4.9.2008

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

Kiedy zachodzą wątpliwości co do bezstronności sędziego?

Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich Wojewódzkiego Sąd Rejonowy w Grudziądzu dotyczące przesłanek wyłączenia sędziego.

W omawianej sprawie powód Ryszard K. w pozwie skierowanym przeciwko Renacie K. wniósł o obniżenie alimentów. Pozwana jest ławnikiem orzekającym w sądzie pytającym. Wszyscy sędziowie orzekający w tym wydziale złożyli wnioski o wyłączenie od rozpoznawania sprawy. Wskazali, że przesłanką wyłączenia jest fakt pełnienia przez pozwaną funkcji ławnika w tym samym wydziale, co może ich zdaniem wywołać wątpliwości co do ich bezstronności. Zgodnie z kwestionowanym przepisem, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do jego bezstronności. Zdaniem pytającego sądu, na ustawodawcy spoczywa obowiązek takiego ukształtowania instytucji wyłączenia sędziego, by obejmowała wszelkie sytuacje, które mogłyby prowadzić do powstania uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego. Jako przykłady takich sytuacji sąd pytający wymienił np.: pełnienie przez stronę funkcji ławnika lub biegłego, wykonywanie przez stronę zawodu adwokata lub radcy prawnego i związane z tym występowanie w tym samym sądzie w charakterze pełnomocnika. Wystąpienie takich sytuacji w obecnym stanie prawnym uniemożliwia zastosowanie kwestionowanego przepisu. Jednakże fakt, że w powyższych sprawach sędziowie żądają wyłączenia oznacza, że w ich ocenie mogą istnieć wątpliwości co do ich bezstronności. U zewnętrznego obserwatora zatem takie wątpliwości tym bardziej mogą powstać. Zdaniem pytającego sądu kwestionowany przepis ograniczając wyłączenie sędziego jedynie do stosunku osobistego, pomijając inne okoliczności, które mogą mieć wpływ na ocenę bezstronności sędziego jest niezgodny z konstytucją.

Porady prawne

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 49 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim ogranicza przesłankę wyłączenia sędziego jedynie do stosunku osobistego między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem ustawowym, pomijając inne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 Konstytucji.

Trybunał Konstytucyjny podzielił pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Trybunału (sygn. SK 53/04), że gwarancje bezstronności sędziowskiej nie mogą być ograniczone jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym. Wyłączenie powinno być możliwe w wypadku okoliczności (zarówno wewnętrznych jak i zewnętrznych), które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Trybunał ustalił, że zaskarżony przepis nie obejmuje innych okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności, a w związku z tym stwierdził, że jest to efekt pominięcia ustawodawczego nie zaś zaniechania ustawodawcy. Wyrok ma postać orzeczenia o niezgodności w określonym zakresie, co jest skutkiem pominięcia ustawodawczego. Zdaniem Trybunału potrzebna jest więc niezwłoczna interwencja ustawodawcza, w wyniku której nastąpiłaby nowelizacja zaskarżonego przepisu, umożliwiająca objęcie wszystkich przesłanek względnych mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt P 8/07

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Zawsze może się zdarzyć, iż sędzia, który rozpatruje naszą sprawę, nie jest bezstronny. Jeśli więc dojdziemy do wniosku, że między sędzią a naszym przeciwnikiem procesowym zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że może on wywoływać nasze wątpliwości co do bezstronności sędziego, (...)

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Zawsze może się zdarzyć, iż sędzia, który rozpatruje naszą sprawę, nie jest bezstronny. Jeśli więc dojdziemy do wniosku, że między sędzią a naszym przeciwnikiem procesowym zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że może on wywoływać nasze wątpliwości co do bezstronności sędziego, (...)

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Wyłączenie sędziego w sądzie karnym następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony -  zależnie od przyczyny, jaka to wyłączenie uzasadnia. Kiedy sędzia jest wyłączony z mocy prawa? Sędzia jest z m sędzia, sąde karny, wyłączenie sędziego, ławnicy, stronniczość, (...)

Sędzia-komisarz i nadzorca sądowy w postępowaniu układowym - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

Sędzia-komisarz i nadzorca sądowy w postępowaniu układowym - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

  Sędziego – komisarza i nadzorcę sądowego wyznacza sąd. Czyni to w postanowieniu o otwarciu postępowania układowego. Prowadzenie postępowania układowego należy właśnie do tych dwóch organów sądowych. Każdy z nich, jest w zakresie powierzonych mu funkcji sądem samoistnym, (...)

Rewolucja cyfrowa w sądach

Rewolucja cyfrowa w sądach

Kolejne etapy Trwa rewolucja cyfrowa w sądach. Dzięki decyzjom Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego to nowy etap w historii sądownictwa. Do wymiaru sprawiedliwości w coraz większym zakresie wprowadzane są rozwiązania informatyczne. 1/3 postępowań jest dziś prowadzonych wyłącznie (...)

Immunitety sędziów i prokuratorów uchylane w trybie 24-godzinnym

Immunitety sędziów i prokuratorów uchylane w trybie 24-godzinnym

Izba Dyscyplinarna już trzy razy stosowała procedurę zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego lub prokuratora ujętego na gorącym uczynku, kiedy to przepisy wymagają podjęcia decyzji w ciągu 24 godzin. ##bane uchylenie immunitetu, immunitet sędzia, prokurator, tryb (...)

Czynności sądu i sędziego komisarza - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

Czynności sądu i sędziego komisarza - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

  Postanowienie o ogłoszeniu upadłości kończy etap postępowania, który nazywa się postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Po tym postanowieniu, które odnosi znaczące skutki w sferze uprawnień, zobowiązań i stosunków majątkowych upadłego, następuje (...)

Jak wpłynąć na zmianę stronniczego sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym? Skład sądu

Jak wpłynąć na zmianę stronniczego sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym? Skład sądu

  W jakim składzie sądy administracyjne rozpoznają sprawy? Podstawową zasadą jest, że sędzia, postepowanie sądowoadministracyjne, stronniczość, wyłączenie sędziego, przedstawiciel ustawowy,

Co się stanie z majątkiem upadłego konsumenta?

Co się stanie z majątkiem upadłego konsumenta?

  Część osób niebędących w stanie spłacać swoich zobowiązań finansowych będzie wkrótce miała prawo ogłosić upadłość. Z końcem marca 2009 r. wprowadzony zostanie nowy typ postępowania oddłużeniowego, określanego jako upadłość konsumencka. Możliwość tzw upadły, (...)

Postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

Postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

  Kiedy sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej? Postępowanie związane z ogłoszeniem upadłości jest to pierwsze stadium postępowania upadłościowego. Sąd winien rozpatrzyć wniosek o otwarcie postanowienie sądu, ogłoszenie upadłości, likwidacja majątku, upadły, (...)

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Jak pozbyć się niewygodnego sędziego - czyli wyłączenie sędziego w sądzie karnym

Wyłączenie sędziego w sądzie karnym następuje na żądanie sędziego, z urzędu albo na wniosek strony -  zależnie od przyczyny, jaka to wyłączenie uzasadnia. Kiedy sędzia jest wyłączony z mocy prawa? Sędzia jest z m sędzia, sąde karny, wyłączenie sędziego, ławnicy, stronniczość, (...)

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Co zrobić jeśli sędzia rozpatrujący naszą sprawę jest stronniczy? Podstawy wyłączenia sędziego

Zawsze może się zdarzyć, iż sędzia, który rozpatruje naszą sprawę, nie jest bezstronny. Jeśli więc dojdziemy do wniosku, że między sędzią a naszym przeciwnikiem procesowym zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że może on wywoływać nasze wątpliwości co do bezstronności sędziego, (...)

Sędzia-komisarz i nadzorca sądowy w postępowaniu układowym - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

Sędzia-komisarz i nadzorca sądowy w postępowaniu układowym - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

  Sędziego – komisarza i nadzorcę sądowego wyznacza sąd. Czyni to w postanowieniu o otwarciu postępowania układowego. Prowadzenie postępowania układowego należy właśnie do tych dwóch organów sądowych. Każdy z nich, jest w zakresie powierzonych mu funkcji sądem samoistnym, (...)

Rewolucja cyfrowa w sądach

Rewolucja cyfrowa w sądach

Kolejne etapy Trwa rewolucja cyfrowa w sądach. Dzięki decyzjom Ministra Sprawiedliwości Prokuratora Generalnego to nowy etap w historii sądownictwa. Do wymiaru sprawiedliwości w coraz większym zakresie wprowadzane są rozwiązania informatyczne. 1/3 postępowań jest dziś prowadzonych wyłącznie (...)

Immunitety sędziów i prokuratorów uchylane w trybie 24-godzinnym

Immunitety sędziów i prokuratorów uchylane w trybie 24-godzinnym

Izba Dyscyplinarna już trzy razy stosowała procedurę zezwolenia na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziego lub prokuratora ujętego na gorącym uczynku, kiedy to przepisy wymagają podjęcia decyzji w ciągu 24 godzin. ##bane uchylenie immunitetu, immunitet sędzia, prokurator, tryb (...)

Czynności sądu i sędziego komisarza - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

Czynności sądu i sędziego komisarza - stan prawny aktualny do dnia 30 września 2003 r.

  Postanowienie o ogłoszeniu upadłości kończy etap postępowania, który nazywa się postępowaniem w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Po tym postanowieniu, które odnosi znaczące skutki w sferze uprawnień, zobowiązań i stosunków majątkowych upadłego, następuje (...)

Jak wpłynąć na zmianę stronniczego sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym? Skład sądu

Jak wpłynąć na zmianę stronniczego sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym? Skład sądu

  W jakim składzie sądy administracyjne rozpoznają sprawy? Podstawową zasadą jest, że sędzia, postepowanie sądowoadministracyjne, stronniczość, wyłączenie sędziego, przedstawiciel ustawowy,

Co się stanie z majątkiem upadłego konsumenta?

Co się stanie z majątkiem upadłego konsumenta?

  Część osób niebędących w stanie spłacać swoich zobowiązań finansowych będzie wkrótce miała prawo ogłosić upadłość. Z końcem marca 2009 r. wprowadzony zostanie nowy typ postępowania oddłużeniowego, określanego jako upadłość konsumencka. Możliwość tzw upadły, (...)

Postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

Postanowienie sądu o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej

  Kiedy sąd wydaje postanowienie o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej? Postępowanie związane z ogłoszeniem upadłości jest to pierwsze stadium postępowania upadłościowego. Sąd winien rozpatrzyć wniosek o otwarcie postanowienie sądu, ogłoszenie upadłości, likwidacja majątku, upadły, (...)

Kolejność zaspokajania wierzytelności

Kolejność zaspokajania wierzytelności

  Sędzia-komisarz zatwierdza listę wierzytelności, które mają być zaspokojone z upadłość, wierzyciele, kolejność zaspokajania

Opieczętowanie i spis inwentarza w postępowaniu upadłościowym (Porada oparta na starym prawie upadłościowym. Nowe prawo zostało uchwalone 28 lutego 2003 r.)

Opieczętowanie i spis inwentarza w postępowaniu upadłościowym (Porada oparta na starym prawie upadłościowym. Nowe prawo zostało uchwalone 28 lutego 2003 r.)

Opieczętowanie Opieczętowanie jest podejmowane w postępowaniu upadłościowym, tylko jeżeli tak zadecyduje syndyk lub sędzia komisarz. Decyzja ta jest podejmowana według własnego uznania syndyka albo na zarządzenie sędziego-komisarza. Opieczętowanie majątku upadłego trwa tak długo, jak (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym

Wyłączenie sędziego w postępowaniu karnym

Sąd oddalił wniosek o wyłączenie sędziego nie informując mnie o możliwościach odwoławczych. W jakim składzie orzeka sąd i czy od postanowienia przysługuje zażalenie? Czy wcześniejszy zatarg słowny z sędzią, o którego wyłączenie wnioskuję może być podstawą wniosku ?  Sędzia (...)

Wniosek o odsunięcie sędziego

Wniosek o odsunięcie sędziego

Czy można wnioskować o odsunięcie sędziego od prowadzenia sprawy (oczywiście solidnie to motywowując) na rozprawie-posiedzeniu, na której zdaniem strony doszło do naruszenia zasad obiektywności i bezstronności? Problem jest o tyle istotny, że możliwe jest, iż na tej rozprawie sędzia, co (...)

Wyłączenie sędziego

Wyłączenie sędziego

Mieszkam za granicą i 9 grudnia doręczony mi został pozew rozwodowy. Pierwsza rozprawa wyznaczona została na 30 grudnia. Termin ten mi niestety nie pasuje, czy mogę wnosić o jego zmianę? Kiedy mogę występować o zmianę sędziego orzekającego w mojej sprawie? W dniu 10 grudnia 2005 roku wprowadzone (...)

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Trwa sprawa w Sądzie Rejonowym w wydziale cywilnym o podział majątku. Odbyły się już trzy rozprawy. Sędzia wydaje się być jednostronny. Chciałabym napisać prośbę o zmianę Sędziego. Jakie muszą zaistnieć okoliczności by Sąd zmienił Sędziego w toczącej się sprawie? Do zmiany (...)

Zażalenie na odmowę wyłączenia sędziego

Zażalenie na odmowę wyłączenia sędziego

W uzasadnieniu wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania sprawy cywilnej sąd rejonowy podał między innymi: "Niekorzystna decyzja sędziego referenta w świetle obowiązujących przepisów nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, który tę decyzję wydał. Dlatego też wobec braku przesłanek (...)

Podwyższenie alimentów a dochody drugiej żony

Podwyższenie alimentów a dochody drugiej żony

W sądzie toczy się sprawa o podwyższenie alimentów na dziecko męża z poprzedniego związku małżeńskiego. Sędzia, mimo iż mamy z mężem podpisaną rozdzielność majątkową (jescze przed zawarciem związku małżeńskiego) zażądał ode mnie przedstawienia moich dochodów, a także umowy (...)