Adopcja

Spadki

Zasady dziedziczenia w przypadku adopcji

Strona 1 z 2

Zarówno przysposobiony, jak i przysposabiający, mają prawo do dokonywania swobodnych rozrządzeń w drodze testamentu. Natomiast przepisy różnicują sytuację dziedziczenia ustawowego miedzy przysposobionym (czyli adoptowanym) a przysposabiającym (adoptującym) - do którego dochodzi w razie braku testamentu. Rodzaj przysposobienia w sposób zasadniczy rzutuje więc na skutki, jakie adopcja wywołuje w sferze prawa spadkowego. Wyróżnia się przysposobienie pełne (a w jego ramach całkowite) oraz niepełne. Przysposobienie niepełne wywołuje skutek jedynie w relacji adoptujący (przysposabiający) – adoptowany (przysposobiony), co oznacza, iż więzi przysposobionego łączące go z krewnymi naturalnymi nie ulegają zerwaniu. Natomiast o skutkach adopcji pełnej mówi się obrazowo, że „adoptowany wchodzi do rodziny adoptującego”, czyli de facto opuszcza swój dotychczasowy krąg rodzinny. Adopcję całkowitą, stanowiącą odmianę przysposobienia pełnego, cechuje całkowite właśnie zatarcie śladów pochodzenia dziecka, objawiające się w głębokiej ingerencji w akt urodzenia dziecka. Ogólnie można stwierdzić, iż przysposobienie pełne wywołuje skutki prawnospadkowe dalej idące niż skutki wywołane przysposobieniem niepełnym.

Przysposobienie pełne

W przypadku adopcji pełnej (tzw. adoptio plena) adoptowany dziedziczy po adoptującym i jego krewnych tak, jakby był jego dzieckiem, natomiast adoptujący i jego krewni dziedziczą po adoptowanym tak, jakby adoptujący był rodzicem adoptowanego. Uregulowanie powyższe jest następstwem przyjętego przez ustawodawcę założenia, że pozycja prawna rodziny powstałej wskutek adopcji powinna co do zasady odpowiadać pozycji każdej innej rodziny. Skoro więc adoptowany zmienia swój krąg rodzinny i wstępuje do rodziny adoptującego, prawo z tym faktem łączy takie skutki prawne, jak gdyby adoptowany pochodził od adoptującego, tj. był jego dzieckiem naturalnym. Dlatego krewni adoptującego i adoptowany stają się względem siebie krewnymi, co ma doniosłe znaczenie z punktu widzenia prawa spadkowego. Otóż w myśl zasad ogólnych uprawnionymi do dziedziczenia po zmarłym są następujące kategorie osób:

  1. zstępni,
  2. małżonek,
  3. rodzice,
  4. rodzeństwo,
  5. zstępni rodzeństwa.

Osoba z której kategorii będzie zarazem należeć do krewnych adoptującego? Z pewnością potomstwo adoptowanego będzie także krewnymi adoptującego, gdyż skutki przysposobienia obejmują także zstępnych. Podobnie rodzeństwo oraz zstępni rodzeństwa, tj. dzieci przysposabiającego i ich potomstwo, zaliczać się będą do krewnych adoptującego. Małżonek adoptowanego z kolei może być krewnym adoptującego, jak również może nie należeć do jego kręgu rodzinnego. Natomiast ze zrozumiałych powodów adoptujący nigdy nie będzie mógł być zaliczony do kręgu krewnych adoptującego, mimo iż uchodzi za rodzica adoptowanego. Reasumując, do kręgu spadkobierców ustawowych adoptowanego zalicza się adoptującego, oraz tych spośród jego krewnych, którzy są jego dziećmi lub ich zstępnymi.

Powyżej scharakteryzowane uregulowanie nadmiernie uprzywilejowywałoby adoptowanych, gdyż dziedziczyliby oni zarówno po adoptującym i jego krewnych, jak i po swej dotychczasowej rodzinie. By temu zapobiec, przepisy prawa stanowią, iż przysposobiony nie dziedziczy po swoich wstępnych (tj. rodzicach, dziadkach itd.) naturalnych i ich krewnych, a osoby te nie dziedziczą po nim. Zasada ta doznaje jednak dwóch istotnych wyjątków – otóż jeżeli:

  1. jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka (np. mężczyzna wstąpił w związek małżeński z panną z dzieckiem albo z wdową z trójką dzieci, a teraz pragnie dzieci przysposobić) – zasady powyższej nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych; Przykład: A i B są rodzicami dziecka X, następnie C zawiera małżeństwo z B i adoptuje X. W myśl ogólnych reguł X dziedziczyłby jedynie po przysposabiającym i jego krewnych, a nie po wstępnych naturalnych i ich krewnych, natomiast – z uwagi na omawiany wyjątek – dziedziczy także po B i jego krewnych naturalnych.  
  2. jeden z małżonków przysposobił dziecko drugiego małżonka, a po śmierci drugiego z rodziców przysposabianego – zasady powyższej nie stosuje się względem tego małżonka i jego krewnych, a także względem krewnych zmarłego, których prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa zostały w orzeczeniu o przysposobieniu utrzymane. Przykład: stan faktyczny jak powyżej, z tym że A nie żyje, a sąd w orzeczeniu o przysposobieniu utrzymał prawa i obowiązki wynikające z pokrewieństwa wobec D – matki A. Zatem X należy do kręgu spadkobierców ustawowych po C i jego krewnych, po B i jego krewnych oraz po D.

Śledź nas na:

Czytaj dalej (strona 1 z 2)

1

2

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (0)

Nie dodano jeszcze żadnego komentarza. Bądź pierwszy!!


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 15.11.2016

    Dziedziczenie spadku przez rodzeństwo spadkodawcy

    Powołanie do spadku może wynikać z testamentu lub z mocy samego prawa. W przypadku dziedziczenia testamentowego wola spadkodawcy wynika z samego testamentu. Natomiast jeżeli nie zachodzi sytuacja dziedziczenia (...)

  • 24.7.2018

    Porządek dziedziczenia w przypadku braku testamentu

    Jeśli spadkodawca nie sporządził testamentu albo jego testament okazał się nieważny, czy też testament został odwołany przez spadkodawcę bądź powołany do spadku w testamencie spadkobierca (...)

  • 21.9.2016

    Przedawnienie roszczeń a śmierć dłużnika

    Co do zasady roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Natomiast jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe (...)

  • 8.12.2016

    Gdy nie chcesz po kimś dziedziczyć - możesz zrzec się dziedziczenia

    Zgodnie z obowiązującym prawem spadkowym, jeżeli spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu to w momencie otwarcia spadku (czyli śmierci spadkodawcy) obowiązują przepisy ustawowe dotyczące (...)

  • 25.3.2016

    Instytucja wyłączenia małżonka od dziedziczenia ustawowego

    Zasadą obowiązującą w prawie spadkowym jest powołanie do dziedziczenia na podstawie ustawy żyjącego małżonka spadkodawcy. W tym kontekście pozostawanie przez spadkodawcę w chwili śmierci w (...)