przepisami o rachunkowoÅ›ci). Przepis art. 15 ust. 4 nie stanowi samodzielnej podstawy do uznania okreÅ›lonego kosztu za koszt uzyskania przychodu; reguluje jedynie zasady potrÄ…cania kosztów uzyskania przychodów. Przewiduje możliwość uznania za koszt uzyskania przychodu wydatków jeszcze nie poniesionych, lecz już zarachowanych.

Liczne kontrowersje i spory z urzÄ™dem skarbowym budzi okreÅ›lenie „poniesione”. Warto dla ustalenia znaczenia wskazanego sÅ‚owa przytoczyć treść orzeczenia NSA z dnia 14 kwietnia 2004 r. o sygnaturze FSK 113/04: „(…) WykÅ‚adnia jÄ™zykowa użytego sformuÅ‚owania "koszty poniesione" wskazuje na czas dokonany, co oznacza, iż chodzi tu o taki stan, w którym nastÄ…piÅ‚o obciążenie kosztem nie tylko w sensie ewidencyjnym, ale w znaczeniu realnym, a wiÄ™c w faktycznym poniesieniu wydatku. Koszt jest, wiÄ™c zwiÄ…zany z wydatkiem. PotrÄ…calność kosztów w czasie znajduje swoje uregulowanie w art. 22 ust. 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. (odpowiednio art. 15 ust.