Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników wprowadza przepisy o charakterze deregulacyjnym, likwidujące niektóre obowiązki sprawozdawcze, wprowadzające rozwiązania upraszczające oraz doprecyzowujące, które ułatwią prowadzenie działalności gospodarczej, a także przepisy uszczelniające, mające na celu ochronę interesów państwa przed unikaniem opodatkowania i nieprawidłowościami w rozliczeniach VAT.
Co przewidziano w ustawie z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników?
Ustawa wprowadza liczne zmiany w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług oraz w ustawie z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników o różnym charakterze.
Zmiany z jednej strony mają charakter deregulacyjny (likwidują niektóre obowiązki sprawozdawcze, wprowadzają rozwiązania upraszczające oraz doprecyzowujące, które ułatwią prowadzenie działalności gospodarczej), z drugiej – charakter uszczelniający system podatkowy (np. rozszerzenie obowiązku stosowania mechanizmu podzielonej płatności VAT), mają bowiem za zadanie ochronę interesów państwa przed unikaniem opodatkowania i nieprawidłowościami w rozliczeniach VAT.
Ponadto nowelizacja wdraża do polskiego porządku prawnego wynikające z orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) rozstrzygnięcia tego organu sądowego, w szczególności poprzez:
- wprowadzenie możliwości uznania za odrębnego podatnika VAT każdej z osób fizycznych prowadzących w sposób samodzielny działalność rolniczą w oparciu o wspólne gospodarstwo rolne, leśne lub rybackie (wyrok z 24 marca 2022 r. w sprawie C-697/20 W.G.);
- wprowadzenie możliwości zastosowania stawki 0% do usług ubezpieczenia oraz usług dotyczących importu towarów zwolnionych od podatku, w przypadku gdy wartość tych usług została włączona do podstawy opodatkowania (wyrok z 4 października 2017 r. w sprawie C-273/16 Federal Express Europe);
- zmiana przesłanki do odmowy odliczenia podatku naliczonego poprzez usunięcie powiązania przesłanki z uznaniem czynności za pozorne lub dotknięte nieważnością na podstawie przepisów krajowego prawa cywilnego oraz zmiany dostosowujące w tym zakresie odnoszące się do mechanizmu podzielonej płatności i dodatkowego zobowiązania podatkowego (wyrok z 25 maja 2023 r. w sprawie C‑114/22).
Nowe przepisy zakładają też wprowadzenie instytucji tzw. składu VAT, która ma stanowić uproszczenie rozliczenia podatku od towarów i usług dla podmiotów prowadzących działalność w obszarze międzynarodowego obrotu towarowego. Nowelizacja wprowadza więc do polskiego porządku prawnego nową procedurę „składu VAT”, która ma na celu ułatwienie rozliczeń w handlu dla wybranych grup towarów wymienionych w nowym Załączniku nr 17 do ustawy.
Nowelizacja ma także doprecyzować przepisy w zakresie miejsca dostawy energii elektrycznej. Takie same zasady opodatkowania VAT energii elektrycznej będą stosowane w odniesieniu do energii dostarczanej za pośrednictwem systemu elektroenergetycznego, jak i poza tym systemem. Obecnie, w zależności od tego, czy prąd jest dostarczany za pośrednictwem systemu, czy poza nim, to inne jest miejsce dostawy energii.
Senat skutecznie wprowadził do nowelizacji m.in. poprawkę, która zabezpieczy przedsiębiorców kupujących usługi niematerialne przed współodpowiedzialnością, wraz z podmiotem dokonującym dostawy, jeśli zapłaci za usługę z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności.
Kiedy nowelizacja wejdzie w życie?
Ustawa ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2027 r., z wyjątkiem:
- art. 1 pkt 13 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 1 grudnia 2026 r.;
- art. 1 pkt 36 lit. a, który wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2027 r.;
- art. 1 pkt 27 i art. 7, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2028 r.;
- art. 1 pkt 1, pkt 33 lit. b oraz pkt 34 lit. b, które wchodzą w życie z dniem 1 lipca 2028 r.