e-prawnik.pl Porady prawne

Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

21.12.2011

Rodzice dziedziczą przed rodzeństwem. Do kręgu spadkobierców ustawowych zostali włączeni dziadkowie jak i pasierbowie zmarłego. Takie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu cywilnego, która weszła w życie w dniu 28 czerwca 2009 roku.

Czy zmiany te będą korzystne i czym należy je uzasadniać?

Obowiązujące od 1965 roku przepisy o dziedziczeniu ustawowym zostały uznane za zbyt rygorystyczne. Stwierdzono, iż nadmiernie ograniczają krąg spadkobierców ustawowych, nie pozwalając na dziedziczenie dziadków czy też pasierbów. Oczywiście spadkodawca może ustanowić spadkobiercami dziadków w testamencie - problemy pojawiają się jednak wówczas, gdy do takiego rozporządzenia nie dojdzie a nie będzie innych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia wedle obowiązujących dziś przepisów. W takim przypadku dziedziczącymi z ustawy są albo gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo Skarb Państwa. Nierzadko jednak zdarza się i tak, że jedynymi pozostałymi przy życiu krewnymi zmarłego są jego dziadkowie. Ci jednak nie dziedziczą (z korzyścią dla Państwa), gdyż obowiązujące przepisy im to uniemożliwiają.

Te ogólne reguły dziedziczenia zostały uznane zostały przez ustawodawcę za nadmiernie rygorystyczne stąd też uchwalona przez Sejm ustawa nowelizująca Kodeks cywilny.

Jak zmiany wprowadza nowelizacja?

Uchwalona nowelizacja zmienia w sposób zasadniczy porządek dziedziczenia ustawowego.

W pierwszej kolejności uprawnieni do dziedziczenia będą dzieci i małżonek spadkodawcy. Jeśli małżonek nie dożył otwarcia spadku, powołanymi z ustawy zostaną wyłącznie dzieci (bądź, jeśli nie żyją - wnuki) spadkodawcy.

Jeśli natomiast spadkodawca nie pozostawi ani małżonka ani dzieci czy wnuków, w pierwszej kolejności z ustawy powołani do spadku zostaną wyłącznie jego rodzice. To zasadnicza zmiana, która wyłącza z tego kręgu spadkobrania rodzeństwo zmarłego, przesuwając ich do następnej kategorii spadkowej. W uzasadnieniu projektu ustawy, Sejm wskazał, iż za takim rozwiązaniem przemawiają liczne argumenty: na czoło wysuwa się sytuacja życiowa rodziców oraz ich częsty udział w powstaniu majątku spadkowego.

Rodzice z reguły znajdują się w wieku, który sprawia, że ich szanse życiowe (zarobkowe i inne) stopniowo kurczą się. Po śmierci dziecka na pomoc z jego strony w różnych trudnych sytuacjach życiowych nie mogą już liczyć. Najczęściej też to oni zapewnili mu wychowanie i wykształcenie. Dzięki ich staraniom dziecko uzyskało możliwości zarobkowe. Pośrednio rodzice przyczyniają się więc do powstania aktywów spadkowych, gdy spadkodawcą jest ich dziecko. Rodzicom więc powinien przypaść spadek w razie śmierci ich dziecka, z zastrzeżeniem jednak, że dziecko to nie pozostawia zstępnych chcących i mogących dziedziczyć. Przy ocenie dziedziczenia bez znaczenia jest natomiast to, czy rodzice są małżeństwem. Warto też podkreślić, że między rodzicami i dziećmi zachodzi pokrewieństwo w linii prostej i że jest to pierwszy stopień pokrewieństwa.

Rodzice odziedziczą więc spadek w częściach równych, natomiast rodzeństwo zmarłego będzie powołane dopiero wówczas, gdy któryś z rodziców spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku. W takim przypadku jego część będzie przypadać w równych częściach pozostałemu przy życiu rodzeństwu zmarłego. Jak więc wynika z powyższego, rodzeństwo spadkodawcy nie będzie już dziedziczyło łącznie z jego rodzicami (a tak jest teraz) lecz osobno, w przypadku braku rodzica (rodziców) spadkodawcy.

Drugą istotną zmianą jest rozszerzenie kręgu spadkobierców ustawowych. W aktualnym stanie jeśli spadkodawca nie posiada małżonka, dzieci, wnuków, rodziców czy też rodzeństwa i nie zostawił testamentu, spadek dziedziczy po nim gmina. Jak wielokrotnie podkreślano w doktrynie prawa, jest to zbyt daleko idące ograniczenie praw krewnych zmarłego, pozwalające na przyznanie własności majątku zmarłego Państwu w sytuacji, gdy przy życiu pozostają inny jego krewni.

Dlatego też prawo do dziedziczenia zostało rozszerzone na dziadków zmarłego. Będą oni dziedziczyć w braku pozostałych, należących do wcześniejszych kategorii spadkobierców. Spadkobiercami staną się zarówno dziadkowie ze strony matki jak i ojca. Jeśli któryś z dziadków nie dożyje otwarcia spadku, udział spadkowy przypadnie zstępnym dziadka (czyli de facto wujostwu zmarłego) a jeśliby i oni nie żyli, pozostałym dziadkom po równo.

Bezpośrednio przed gminą będą dziedziczyć jeszcze pasierb zmarłego. Dopiero wówczas, gdy krąg spadkobierców ustawowych się całkowicie wyczerpie, majątek spadkowy stanie się własnością gminy bądź też Skarbu Państwa.

   Aktualny porządek dziedziczenia  Porządek dziedziczenia po zmianach
 I Krąg  Dzieci (wnuki) i małżonek  Dzieci (wnuki) i małżonek
 II Krąg  Małżonek i rodzice  Małżonek i rodzice
 III Krąg  Rodzice i rodzeństwo (zstępni rodzeństwa)  Rodzice
 IV Krąg  Gmina/Skarb Państwa  Rodzeństwo (zstępni rodzeństwa)
 V Krąg    Dziadkowie
 VI Krąg    Pasierbowie
 VII Krąg    Gmina/Skarb Państwa

Jakie zmiany przepisów zawierających niedozwolone klauzule umowne stosowane w obrocie konsumenckim przewiduje nowelizacja?

Ustawa zmieniająca Kodesk cywilny przewiduje nadto zmiany przepisów zawierających niedozwolone klauzule umowne stosowane w obrocie konsumenckim.

28 lutego 2008 r. Komisja Europejska wezwała Rząd Rzeczypospolitej Polskiej w trybie art. 226 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską do przedstawienia uwag odnośnie do nieprawidłowości w transpozycji do prawa polskiego przepisu art. 5 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w  umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95 z 21.04.1993, s. 29). Art. 5 zdanie 3 tej dyrektywy wyraźnie wyłącza - w przypadku procedury, o której mowa w art. 7 ust. 2 dyrektywy (tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców) - zasadę wykładni nieuzgodnionych indywidualnie nietransparentnych postanowień umownych na korzyść konsumenta.

W związku z powyższym nowelizacja ustawy - Kodeks cywilny przewiduje, iż wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta. Zasady wyrażonej w zdaniu poprzedzającym nie stosuje się w postępowaniu w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Oznacza to przyjęcie zasady, że niejednoznaczne postanowienia umów powinny być tłumaczone na korzyść konsumenta, a także określa wyłączenia od stosowania tej reguły.

Podstawa prawna:

  • Ustawa z dnia 2 kwietnia 2008 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. 2009, Nr 79, poz. 662)

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (5)

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

irka

3.1.2013 17:0:26

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

I ja tutaj cos niecos napisze! Wedlug mnie i nie tylko to prawo o dziedziczeniu ustawowym,jest bardzo niesprawiedliwe dla pasierbow!Moja mama wraz z ojczymem wykupili mieszkanie spoldzielcze na wlasnosc w 2008r.W polowie roku 2009 ciezko zachorowala,opiekowalam sie mama do konca (zmarla w lutym 2010r).Moj ojczym nie pogodzil sie ze smiercia mamy,zachorowal w listopadzie 2011r.a w czerwcu 2012 zmarl:(Rowniez opiekowalam sie ojczymem do konca jego dni.Otoz do czego daze,Rodzice nie sporzadzili testamentu,kto by pomyslal ze choroba nowotworowa tak szybko mi Ich zabierze!Teraz rodzenstwo ojczyma dostanie 70% udzialu wartosci mieszkania,jest Ich 6-ro,a my dzieci mamy 30%.Gdzie Oni wszyscy byli jak Ojczym byl chory!!nikogo nie bylo,bylam tylko ja i siostra i moj maz!(brat mieszka za oceanem)21 stycznia jest sprawa o nabycie spadku,gdybym mogla jakos sie od tego odwolac,obalic!Ciagle mysle czy idzie cos z tym zrobic,tymbardziej ze mama i ojczym nigdy w zyciu by tak nie chcieli jak ma sie stac,to jest tak chocby mieszkanie wykupili dla nich,a wszyscy maja mieszkania wlasnosciowe i wysokie emerytury.Uwazam ze to jest bardzo niesprawiedliwe prawo dla mnie,siostry i brata,nasz ojczym byl cudownym czlowiekiem.

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

TLC

22.12.2011 8:29:52

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

A nie mogliście wziąć cywilnego? Mądry Polak po szkodzie ? Najlepiej żyć na kocią łapę, jak się nam nie spodoba to się rozejdziemy a jak będzie super to jesteśmy razem. To co proponujesz to byłby dopiero raj dla oszustów. Już sobie wyobrażam procesy o ustalenie czy para żyła razem, przesłuchania świadków, sąsiadów (którzy pewnie nie przyjdą do sądu parę razy) a potem jeszcze napiszesz, że procesy się w Polsce ciągną latami. A PaliKTO? Zobaczymy co zrobi. Na razie dużo szumu. O jego partii nie wspomnę ? bo nie ma o czym.

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

wdowiec

21.12.2011 17:19:41

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

Dziedziczenie,spadek,testament,mamy 21 wiek a prawo ze średniowiecza.Gowin jako minister Sprawiedliwości nie wróży nic dobrego.A co z dziedziczeniem konkubentów?Kościół nie pozwala?Co to za prawo które pozwala na bogacenie się często nierobów,cwaniaków wręcz niekiedy przestępców tylko dlatego że ktoś był ojcem czy matką? Sam mam taki przypadek.Przez ponad 30 lat żyłem i utrzymywałem przyjaciółke.Pozostawiła testament który w całości zapisała na mnie.I nagle zjawiła się córka która przez 22 lata interesowała się matką tylko wtedy gdy potrzebowała pieniędzy.Na moje pytanie za co ty chcesz pieniądze odpowiedziała: za to że mnie matka urodziła! I co: skarbówka traktuje mnie jak obcego,chce pieniądze.Córka połowy wartości mieszkania.Tylko Prokuratura traktuje jak najbliższą osobe gdy zacząłem domagać się wyjaśnienia przyczyny śmierci.Problem taki dotyczy przynajmniej kilku milionów polaków.Małym światełkiem nadziei jest podobno przygotowywany przez Ruch Palikota projekt ustawy.Ma ona traktować wobec prawa i fiskusa wieloletni konkubinat na równi z papierkowym legalizowaniem często fikcyjnych małżeństw.Już chyba najwyższy czas zaprzestania dyskryminowania przez państwo takich związków!?

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

teresa

15.11.2010 16:20:18

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

mój mąż zmarł 2 lata temu czy w jako synowa jestem uprawniona do spadku po teściach mąż ma siostrę a ja córkę z mężem nie wyszłam ponownie za mąż proszę o odpowiedź

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

boquniqe

31.3.2010 20:17:20

Re: Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

no to Państwo nas załatwiło :( Zmarła ciotka nie dała mi za życia złamanej zapałki.Zrobiła darowiznę dwu osobom za życia (mieszkanie)córka zrzekła się spadku a na 30 osób dalszej rodziny spadły wierzytelności. Jak to jest że dziedziczy się same długi bez majątku i masę pieniędzy trzeba teraz wydać na prawników??? Chore to...

Pokaż wszystkie komentarze (5)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ