Zmiany w ustawie o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów

Na czym nie można ustanowić zastawu rejestrowego?

Interesujące są zmiany w art. 7 u.z.r. Zgodnie z nowym brzmieniem jego ust. 1, przedmiotem zastawu mogą być jedynie rzeczy ruchome i zbywalne prawa majątkowe, z wyjątkiem jednak:

1. praw mogących być przedmiotem hipoteki,

2. wierzytelności na których ustanowiono hipotekę,

3. statków morskich oraz statków w budowie mogących być przedmiotem hipoteki morskiej.

W literaturze już od lat w zasadzie formułowano tezy o tej samej treści, mimo nieistnienia odpowiedniego przepisu w ustawie. Trudno stwierdzić, jak należy rozumieć relację między punktem 1 a punktem 2 tego katalogu. W pierwotnym projekcie widniał jedynie jeden punkt o treści „wierzytelności i praw mogących być przedmiotem hipoteki". Problem dotyczy wierzytelności - mogą być one przedmiotem hipoteki, o ile są zabezpieczone hipoteką (art. 65 ust. 4 pkt 4 ustawy o księgach wieczystych i hipotece).

Wierzytelności niezabezpieczone hipoteką mogą być przedmiotem zastawu rejestrowego. Wierzytelności zabezpieczone hipoteką mogą być przedmiotem hipoteki, więc nie można na nich ustanowić zastawu rejestrowego. Z kolei wierzytelności, na których ustanowiono hipotekę, nadal mogą być przedmiotem hipoteki (trudno sobie wyobrazić inny wniosek). Wydaje się zatem, że wyróżnienie ich w osobnym punkcie nie jest istotne z normatywnego punktu widzenia.

Forma ustanowienia zastawu na prawach

Nowelizacja wprost wyłącza zastosowanie przepisów o szczególnej formie koniecznej dla zbycia praw. Oznacza to, że każda umowa zastawnicza, niezależnie od przedmiotu zastawu, musi być sporządzona w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 3 ust. 1 u.z.r.). Przed nowelizacją wątpliwości budziło ustanowienie zastawu m.in. na udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, dla których zbycia wymagana jest forma pisemna z podpisami notarialnie poświadczonymi (art. 180 k.s.h.).