Mataczenie postępowania karnego

Pytanie:

Co to jest mataczenie śledztwa? Jak można to udowodnić i do kogo zgłosić (policja, prokurator)? Jaki art. kodeksu karnego odpowiada za ten czyn i jaką przewiduje karę? Czy jest ścigany z urzędu, czy z może być również z powództwa cywilnego?

Masz inne pytanie do prawnika?

25.3.2005

Zespół
e-prawnik.pl

Odpowiedź prawnika: Mataczenie postępowania karnego

Mataczenie to słowo z języka potocznego. Może ono oznaczać stawianie pozaprawnych przeszkód we wszczęciu albo przebiegu postępowania. Ich forma może mieć różną postać i może być popełniana przez osoby spełniające różne funkcje, zarówno przez funkcjonariuszy, jak i osoby będące uczestnikami postępowania oraz nie związane z nim. Dla poszczególnych osób dokonujących czynów tego rodzaju ustawa karna przewiduje określone konsekwencje. Po pierwsze osobą, która “mataczy” może być miedzy innymi sam oskarżony. Dla niego w takim przypadku przewidziano środki zapobiegawcze np. poręczenie majątkowe, czy dozór policji. Najsurowszym jednak środkiem zapobiegawczym jest tymczasowe aresztowanie. Jego przesłanki określa art. 258 kodeksu postępowania karnego, który stanowi, że tymczasowe aresztowanie może nastąpić, jeżeli

Porady prawne
  • zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub ukrywania się oskarżonego, zwłaszcza wtedy, gdy nie można ustalić jego tożsamości albo nie ma on w kraju stałego miejsca pobytu,

  • zachodzi uzasadniona obawa, że oskarżony będzie nakłaniał do składania fałszywych zeznań lub wyjaśnień albo w inny bezprawny sposób utrudniał postępowanie karne.

“Mataczenie” może przejawiać się też w fałszywym oskarżeniu innej osoby. Jak stanowi art. 234 kodeksu karnego kto, przed organem powołanym do ścigania lub orzekania w sprawach o przestępstwo, w tym i przestępstwo skarbowe, wykroczenie skarbowe, lub przewinienie dyscyplinarne, fałszywie oskarża inną osobę o popełnienie tych czynów zabronionych lub przewinienia dyscyplinarnego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Istnieje również przestępstwo tworzenia fałszywych dowodów, regulowane przez art. 235 kodeksu karnego, gdzie czytamy, że kto, przez tworzenie fałszywych dowodów lub inne podstępne zabiegi, kieruje przeciwko określonej osobie ściganie o przestępstwo, w tym i przestępstwo skarbowe, wykroczenie, wykroczenie skarbowe lub przewinienie dyscyplinarne albo w toku postępowania zabiegi takie przedsiębierze, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Jest też przestępstwo zatajenia dowodów niewinności 236 par1 kodeksu karnego. Kto zataja dowody niewinności osoby podejrzanej o popełnienie przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego, wykroczenia, wykroczenia skarbowego lub przewinienia dyscyplinarnego, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. § 2. Nie podlega karze, kto zataja dowody niewinności z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym

Należy jeszcze powiedzieć o 239 par 1 kodeksu karnego. Kto utrudnia lub udaremnia postępowanie karne, pomagając sprawcy przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego uniknąć odpowiedzialności karnej, w szczególności kto sprawcę ukrywa, zaciera ślady przestępstwa, w tym i przestępstwa skarbowego albo odbywa za skazanego karę, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Przestępstwem, któremu zapobiec ma m.in. tymczasowe aresztowanie, jest przestępstwo określone w art. 245 kodeksu karnego, a który stanowi, że kto używa przemocy lub groźby bezprawnej w celu wywarcia wpływu na świadka, biegłego, tłumacza, oskarżyciela albo oskarżonego lub w związku z tym narusza jego nietykalność cielesną, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Trzeba do tego dodać, że te zachowania są przestępstwami, tylko gdy popełniono je umyślnie tj. Gdy sprawca chciał je popełnić lub z możliwością ich popełnienia godził się. Sprawcą może być każdy tj. osoba nie związana z postępowaniem, albo jego uczestnik. “Mataczyć mogą również funkcjonariusze państwowi, których zadaniem jest prowadzenie postępowania karnego.

Kodeks karny przewiduje natomiast odpowiedzialność za przestępstwo z art. 231, a który stanowi, że funkcjonariusz publiczny, który, przekraczając swoje uprawnienia lub nie dopełniając obowiązków, działa na szkodę interesu publicznego lub prywatnego, podlega karze pozbawienia wolności do lat3. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 działa nieumyślnie i wyrządza istotną szkodę, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

Te przestępstwa są ścigane z urzędu, nie trzeba wnosić żadnych wniosków, ani pozwów. Wystarczy zgłosić taki fakt do organu powołanego do ścigania przestępstw. Jeżeli chodzi o dowody to powinien je zgromadzić organ prowadzący postępowanie. Oczywiście nie ma przeszkód, żeby samemu je do niego dostarczyć. Mogą być to różnego rodzaju dowody: zeznania świadków, dokumenty ,nagrania na nośniki informacji itp. Jeżeli chodzi o powództwo cywilne trzeba wykazać interes prawny (szkodę lub krzywdę) w tym, aby je wytoczyć wyrządzoną przez osobę “mataczącą” itp. Z tym, że sąd karny może w tzw. postępowaniu adhezyjnym rozpatrzyć zgłoszone powództwo cywilne, jeżeli nie będzie się to wiązać z nadmierną przewlekłością postępowania.

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Jak będą nakładane mandaty za wykroczenia skarbowe?

Jak będą nakładane mandaty za wykroczenia skarbowe?

Czego dotyczą nowe przepisy?  25 lutego 2006 r. wchodzi w życie rozporządzenie Rady Ministrów z 31 stycznia 2006 r. w sprawie nakładania kary grzywny w drodze mandatu karnego za wykroczenia skarbowe. Stanowi ono uzupełnienie przepisów Kodeksu karnego skarbowego co do tzw. postępowania mandatowego. Nowe (...)

Zaświadczenie o niekaralności - Jak uzyskać zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego?

Zaświadczenie o niekaralności - Jak uzyskać zaświadczenie z Krajowego Rejestru Karnego?

Przedstawiciele niektórych zawodów muszą legitymować się niekaralnością, szczególnie przy przyjmowaniu do pracy. Jak zatem uzyskać informacje z Krajowego Rejestru Karnego, tzw. Zaświadczenie o niekaralności? Gdzie uzyskać informacje z Krajowego Rejestru Karnego?  Biuro (...)

Proces karny i postępowanie cywilne - wzajemne zależności

Proces karny i postępowanie cywilne - wzajemne zależności

  Co do zasady postępowanie cywilne służy załatwianiu spraw cywilnych, zaś postępowanie karne - spraw karnych. Odmienne są więc przedmioty tych postępowań. Różne też normy prawne mają być w tych postępowaniach realizowane. Postępowanie cywilne służy bezpośrednio ochronie (...)

Sądy 24-godzinne

Sądy 24-godzinne

  Już działają tzw. sądy 24-godzinne. 12 marca br. weszła w życie ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw, a także rozporządzenia wykonawcze. Wskutek nowelizacji w Kodeksie postępowania karnego pojawił się nowy rozdział 54a (...)

Reforma procesu karnego

Reforma procesu karnego

Nowelizacja przepisów ma usprawnić i przyspieszyć postępowanie w sprawach karnych, przeciwdziałać obstrukcji procesowej stron, dostosować regulacje procesowe do wyzwań wynikających z rozwoju technologicznego.  Jakie zmiany w procesie karnym przewidziano? Przygotowana przez Ministerstwo (...)

Tylko lekarze sądowi będą mogli usprawiedliwiać nieobecność uczestników postępowania karnego i cywilnego

Tylko lekarze sądowi będą mogli usprawiedliwiać nieobecność uczestników postępowania karnego i cywilnego

Czemu mają służyć nowe regulacje?Z dniem z dniem 1 lutego 2008 r. wejdzie w życie większość przepisów ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym. Czynności procesowe dokonane przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów dotychczasowych są skuteczne. Nowa (...)

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym

Rejestr Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym (zwany potocznie rejestrem pedofilów) składa się z dwóch oddzielnych baz danych: Rejestru z dostępem ograniczonym; Rejestru publicznego. Rejestr prowadzi Minister Sprawiedliwości. Realizację zadań związanych z prowadzeniem (...)

Kiedy nastąpi wznowienie postępowania karnego?

Kiedy nastąpi wznowienie postępowania karnego?

Wznowienie postępowania jest - obok kasacji - nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, przysługującym od orzeczeń już prawomocnych. Wznowienia nie należy przy tym traktować jako "trzeciej instancji". Jest ono dopuszczalne tylko w ściśle określonych przypadkach. W pewnym uproszczeniu można powiedzieć, (...)

Tymczasowe aresztowanie - jak się bronić?

Tymczasowe aresztowanie - jak się bronić?

  Tymczasowe aresztowanie to jeden ze środków zapobiegawczych, których zastosowanie przewiduje i dopuszcza w pewnych okolicznościach kodeks postępowania karnego. Środki zapobiegawcze to tzw. środki przymusu karnoprocesowego. Stosowane są w stosunku do oskarżonego (podejrzanego) (...)

Zatarcie skazania na karę pozbawienia wolności

Zatarcie skazania na karę pozbawienia wolności

16 grudnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie (sygn. akt SK 26/16) w sprawie skargi konstytucyjnej K. L. dotyczącej wyłączenia możliwości zatarcia skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności (...)

Zatarcie skazania na karę pozbawienia wolności

Zatarcie skazania na karę pozbawienia wolności

16 grudnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie (sygn. akt SK 26/16) w sprawie skargi konstytucyjnej K. L. dotyczącej wyłączenia możliwości zatarcia skazania na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za przestępstwo przeciwko wolności seksualnej (...)

Podstawy zarządzenia wykonania zawieszonej kary - opinia prawna

Podstawy zarządzenia wykonania zawieszonej kary - opinia prawna

Stan faktyczny Mam wyrok – 2 lata w zawieszeniu na 4 lata za przywłaszczenie 23 000 zł z firmy, z którą współpracowałem i świadczyłem dla niej swoje usługi transportowe. Nie mam obecnie pracy i nie stać mnie na spłatę tego zobowiązania. W tym roku, w sierpniu mijają 2 lata od (...)

Który sąd osądzi przestępcę?

Który sąd osądzi przestępcę?

  Rozdział 1 działu II Kodeksu postępowania karnego (dalej: k.p.k.) określa właściwość i skład sądu karnego. W których sprawach orzeka sąd rejonowy? Właściwość sądów jest wyznaczana przez przedmiot orzekania, a nie przez ilość wysiłku organizacyjnego czy intelektualnego, (...)

Czy wiesz, czego możesz domagać się od organów ścigania będąc pokrzywdzonym?

Czy wiesz, czego możesz domagać się od organów ścigania będąc pokrzywdzonym?

  Status pokrzywdzonego musiał zostać określony przepisami, ponieważ „ofiarą przestępstwa” niestety może zostać każdy z nas. Dokładniej rzecz ujmując pokrzywdzonym może być zarówno osoba fizyczna jak i prawna. Kto posiada status pokrzywdzonego w rozumieniu polskich (...)

Jakie podejrzany ma prawa?

Jakie podejrzany ma prawa?

  Kto jest podejrzanym, a kto oskarżonym?  Podejrzany to osoba, co do której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której bez wydania takiego postanowienia postawiono zarzut w związku z przystąpieniem do przesłuchania w charakterze podejrzanego. Podejrzanym (...)

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych

Ustawa z dnia 28 października 2002 roku o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary określa zasady odpowiedzialności za przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady tej odpowiedzialności.Ustawa zawiera definicję podmiotu zbiorowego, którym jest osoba (...)

Zmagań resortu sprawiedliwości z niesprawnością sądów ciąg dalszy

Zmagań resortu sprawiedliwości z niesprawnością sądów ciąg dalszy

Szybsze i sprawniejsze sądy? Reforma procesu karnego Przewlekłość procesów jest przyczyną dramatów wielu Polaków, którzy nie mogą doczekać się sprawiedliwości przed sądem. Dlatego Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało reformę Kodeksu postępowania karnego. (...)

Czy możesz stracić pracę z powodu popełnienia przestępstwa? - opinia prawna

Czy możesz stracić pracę z powodu popełnienia przestępstwa? - opinia prawna

Stan faktyczny W grudniu ubiegłego roku zostało zatrzymane prawo jazdy na podstawie art. 137 ust.1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym (alkohol w wydychanym powietrzu). Sprawa odbędzie się w Sądzie Grodzkim za około 3 miesiące. Jestem pracownikiem instytucji, w której nie mogą pracować osoby karane. (...)

Państwowa kompensata przysługująca ofiarom niektórych przestępstw umyślnych

Państwowa kompensata przysługująca ofiarom niektórych przestępstw umyślnych

    Czego dotyczy ustawa o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych? Od 21 września 2005 r. obowiązuje ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych przestępstw umyślnych. Na mocy (...)

Samoskazanie oskarżonego w procesie karnym

Samoskazanie oskarżonego w procesie karnym

Samoskazanie oskarżonego w postępowaniu karnym jest przejawem dążenia do konsensualnego, czyli opartego na porozumieniu stron, zakończeniu postępowania karnego. Instytucja ta pozwala oskarżonym za drobne przestępstwa na wymierzenie samemu sobie kary, co pogłębia świadomość prawną i odpowiedzialność (...)

Kiedy nie można odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania?

Kiedy nie można odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania?

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej 25 lipca 2018 r. wydał wyrok w sprawie C-268/17 - AY (dotyczący nakazu aresztowania i świadka). Uznał w nim, iż nie można odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania na podstawie decyzji prokuratora o zakończeniu postępowania karnego, (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Podstawy zmiany właściwości miejscowej sądu

Podstawy zmiany właściwości miejscowej sądu

Złożyłam pozew w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej przeciwko urzędowi pracy z tego samego powiatu, ze względu iż moje miejsce zamieszkania jest w innym powiecie, mam obawy co do mataczenia tej sprawy przez sąd gdzie złożyłam pozew, ze względu iż zastępca dyrektorki powoływała (...)

Zostałem pobity przez sąsiada.

Zostałem pobity przez sąsiada.

Dwa tygodnie temu zostałem pobity przez mojego sąsiada. Wylądowałem w szpitalu. Cały czas miałem z nim problem. Zgłaszałem wcześniej że mój sąsiad zachowuje się wobec mnie agresywnie, ale nic z tym nie zrobili. Niestety nikt nie chce zeznawać przeciwko niemu, wszyscy się go boją. Co mogę (...)

Bieg terminu przedawnienia a zawieszenie postępowania

Bieg terminu przedawnienia a zawieszenie postępowania

Czy termin przedawnienia przestępstwa biegnie w czasie zawieszenia postępowania karnego? Kwestia wpływu zawieszenia postępowania na bieg terminu przedawnienia jest jeszcze  nadal sporna – część przedstawicieli doktryny uważa,  że zastosowanie (...)

Osoba znajoma zniesławiła mnie na Facebooku.

Osoba znajoma zniesławiła mnie na Facebooku.

Wcześniej informowałem policję o tym że jedna z osób zamierza pomówić mnie na forum publicznym. Wtedy odmówiono wszczęcia postępowania. Teraz sytuacja jednak powtórzyła się, tylko tym razem osoba ta spełniła swoje groźby, pomówiła i zniesławiła na portalu społecznościowym Facebook. (...)

Zlekceważone powiadomienie o przestępstwie

Zlekceważone powiadomienie o przestępstwie

Złożyłem zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa z art. 233 kk. Współwłaściciele naszej nieruchomości wspólnej celem uzyskania postanowienia jak i decyzji w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego złożyli niezgodne ze stanem faktycznym oświadczenie do dysponowania nieruchomością (...)

Czas na wszczęcie postępowania przygotowawczego

Czas na wszczęcie postępowania przygotowawczego

Zgłosiłam do prokuratury przestępstwo z art. 234 i 235 kk. Do chwili obecnej (ponad miesiąc) nie mam żadnej informacji, czy zajęto się sprawą. Czy jest jakiś czas proceduralny na powiadomienie mnie przez prokuraturę o wszczęciu śledztwa? Czy i jak powinnam upomnieć się o taką informację? (...)

Rozszerzenie aktu oskarżenia

Rozszerzenie aktu oskarżenia

Czy możliwe jest rozszerzenie aktu oskarżenia w związku z art. 12 kk w postępowaniu prywatno-skargowym z art. 212 kk? Postępowanie prywatno-skargowe prowadzi się zgodnie z kpk w oparciu o przepisy rozdziału 52 i dotyczące postępowania uproszczonego, niemniej przerwa w rozprawie trwała powyżej (...)

Postępowanie przeciwko policjantowi

Postępowanie przeciwko policjantowi

Czy prokuratura może przedstawić zarzuty policjantowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim? Czy w okresie przebywania policjanta na zwolnieniu można go zawiesić w czynnościach służbowych w związku z w/w sytuacją? Czy zawieszenie w czynnościach jest postępowaniem dyscyplinarnym? Postanowienie (...)

Zawieszenie postępowania z wniosku oskarżonego

Zawieszenie postępowania z wniosku oskarżonego

Trwa obecnie proces karny, w którym występuję jako oskarżony o zniszczenie mienia wartości 1000 zł. W trakcie procesu ujawniłem, że świadek, który jest zarazem pełnomocnikiem strony poszkodowanej, zeznając pod przysięgą złożył fałszywe zeznania. W związku z tym złożyłem zawiadomienie (...)

Znieważenie powoda w piśmie procesowym

Znieważenie powoda w piśmie procesowym

Pełnomocnik strony przeciwnej w doręczonym sądowi piśmie procesowym, znieważył powoda i pomówił go o czyny naganne, nie będąc do tego uprawnionym. Sąd podczas rozprawy jawnej odczytał to pismo. Jako oskarżyciel prywatny wystąpiłem do sądu rejonowego z prywatnym aktem oskarżenia. Sąd (...)

Warunkowe umorzenie postępowania o przestępstwo prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu

Warunkowe umorzenie postępowania o przestępstwo prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu

Czy możliwe jest warunkowe zawieszenie postępowania karnego w przypadku popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu? Warunkowe umorzenie postępowania (art. 66 Kodeksu karnego – dalej kk). Sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli: 1.wina i społeczna (...)

Mediator w sprawie karnej

Mediator w sprawie karnej

Pokrzywdzony z powodu niewypłacania pensji przez spółkę z o.o. (przez prezes) złożył zawiadomienie do prokuratury i już skierowano przeciwko tej osobie akt oskarżenia do sądu. Pokrzywdzony otrzymał właśnie pismo z sądu, że w tej sprawie wyznaczono mediatora. Czy to nie pomyłka - mediator (...)

Przedawnienie należności celnych

Przedawnienie należności celnych

Prokuratura Rejonowa w 1999 r. wszczęła przeciwko mnie śledztwo w sprawie uszczuplenia należności celno-podatkowej w wyniku importu samochodów z USA w 1998 r. W kwietniu 2001 r. prokurator skierował przeciwko mojej osobie pierwsze postanowienie o przedstawieniu zarzutów o narażenie Skarbu Państwa (...)

Skrócenie zakazu prowadzenia pojazdów

Skrócenie zakazu prowadzenia pojazdów

Zostałem skazany wyrokiem sądu grodzkiego na zakaz prowadzenia pojazdów na okres 2 lat (wyrok z 25.07.2006 r.) w związku z prowadzeniem pojazdu w stanie nietrzeźwości (1,58 promila) tj. z art. 178a par. 1 kk. Od czasu wydania wyroku nie popełniłem żadnego wykroczenia. Prawo jazdy jest mi niezbędne (...)

Wniosek o skazanie bez rozprawy

Wniosek o skazanie bez rozprawy

Czy możliwe jest wnioskowanie o skazanie bez rozprawy w przypadku popełnienia przestępstwa prowadzenia pojazdu pod wpływem alkoholu? Art. 387 Kodeksu postępowania karnego (dalej kpk) o skazanie bez przeprowadzania postępowania dowodowego. W odróżnieniu od wniosku z art. 335 kpk (tzw. dobrowolne (...)