Wyzbycie się nieruchomości przez żonę dłużnika

Odpowiedź:

Kodeks karny stanowi, że kto, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa (zarówno nieruchomości jak i ruchomości), darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Przestępstwo to można popełnić tylko umyślnie. Mówiąc inaczej dłużnik świadomie udaremnia wykonanie orzeczenia poprzez uszczuplenie majątku. Popełnienie jest uzależnione od skutku w postaci udaremnienia lub utrudnienia zaspokojenia roszczeń wierzyciela.

Skarga pauliańska jest środkiem służącym dochodzeniu roszczenia na drodze cywilnej. Pamiętać należy, że nie jest ona dopuszczalna przeciwko temu małżonkowi, który nabył majątek na drodze zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej. Bowiem zgodnie z przytoczonym w pytaniu orzeczeniem istnieje możliwość nadania klauzuli wykonalności przeciwko małżonce. Skarga przysługuje natomiast wobec małżonki, gdy wyzbywając się majątku działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Można założyć, że działała, bowiem miała świadomość, że będzie zobowiązana zaspokoić Pańskie roszczenia a stała się niewypłacalna. Wierzyciel czyli Pan może zatem żądać uznania czynności (darowizny czy sprzedaży) za bezskuteczną względem niego. Domniemywa się bowiem, że jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku (matka), iż osoba ta wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Natomiast, jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela następuje w drodze powództwa lub zarzutu przeciwko osobie trzeciej (matce), która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową. Pozew powinien w zasadzie być skierowany przeciwko osobie trzeciej, która wskutek czynności prawnej dłużnika uzyskała korzyść majątkową. Pamiętać należy, że ciężar udowodnienia, że osoba, na rzecz której osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną, czy też, że rozporządzenie było nieodpłatne, spoczywa na wierzycielu.