Czas pracy

Systemy czasu pracy

Strona 1 z 3

W prawie pracy wymiar czasu pracy i jego rozkład nie są uregulowane w sposób jednolity. Podstawową normą czasu pracy, którą przewiduje Kodeks pracy, jest czas nie przekraczający 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 4 miesięcy. Ustawodawca przewidział jednak możliwość wprowadzenia innego systemu, w zależności od potrzeb konkretnego pracodawcy.

Obecnie w prawie pracy rozróżnia się następujące rodzaje czasu pracy:

  • podstawowy czas pracy,

  • równoważny (przedłużony) czas pracy,

  • praca w ruchu ciągłym,

  • skrócony czas pracy,

  • zadaniowy czas pracy,

  • przerywany czas pracy,

  • system skróconego tygodnia pracy,

  • system czasu pracy, w którym praca jest świadczona wyłącznie w piątki, soboty, niedziele i święta

Czym jest podstawowy czas pracy?

Podstawową normą czasu pracy, którą przewiduje Kodeks pracy jest czas nie przekraczający 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 4 miesięcy.

W rolnictwie i hodowli, a także przy pilnowaniu mienia lub ochronie osób okres rozliczeniowy może być przedłużony do 6 miesięcy, a jeżeli jest to dodatkowo uzasadnione nietypowymi warunkami organizacyjnymi lub technicznymi mającymi wpływ na przebieg procesu pracy - nawet do 12 miesięcy. 

Na czym polega równoważny (przedłużony) czas pracy?

Równoważnym (przedłużonym) czasem pracy jest taki stały wymiar czasu pracy, który przekracza ogólne normy przewidziane w kodeksie pracy. Jest to więc wymiar przekraczający 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin na tydzień. Przedłużony czas pracy ma charakter wyjątkowy i dotyczy tylko pewnych grup pracowników.

Jeżeli jest to uzasadnione rodzajem pracy lub jej organizacją, może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 12 godzin, w okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 1 miesiąca. Przedłużony dobowy wymiar czasu pracy jest równoważony krótszym dobowym wymiarem czasu pracy w niektórych dniach lub dniami wolnymi od pracy (stąd nazwa tego systemu). 

W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 3 miesięcy. Przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych miesięczny okres rozliczeniowy może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy.

Przy pracach polegających na dozorze urządzeń lub związanych z częściowym pozostawaniem w pogotowiu do pracy może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy, nie więcej jednak niż do 16 godzin, w okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 1 miesiąca.

W tym systemie czasu pracy pracownikowi przysługuje, bezpośrednio po każdym okresie wykonywania pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, odpoczynek przez czas odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych godzin, niezależnie od odpoczynku dobowego.

Do pracowników zatrudnionych przy pilnowaniu mienia lub ochronie osóba także pracowników zakładowych straży pożarnych i zakładowych służb ratowniczych może być stosowany system równoważnego czasu pracy, w którym jest dopuszczalne przedłużenie dobowego wymiaru czasu pracy do 24 godzin, w okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 1 miesiąca. W tym systemie czasu pracy pracownikowi również przysługuje, bezpośrednio po każdym okresie wykonywania pracy w przedłużonym dobowym wymiarze czasu pracy, odpoczynek przez czas odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych godzin, niezależnie od odpoczynku dobowego. Oznacza to, że jeżeli pracownik przepracował bez przerwy 24 godziny, to przysługuje mu 24 godziny odpoczynku.

Na czym polega praca w ruchu ciągłym?

Praca w ruchu ciągłym to taki system czasu pracy, który jest stosowany przy pracach, które ze względu na technologię produkcji nie mogą być wstrzymane, a także gdy praca nie może być wstrzymana ze względu na konieczność ciągłego zaspokajania potrzeb ludności. System ten dopuszcza przedłużenie czasu pracy do 43 godzin przeciętnie na tydzień w okresie rozliczeniowym nie przekraczającym 4 tygodni, a jednego dnia w niektórych tygodniach w tym okresie dobowy wymiar czasu pracy może być przedłużony do 12 godzin. Za każdą godzinę pracy powyżej 8 godzin na dobę w dniu wykonywania pracy w przedłużonym wymiarze czasu pracy pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia taki jak za godziny nadliczbowe.

Śledź nas na:

Czytaj dalej (strona 1 z 3)

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (2)

cpn

2.7.2017 1:31:16

Re: Systemy czasu pracy

jak nie zapłacisz to ci nikt nie odpisze na ten temat nie wiesz jak jest w Polsce po to załozyki tą strone.

Danuta

31.3.2014 10:44:14

Re: Systemy czasu pracy

czy zgodne z prawem jest zatrudnianie pracownika po 7 godzin dziennie ode poniedzialku do piatku a w kazda sobote 5 godzin ?

Pokaż wszystkie komentarze (2)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 8.12.2004

    Zadaniowy czas pracy

    Zgodnie z art. 140 znowelizowanego Kodeksu pracy zadaniowy czas pracy można wprowadzić w przypadkach uzasadnionych rodzajem pracy lub jej organizacją albo miejscem wykonywania pracy. W ustaleniu tym (...)

  • 19.5.2017

    Dokumentacja czasu pracy

    Zgodnie z Kodeksem pracy, czas pracy jest to czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Systemy i rozkłady (...)

  • 8.12.2004

    Co to jest regulamin pracy i kiedy należy go przygotować?

    Regulamin pracy wprowadza się, jeżeli w zakresie organizacji i porządku w procesie pracy nie obowiązują w zakładzie pracy postanowienia układu zbiorowego pracy lub gdy pracodawca zatrudnia co najmniej (...)

  • 24.10.2012

    Czas pracy kierowców - wymiar czasu pracy kierowców

    Artykuł ten odnosi się do zagadnienia obliczania wymiaru czasu pracy kierowców w danym okresie rozliczeniowym. Jest to kolejny artykuł z serii traktujących o czasie pracy kierowców.

  • 25.6.2012

    Praca zmianowa

    Praca zmianowa jest dopuszczalna bez względu na stosowany u danego pracodawcy system czasu pracy. Oznacza to, że zarówno w podstawowym czasie pracy, jak i przedłużonym czas pracy, w ruchu ciągłym, (...)