Przygotowana w MKiŚ ustawa o zasobach genetycznych została podpisana przez Prezydenta RP. Nowe przepisy określają limit wydatków na najbliższe 10 lat, który pozwoli kontynuować realizację przepisów dotyczących dostępu do zasobów genetycznych i podziału korzyści z ich wykorzystania. Zapewnione finansowanie umożliwi dalsze funkcjonowanie systemu kontroli i raportowania użytkowników tych zasobów, wymaganego przepisami UE.
Co przewiduje ustawa z dnia 17 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania?
Ustawa o zmianie ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania określa maksymalny limit wydatków na kolejne 10 lat (2026 – 2035) obowiązywania ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania. Dzięki temu zapewnione zostanie stabilne finansowanie zadań związanych z kontrolą użytkowania zasobów genetycznych w Polsce.
Wprowadzono także nowy mechanizm korygujący mający zabezpieczać budżet państwa przed przekroczeniem kwoty założonego rocznego maksymalnego limitu wydatków – mechanizm ten polega na obniżeniu wymiaru czasu pracy dla etatów stworzonych na potrzeby realizacji zadań wynikających z ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania.
Przepisy gwarantują legalne korzystanie z zasobów genetycznych, co wspiera ochronę różnorodności biologicznej zgodnie z Protokołem z Nagoi.
Ustawa określa, ile pieniędzy państwo może wydać w ciągu najbliższych 10 lat na realizację przepisów dotyczących dostępu do zasobów genetycznych i podziału korzyści z ich wykorzystania. Dzięki temu możliwe będzie dalsze przeprowadzanie kontroli użytkowników tych zasobów i raportowanie zgodnie z wymogami prawa. Przepisy dotyczą legalnego korzystania z zasobów genetycznych, czyli np. roślin, zwierząt czy mikroorganizmów pochodzących z określonych państw, które mogą być używane w celach badawczych lub komercyjnych. Użytkownicy muszą uzyskać zgodę kraju pochodzenia tych zasobów, a po komercjalizacji dzielić się z tym krajem korzyściami z ich wykorzystania – finansowymi lub niefinansowymi. Celem jest ochrona różnorodności biologicznej i zapewnienie uczciwego podziału korzyści zgodnie z Protokołem z Nagoi i prawem UE.
Protokół z Nagoi, którego postanowienia wykonuje nowelizowana ustawa, wdraża idee i postanowienia Konwencji o różnorodności biologicznej i jest jednym z licznych działań prowadzonych na rzecz ochrony bioróżnorodności.
Nowelizacja, oprócz określenia maksymalnego limitu wydatków na najbliższe 10 lat, określa również mechanizm korygujący dla tego limitu, pozostawiając jedynie dotychczas obowiązujący mechanizm polegający na „obniżeniu wymiaru czasu pracy”. Umożliwi on czasowe przesunięcia inspektorów do innych obowiązków, zapewniając tym samym ciągłość zatrudnienia na etatach inspektorów.
Określenie nowego limitu wydatków dla ustawy jest niezbędne dla realizacji wymogów wynikających z przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 511/2014, dotyczących przede wszystkim kontroli użytkowników w zakresie spełnienia wymogów Protokołu z Nagoi. Nowelizacja maksymalnego limitu wydatków dla ustawy o dostępie do zasobów genetycznych i podziale korzyści z ich wykorzystania z 2016 r. będzie musiała odbywać się cyklicznie co 10 lat, zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Kiedy nowelizacja wchodzi w życie?
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.