Dziedziczenie ustawowe, czyli kto i w jaki sposób dziedziczy po zmarłym, jeśli nie pozostawił on testamentu?

Kiedy następuje dziedziczenie ustawowe?

Dziedziczenie ustawowe ma miejsce w sytuacji gdy, spadkodawca nie pozostawił po sobie testamentu oraz gdy osoby powołane do spadku nie chcą lub nie mogą być spadkobiercami (bo np. zmarły przed otwarciem spadku). W razie powołania spadkobierców w drodze testamentu tylko w stosunku do części spadku, również pozostała część podlega ustawowym zasadom dziedziczenia. Powszechnie przyjmuje się, że dziedziczenie ustawowe oparte jest na konstrukcji dorozumianego oświadczenia woli spadkodawcy, który poprzez to, iż nie sporządza testamentu godzi się na rozwiązania ustawowe.

Co ma pierwszeństwo - testament, czy ustawa?

Zgodnie z obowiązującym prawem polskim, pierwszeństwo będzie miała wola spadkodawcy. Jeśli pozostawił on po sobie ważny testament to dziedziczenie nastąpi w oparciu o ten dokument. Dopiero w razie jego braku w grę wchodzą przepisy ustawy, jaką jest Kodeks cywilny. Zgodnie z polskim prawem, podstawą dziedziczenia może być wyłącznie testament, a w jego braku przepisy ustawy – trzeciej możliwości nie ma.

Porady prawne

Jaki jest krąg spadkobierców w dziedziczeniu ustawowym?

Krąg spadkobierców ustawowych wyznaczony jest przez związki rodzinne, tzn. wynikające z więzów krwi, małżeństwa, przysposobienia. Do osób, które mogą dziedziczyć z mocy ustawy, należą:

  • małżonek,

  • zstępni (czyli dzieci, wnuki, prawnuki itd.),

  • rodzice,

  • rodzeństwo oraz

  • zstępni rodzeństwa

  • dziadkowie

  • pasierbowie.

Poważne zmiany w tej dziedzinie wprowadziła ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. (nowy stan prawny obowiązuje od 28 czerwca 2009 r.), która poszerzyła krąg spadkobierców ustawowych. Z mocy ustawy do dziedziczenia zostali dopuszczeni dziadkowie oraz pasierbowie. Zatem jest możliwe, aby dziadek otrzymał spadek po wnuku. Wybór podmiotów dziedziczących po sobie cechuje zasada wzajemności.    

Spadkobiercy ustawowi zostali podzieleni na grupy dochodzące kolejno do dziedziczenia ustawowego.

Aktualnie można wyróżnić cztery grupy spadkobierców ustawowych, przy czym spadkobiercy należący do grupy dalszej dochodzą do dziedziczenia dopiero wówczas, gdy nie ma spadkobierców należących do grupy bliższej. Spośród wskazanych wyżej osób można wyróżnić cztery grupy spadkobierców dziedziczących z ustawy:

  • I grupa – małżonek i dzieci spadkodawcy oraz zstępni dziecka, które nie dożyło otwarcia spadku (wchodzą w jego miejsce),

  • II grupa – małżonek spadkodawcy, rodzice spadkodawcy, jego rodzeństwo (jeśli któryś z rodziców nie dożył otwarcia spadku) oraz zstępni rodzeństwa (w miejsce zmarłego rodzeństwa),

  • III grupa - gdy nie ma spadkobierców z I oraz II grupy do dziedziczenia dochodzą dziadkowie spadkodawcy, zstępni dziadków spadkodawcy, pasierbowie (dzieci małżonka spadkodawcy),

  • IV grupa – ostatnim możliwym spadkobiercą jest gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa,

Pierwszeństwo do spadku dziedziczonego na podstawie ustawy ma I grupa spadkobierców. Jeżeli brak jest dzieci oraz dalszych zstępnych (wnuków, prawnuków itd.) spadkodawcy (bądź gdy zstępni nie mogą lub nie chcą dziedziczyć), dziedziczą osoby z II grupy, a w ich braku (bądź gdy zstępni nie mogą lub nie chcą dziedziczyć) - podmioty zaliczone do grupy III. Ostatecznie, spadkobiercą mogą być podmioty z IV grupy czyli osoby prawne prawa publicznego (gmina jako jednostka samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa).  

Na uwagę zasługuje fakt, że małżonek zmarłego dziedziczy zarówno w grupie pierwszej, jak i drugiej, czyli zarówno ze zstępnymi zmarłego, jak i z jego rodzicami i rodzeństwem, jednak w przypadku obydwu grup udział spadkowy może być różny.

W okresie od wydania prawomocnego postanowienia o separacji do momentu wydania prawomocnego postanowienia o zniesieniu separacji istnieją skutki prawne jak przy orzeczeniu rozwodu, a więc nie jest powołany z ustawy do dziedziczenia małżonek spadkodawcy pozostający w separacji (art. 9351 K.c.). Małżonek pozostający w separacji może zatem powołać do spadku drugiego małżonka tylko w oparciu o testament.

Kiedy dziedziczą dzieci spadkodawcy?

Dzieci dziedziczą po swoich rodzicach bez względu na to, czy pochodzą z małżeństwa, czy ze związku pozamałżeńskiego. Wszystkie dzieci spadkobiercy mają w tym względzie równe prawa. Dla możliwości dziedziczenia z ustawy przez dzieci spadkodawcy nie ma więc żadnego znaczenia fakt małżeńskiego, czy pozamałżeńskiego pochodzenia dzieci. W przypadku dzieci pozamałżeńskich nie ma wpływu na dziedziczenie sposób ustalenia ojcostwa, czyli czy nastąpiło sądowe ustalenie" ojcostwa, czy uznanie dziecka).

Przepisy różnicują natomiast sytuację dziedziczenia miedzy przysposobionym (czyli adoptowanym) a przysposabiającym (adoptującym). Prawo do spadku mają również przysposobieni po przysposabiającym i jego krewnych na tych samych zasadach, co dzieci (w przypadku przysposobienia pełnego). Zobacz: Zasady dziedziczenia w przypadku adopcji

Dzieci dziedziczą w częściach równych. Jeżeli małżonek spadkodawcy zmarł przed otwarciem spadku lub został orzeczony rozwód bądź separacja, dzieci dziedziczą cały spadek.

Kiedy dziedziczą wnuki lub dalsi zstępni spadkodawcy?

Jeżeli jedno z dzieci spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział w spadku, który by mu przypadł, dziedziczą jego dzieci w częściach równych, czyli wnuki spadkodawcy. Może się oczywiście zdarzyć, że żadne z dzieci spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku, a jednocześnie spadkodawca nie pozostawał w związku małżeńskim, w takiej sytuacji wnuki będą wyłącznie powołane do spadku. Jeżeli wnuk lub wnuczka spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku po nim, to ich udziały w spadku dziedziczą ich dzieci, czyli prawnuki spadkodawcy. W ich braku mogą z kolei dziedziczyć spadek w ten sam sposób dalsi zstępni.

Kiedy dziedziczy małżonek spadkodawcy?

Małżonek będzie dziedziczył, jeśli w chwili otwarcia spadku pozostawał w związku małżeńskim ze spadkodawcą i nie została orzeczona wyrokiem sądu separacja. Prawa do spadku nie ma więc były małżonek spadkodawcy. W przypadku, gdy małżonkowie wprawdzie pozostają w związku małżeńskim, ale są w separacji faktycznej (czyli nieorzeczonej przez sąd), nie powoduje to wyłączenia małżonka od dziedziczenia.

Nie daje prawa do dziedziczenia małżeństwo nieistniejące, tj. związek, który nie został zawarty, z uwagi na niespełnienie przesłanek, określonych w art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zatem warunkiem zawarcia małżeństwa jest, aby było ono zawarte przez mężczyznę i kobietę, obecnych jednocześnie i składających przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed duchownym kościoła, z którym Rzeczpospolita Polska podpisała stosowną umowę, oświadczenie, że wstępują ze sobą w związek małżeński. Niespełnienie którejkolwiek z tych przesłanek powoduje, iż małżeństwo w ogóle nie zostało zawarte.      

Możliwa jest także sytuacja, w której małżeństwo zostało zawarte, pomimo istnienia przeszkód do jego zawarcia, np. małżeństwo zawarte przez przysposobionego i przysposabiającego. Pomimo istnienia przesłanek do unieważnienia małżeństwa, po śmierci jednego z małżonków nie jest możliwe unieważnienie małżeństwa. Tym samym pozostały przy życiu małżonek dziedziczy z ustawy.           

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują dwie sytuacje, w których możliwe jest unieważnienie małżeństwa po jego ustaniu. Powodem takim jest pokrewieństwo między małżonkami oraz pozostawanie przez małżonka w chwili zawarcia małżeństwa w zawartym poprzednio związku małżeńskim (art. 18). W przypadku orzeczenia przez sąd nieważności małżeństwa „były małżonek” zostaje wyłączony od dziedziczenia ustawowego.  

Przykład:

  • Małżeństwo zostało zawarte pomiędzy dziadkiem D oraz wnuczką W. D miał pięcioro dzieci z pierwszego małżeństwa, czterech synów i córkę C, będącą matką W. C nie dożyła otwarcia spadku. Oprócz córki W miała jeszcze syna S. Po śmierci D jeden z jego synów, wystąpił do sądu o unieważnienie małżeństwa D i W. Sąd orzeczeniem unieważnił małżeństwo D i W. Zatem porządek dziedziczenia w tej sytuacji przedstawia się następująco:„Była żona” W nie dziedziczy po D. Do dziedziczenia z ustawy dochodzą dzieci D, czyli cały majątek podzielony zostaje na pięć równych części.

    Jednak C nie dożyła otwarcia spadku, zatem na jej miejsce wchodzą jej zstępni: W i S, którzy dziedziczą część przypadającą na C po połowie. Zatem czterej synowie D otrzymają po 1/5 całości spadku, zaś W i S otrzymają po 1/10 całości spadku.Gdyby sąd nie orzekł o nieważności małżeństwa W i D, wówczas porządek dziedziczenia przedstawiłby się następująco:W jako żona otrzymałaby ¼ całości spadku, Pozostałą część należałoby podzielić na pięć równych części, czyli każdemu z dzieci D przypadłby udział w wysokości 3/20. Jednakże C nie dożyła otwarcia spadku, zatem w jej miejsce do dziedziczenia z ustawy dochodzą jej zstępni W i S. Otrzymują zatem po 3/40 całości spadku. W związku z tym W otrzyma ¼ + 3/40 = 13/40 całości majątku po D. 

Jak podkreślono powyżej do dziedziczenia dochodzi małżonek, jeżeli w chwili otwarcia spadku pozostawał ze zmarłym w formalnym związku. Problem pojawia się, gdy w chwili śmierci jednego z małżonków toczył się proces o rozwód. W takiej sytuacji proces o rozwód ulega umorzeniu, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania cywilnego. Jednakże ustawodawca przewidział możliwość wyłączenia z kręgu osób dziedziczących z ustawy, małżonka, z którym zmarły zamierzał się rozwieść. Małżonek jest wyłączony od dziedziczenia, jeżeli spadkodawca wystąpił o orzeczenie rozwodu lub separacji z jego winy, a żądanie to było uzasadnione.

Jakkolwiek po śmierci jednego z małżonków nie można orzec rozwodu, to jednak przepisy przyznały pozostałym spadkobiercom dziedziczącym w zbiegu z małżonkiem uprawnienie do wystąpienia do sądu w celu wydania przez sąd orzeczenia, że żądanie rozwodu było uzasadnione. Wyłączenia małżonka od dziedziczenia z powyższego powodu nie następuje automatycznie, lecz na mocy orzeczenia sądu. Wyłączenia może żądać każdy z pozostałych spadkobierców ustawowych powołanych do dziedziczenia w zbiegu z małżonkiem. Z roszczeniem o wyłączenie może więc wystąpić dziecko lub dalsi zstępni spadkodawcy, a także jego rodzice, rodzeństwo i zstępni rodzeństwa. Możliwe jest wspólne wytoczenie powództwa. Powództwo należy wnieść w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dany spadkobierca dowiedział się o otwarciu spadku, nie później jednak niż w ciągu roku od otwarcia spadku.

Rozpatrując sprawę, sąd oceni, czy żądanie orzeczenia rozwodu z winy pozostałego przy życiu małżonka było uzasadnione, czy nie. Musi zatem stwierdzić, czy nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego i czy nastąpił on z winy małżonka pozostałego przy życiu. Na mocy tego orzeczenia sądu małżonek zmarłego jest wyłączony od dziedziczenia tak, jakby nie dożył otwarcia spadku.

 

Przykład:

  • Osoba X wniosła pozew o rozwód z wyłącznej winy małżonka M. Małżonkowie nie mieli dzieci. W chwili otwarcia spadku przy życiu pozostali rodzice X: A i B, oraz rodzeństwo: siostra S i brat C. Kto po śmierci X dojdzie do dziedziczenia?Należy rozważyć dwie sytuacje:1) Brat C wystąpił do sądu z żądaniem uznania, że powództwo o rozwód było uzasadnione, a tym samym małżonek powinien być wyłączony od dziedziczenia.W tej sytuacji cały majątek dziedziczą rodzice i rodzeństwo X, każdy z nich otrzyma po ¼ całości spadku.2) W sytuacji, gdy żaden ze spadkobierców ustawowych nie wystąpi do sądu z żądaniem uznania, że powództwo o rozwód było uzasadnione, lub wystąpi z takim żądaniem, a sąd je oddali, wówczas do dziedziczenia zostaną powołani: małżonek, rodzice i rodzeństwo zmarłego. Dziedziczą oni w następujących częściach: M - ½, A, B, S, C – po 1/8 całości spadku.              

W podobny sposób przepisy regulują kwestię związaną z separacją małżonków. Zgodnie bowiem z art. 935[1] K.c. przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji.  

Przykłady:

  • Sąd okręgowy wydał prawomocne postanowienie o separacji. Umiera jeden z małżonków, pozostawiając dwoje dzieci. Spadek będą więc dziedziczyły tylko dzieci w równych częściach, a nie będzie dziedziczył małżonek pozostający w separacji (art. 931 § 1 K.c.).  

  • Sąd okręgowy wydał prawomocne postanowienie o separacji. Po upływie roku – na zgodne żądanie małżonków – sąd postanowieniem zniósł separację. Po uprawomocnieniu się postanowienia umiera jeden z małżonków, pozostawiając dwoje dzieci i małżonka. Spadek będą dziedziczyć dzieci i małżonek w równych częściach, to jest po 1/3 części. 

W drugim przykładzie na skutek zniesienia separacji ustały jej skutki, zatem małżonkowie nie pozostawali w separacji i w związku z tym małżonek jest powołany do spadku. 

W okresie od wydania prawomocnego postanowienia o separacji do momentu wydania prawomocnego postanowienia o zniesieniu separacji istnieją skutki prawne jak przy orzeczeniu rozwodu, a więc nie jest powołany z ustawy do dziedziczenia małżonek spadkodawcy pozostający w separacji (art. 935[1] K.c.). Małżonek pozostający w separacji może zatem powołać do spadku drugiego małżonka tylko w oparciu o testament.

Między małżonkami z reguły istnieje ustrój wspólności majątkowej małżeńskiej. Dlatego należy pamiętać, iż w razie śmierci jednego z małżonków, masę spadkową tworzy połowa, a nie całość ich majątku wspólnego. Innymi słowy w razie śmierci małżonków najpierw następuje podział ich majątku wspólnego. Udziały w majątku wspólnym małżonków są równe, choć w wyjątkowych wypadkach sąd może postanowić inaczej. Majątek spadkowy stanowi więc połowa majątku wspólnego małżonków, czyli udział zmarłego małżonka w majątku wspólnym.

Warto tu jeszcze zwrócić uwagę na pewne szczególne uprawnienie małżonka spadkodawcy -  zob.: Uprawnienie małżonka spadkodawcy do żądania przedmiotów urządzenia domowego

 

Gdzie jest określony udział spadkowy każdego ze spadkobierców?

Przepisy prawa określają, w jakim udziale dziedziczą poszczególni spadkobiercy, przy czym wielkość tych udziałów została określona w postaci ułamka stałego. Wysokość udziałów poszczególnych spadkobierców będzie zależała od liczby osób dochodzących do dziedziczenia (podział majątku następuje według głów). Natomiast w miejsce nieżyjących krewnych wchodzą ich zstępni, zatem określenie wysokości należnego im udziału odbywa się według szczepów.

Przykład:

  • Osoba X miała troje rodzeństwa: A, B, C, oraz małżonka M. Brat A nie dożył otwarcia spadku, pozostawiając dwoje dzieci D, E. Podział spadku wygląda następująco: M, otrzyma ½ całości spadku. B, C otrzymują po 1/6. W miejsce A do dziedziczenia dochodzą jego dzieci D, E, które część przypadającą dla A dziedziczą po połowie, zatem otrzymają udziały w wysokości 1/12 majątku spadkowego.

Jak dziedziczą małżonek i dzieci spadkodawcy?

Jeżeli spadkodawca pozostawił małżonka oraz dzieci, udziały tych spadkobierców są równe. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż 1/4 całości spadku.

Przykłady:

  • Spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, miał dwoje dzieci. Udziały małżonka i dzieci są co do zasady równe, z zastrzeżeniem, że udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4 spadku. W powyższym wypadku małżonek oraz dzieci dziedziczą po 1/3 spadku.

  • Spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim, miał sześcioro dzieci. Udziały małżonka i dzieci są do do zasady równe, z zastrzeżeniem, że udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4 spadku. Udział małżonka spadkobiercy wynosi więc w tej sytuacji 1/4 spadku, a dzieci dziedziczą pozostałą część spadku w częściach równych, czyli po 1/8 spadku.

 

Jak dziedziczą małżonek, dzieci i wnuki spadkodawcy?

Może się zdarzyć sytuacja, że któreś z dzieci spadkodawcy nie dożyje otwarcia spadku. W takim przypadku udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom (czyli wnukom spadkodawcy) w częściach równych.

Przykłady:

  • Spadkodawca pozostawał w chwili śmierci w związku małżeńskim, miał dwoje dzieci, z których jedno zmarło przed spadkodawcą pozostawiając dwoje swoje dzieci (czyli dwoje wnuków spadkodawcy). Małżonek i dzieci dziedziczyliby po 1/3 spadku. Z uwagi na śmierć jednego z dzieci spadkodawcy, małżonek i jedno żyjące dziecko dziedziczą po 1/3 spadku, a wnuki (nie wszystkie, lecz tylko dzieci zmarłego dziecka spadkodawcy) po 1/6 spadku.

  • Po śmierci osoby X do dziedziczenia z ustawy powołani są: małżonek M oraz czworo dzieci A, B, C, D. W związku z tym małżonek otrzyma ¼ części spadku, a każde z dzieci po 3/16. Przy tym należy pamiętać, że w skład spadku wchodzi tylko połowa majątku wspólnego małżonków.

Jak dziedziczą dzieci i wnuki spadkodawcy?

Może się też zdarzyć, że spadkodawca nie pozostawił małżonka, lecz żyją nadal jego dzieci. W takiej sytuacji dzieciom spadkodawcy należy się cały spadek. W sytuacji więc, gdy spadkodawca w chwili śmierci nie pozostawał w związku małżeńskim lub sąd orzekł separację, gdy małżeństwo zostało unieważnione po jego śmierci lub małżonek został wyłączony od dziedziczenia, wtedy do dziedziczenia z ustawy dochodzą tylko dzieci spadkodawcy. Udziały spadkowe dzieci są równe. Jeżeli któreś z dzieci zmarło, to jego udział w majątku spadkowym przypada jego dzieciom, czyli wnukom spadkodawcy. Jeśli wszystkie dzieci spadkodawcy zmarły przed jego śmiercią, lecz żyją nadal wnuki, to dziedziczą one udziały w spadku, które miały przypaść ich rodzicom.

Przykłady:

  • Spadkodawca nie pozostawał w chwili śmierci w związku małżeńskim, miał pięcioro dzieci, z których dwoje zmarło przed śmiercią spadkodawcy. Jedno z nich miało dwoje, a drugie troje dzieci – wnuków spadkodawcy. Żyjące dzieci spadkodawcy dziedziczą w częściach równych, czyli po 1/5 spadku, a wnuki dziedziczą udziały swoich rodziców: Dwoje wnuków dziedziczy po 1/10 spadku. Troje wnuków dziedziczy po 1/15 spadku.

  • Spadkodawca nie pozostawał w chwili śmierci w związku małżeńskim, miał córkę oraz syna, lecz zmarli oni przed otwarciem spadku. Córka pozostawiła jedno dziecko, a syn dwoje dzieci. Dziecko córki spadkobiercy odziedziczy połowę spadku, a dzieci syna po 1/4 spadku.

  • Spadkodawca przed zawarciem związku małżeńskiego miał córkę C oraz syna S, które uznał. Następnie zawarł związek małżeński z M, z którego miał troje dzieci A, B, D. Po śmierci M ożenił się ponownie z Z, z którą miał syna F. Przed śmiercią rozwiódł się z Z. Syn S nie dożył otwarcia spadku po ojcu, pozostawił jednak dwoje dzieci I, J. W tym przypadku porządek dziedziczenia przedstawia się następująco: Wszystkie dzieci dziedziczą w równych częściach, bez znaczenia jest fakt, czy dzieci pochodzą z małżeństwa, czy ze związku pozamałżeńskiego. Zatem dla C, S, A, B, D, F przypada udział w 1/6 całości spadku. Z uwagi na fakt, że S nie dożył otwarcia spadku, w jego miejsce do dziedziczenia dochodzą jego dzieci I, J, które otrzymują po 1/12 całości spadku.

Kiedy dziedziczą osoby należące do drugiej grupy spadkobierców ustawowych?

Do drugiej grupy spadkobierców należy małżonek, rodzice spadkodawcy, jego rodzeństwo oraz zstępni rodzeństwa (w przypadku gdyby rodzeństwo nie dożyło chwili otwarcia spadku).

Osoby te będą dziedziczyły w sytuacji, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych. Brak zstępnych nie oznacza, iż wszyscy zstępni nie dożyli otwarcia spadku (zmarli przed spadkodawcą). Brak zstępnych występuje również wtedy, gdy zstępni są traktowani tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku, czyli:    

  • zostali uznani za niegodnych dziedziczenia,

  • odrzucili spadek,

  • zrzekli się dziedziczenia po spadkodawcy.  

 

Jak wygląda porządek dziedziczenia w przypadku braku zstępnych?

Zmiany Kodeksu cywilnego wprowadziły problemy interpretacyjne związane z dziedziczeniem w przypadku braku zstępnych zmarłego. Poniżej przedstawiony został porządek dziedziczenia z uwzględnieniem rodziców, rodzeństwa zmarłego i jego dziadków.

Kiedy dziedziczą rodzice?

W przypadku, gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych, w pierwszej kolejności powołani są do dziedziczenia małżonek i rodzice spadkodawcy. Jeśli żyje oboje rodziców spadkodawcy, udział małżonka wynosi 1/2 części majątku spadkowego, natomiast udział rodziców spadkodawcy po 1/4.

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku i brak jest rodzeństwa spadkodawcy lub ich zstępnych, udział spadkowy rodzica dziedziczącego w zbiegu z małżonkiem spadkodawcy wynosi połowę spadku. 

Kiedy dziedziczy rodzeństwo?

Przepis wskazuje, iż jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.  Jeśli natomiast otwarcia spadku nie dożył żaden z rodziców spadkodawcy i żyje wyłącznie małżonek i rodzeństwo - udział w spadku małżonka wynieść winien 1/2, natomiast druga połowa powinna zostać podzielona między rodzeństwo spadkodawcy.

Jeśli rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku - ich udział przysługuje ich dzieciom - po równo.

Rodzeństwo dziedziczy więc wyłącznie w braku któregokolwiek z rodziców spadkodawcy.

Przykłady:

  • Jeżeli spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w ważnym związku małżeńskim oraz pozostawił rodziców i rodzeństwo, to małżonek spadkodawcy dziedziczy 1/2 spadku, każde z rodziców 1/4 spadku (rodzeństwo w takiej sytuacji nie dziedziczy).

  • Jeżeli spadkodawca w chwili śmierci pozostawał w ważnym związku małżeńskim oraz pozostawił jednego rodziców i troje rodzeństwa, to małżonek spadkodawcy dziedziczy 1/2 spadku, żyjący rodzic 1/4 spadku natomiast pozostała po nieżyjącym rodzicu część (1/4) przypada w częściach równych trojgu rodzeństwa - dziedziczą więc oni po 1/12.

  • Spadkodawca, bezdzietny, w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim. Żyje także jego rodzic i brat, siostra pozostawiła po sobie dwoje dzieci. Spadek dziedziczą: małżonek spadkodawcy w 1/2 części, żyjący rodzic spadkodawcy 1/4 części , żyjące rodzeństwo spadkodawcy po 1/12 części każde z nich, dzieci nieżyjącej siostry po 1/24 (część przypadająca siostrze - 1/12 dzieli się na dwie części, które przypadają jej dzieciom). 

Kiedy cały spadek dziedziczy małżonek spadkodawcy?

Jeżeli rodzice spadkodawcy nie żyli już w chwili jego śmierci, a on sam nie miał rodzeństwa ani dzieci, lecz pozostawał w ważnym związku małżeńskim, to cały majątek spadkowy przypada małżonkowi spadkodawcy. Podobnie małżonek odziedziczy cały spadek, jeśli spadkodawca miał rodzeństwo lub dzieci, ale osoby te zmarły przed jego śmiercią i nie pozostawiły zstępnych lub również ci zstępni zmarli przed otwarciem spadku.

Kiedy dziedziczą dziadkowie spadkodawcy?

Dziadkowie znajdują się w III grupie spadkobierców ustawowych. W braku zstępnych, małżonka, rodziców, rodzeństwa i zstępnych rodzeństwa spadkodawcy cały spadek przypada dziadkom spadkodawcy. Dziedziczą oni w częściach równych. Jeśli któreś z dziadków spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. W braku zstępnych tego z dziadków, który nie dożył otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada pozostałym dziadkom w częściach równych. Taka konstrukcja prawna jest uzasadniona względami pragmatycznymi, aby rozporządzanie spadkiem miało charakter racjonalny.

Jest to wyraz ochrony własności prywatnej, bowiem przepisy prawne pozwalają na to, aby majątek należący do osób pomiędzy którymi istnieje więź rodzinna pozostawał jak najdłużej. Ustanowienie gminy i Skarbu Państwa jako spadkobierców szczególnych pozwala na stwierdzenie, iż demokratyczne państwo prawne nie dąży do nacjonalizacji własności prywatnej, lecz traktuje nabycie spadku na rzecz osób prawnych prawa publicznego jako subsydiarną formę rozporządzania spadkiem.

Przykład:

  • Ma miejsce poważny wypadek drogowy. W jego wyniku giną rodzice (czyli wstępni) spadkodawcy. Jedyny potomek (małoletni syn) spadkodawcy trafia do szpitala z ciężkimi powypadkowymi obrażeniami wewnętrznymi ciała i po kilku dniach również umiera. W takiej sytuacji spadkodawca, jako jedynak (i nie pozostający w związku małżeńskim) otrzymuje spadek po zmarłych rodzicach. Osobami, które mogą po nim dziedziczyć ustawowo są jego dziadkowie. Jeżeli przy życiu są dziadkowie zarówno od strony matki  jak i od strony ojca, wówczas udział każdego z dziadków wynosi z mocy ustawy ¼.

Kiedy dochodzi do dziedziczenia pasierbów?

W przypadku braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku. Ustawodawca wychodzi z założenia, że więź pomiędzy przyszłym spadkodawcą a pasierbami ma charakter więzi rodzinnej, czyli takiej, która uzasadnia powołanie do dziedziczenia ustawowego.  

Kiedy dochodzi do dziedziczenia gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy lub Skarb Państwa?

W sytuacji gdy spadkodawca nie pozostawił małżonka, swoich krewnych (zstępnych, rodziców, rodzeństwa, zstępnych rodzeństwa ani dziadków) ani pasierbów (dzieci małżonka spadkodawcy), powołanych do dziedziczenia z ustawy, do dziedziczenia dochodzi gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Może się jednak okazać, że ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy na terenie Rzeczypospolitej Polskiej nie będzie możliwe. W takim przypadku do dziedziczenia dochodzi Skarb Państwa jako spadkobierca ustawowy. Skarb Państwa dziedziczy również w sytuacji, gdy ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy znajdowało się za granicą. 

 

Pamiętaj, że:

  • Testament ma zawsze pierwszeństwo przed przepisami ustawy;

  • Małżonek należy zarówno do pierwszej, jak i drugiej grupy spadkobierców ustawowych, a osoby przysposobione dziedziczą na równi z biologicznymi dziećmi spadkodawcy;

  • Wysokość udziału spadkowego nie przekłada się na konkretne przedmioty wchodzące w skład spadku. Sytuacja prawna spadkobiercy w odniesieniu do konkretnych przedmiotów zostaje określona dopiero w momencie działu spadku;

  • W większości małżeństw obowiązuje ustrój wspólności ustawowej małżeńskiej; Zatem w chwili śmierci jednego z małżonków wspólność ta ustaje, a do majątku stosuje się przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych. Zatem do podziału między spadkobierców jest z reguły połowa majątku małżonków, do drugiej połowy uprawniony jest wyłącznie małżonek pozostały przy życiu.

Podstawa prawna:

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Zachowek - czym jest zachowek i komu się należy?

Zachowek - czym jest zachowek i komu się należy?

Podstawową zasadą prawa spadkowego jest swoboda testowania. Oznacza ona, iż spadkodawca może za życia w drodze testamentu dowolnie rozrządzić swoim majątkiem, jeśli zaś tego nie uczyni, krąg uprawnionych do spadku wyznaczą przepisy ustawy. Pojawia się jednak niebezpieczeństwo, że testator sporządzi testament tej treści, że jego najbliżsi zostaną pozbawieni udziału w spadku, bo (...)

Dziedziczenie środków zgromadzonych na rachunku bankowym - opinia prawna

Dziedziczenie środków zgromadzonych na rachunku bankowym - opinia prawna

Stan faktyczny Na początku czerwca br. zmarł brat mojej matki. Brat pozostawał na gospodarstwie, które zostało mu notarialnie przepisane przez nie żyjącą już moją babcię, a jego matkę. Gospodarstwo miało ok. 4 ha, ale brat matki sprzedał już 1 ha ziemi na działki budowlane. Okazało się, że brat matki ma pieniądze na rachunku bankowym ze sprzedaży tych działek w wysokości (...)

Ciotka i wujek nie dostaną spadku!

Ciotka i wujek nie dostaną spadku!

Po zmarłym Zenonie S. pozostał spadek. Zmarły nie pozostawił testamentu. Zabrakło również najbliższych krewnych ustawowo powołanych do dziedziczenia. Otwarcia spadku dożyli dalsi krewni zmarłego, w tym rodzeństwo rodziców Zenona S., którzy jako spadkobiercy ustawowi zostali pominięci. W tej sytuacji spadek przypada gminie, na terenie której mieszkał spadkodawca. Rozstrzygający sprawę (...)

Czyżby zmiany w zasadach dziedziczenia?

Czyżby zmiany w zasadach dziedziczenia?

Prawa Cywilnego, działająca przy ministrze sprawiedliwości, podjęła już wcześniej prace nad kompleksową regulacją prawa spadkowego. Jednak nie zostały one jeszcze zakończone z uwagi na konieczność przygotowania całego kompleksu ustaw związanych z przystąpieniem do UE - poinformował rzecznika sekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości. Przypomniał też, że chociaż kodeks cywilny (...)

Zasady dziedziczenia w przypadku adopcji

Zasady dziedziczenia w przypadku adopcji

  Zarówno przysposobiony, jak i przysposabiający, mają prawo do dokonywania swobodnych rozrządzeń w drodze testamentu. Natomiast przepisy różnicują sytuację dziedziczenia ustawowego miedzy przysposobionym (czyli adoptowanym) a przysposabiającym (adoptującym) - do którego dochodzi w razie braku testamentu. Rodzaj przysposobienia w sposób zasadniczy rzutuje więc na (...)

Podział majątku spadkowego a prawa małżonki zmarłego - opinia prawna

Podział majątku spadkowego a prawa małżonki zmarłego - opinia prawna

Stan faktyczny  Interesuje mnie skład i podział majątku spadkowego. Co wchodzi w masę spadkową? Czy do spadku należą np. telewizor, sprzęt elektroniczny, meble, sprzęt AGD? Spadkobiercami są żona oraz troje dzieci w wieku 39, 37 oraz 34 lat. Ile należy się poszczególnym osobom? Z tego co wiem, to prawdopodobnie 1/4 spadku przypada małżonkowi i każdemu z dzieci po (...)

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Składamy wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym...

Wniosek o emeryturę w obniżonym wieku można już składać Od 1 października 2017 r. wiek emerytalny będzie wynosił 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn. Od 1 września br. można złożyć wniosek o emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) na podstawie zmienionych przepisów. - "Od 1 września uprawnieni mogą składać (...)

Prawo spadkowe - co reguluje prawo spadkowe?

Prawo spadkowe - co reguluje prawo spadkowe?

Co określamy mianem "prawo spadkowe"? Prawo spadkowe jest częścią prawa cywilnego. Jego normy są wyodrębnione w osobnej księdze k.c. na podstawie kryterium: normowania skutków prawnych śmierci człowieka (osoby fizycznej) jako podmiotu praw i obowiązków majątkowych w dziedzinie prawa cywilnego (gdy dla prawa rzeczowego i prawa zobowiązań podstawą wyodrębnienia jest charakter (...)

Kto dziedziczy spadek w przypadku braku testamentu?

Kto dziedziczy spadek w przypadku braku testamentu?

Jeśli spadkodawca nie pozostawił testamentu, to według jakich zasad ustala się porządek dziedziczenia? Jeśli spadkodawca nie sporządził testamentu albo jego testament okazał się nieważny, czy też testament został odwołany przez spadkodawcę bądź powołany do spadku w testamencie spadkobierca nie chce lub nie może dziedziczyć, to w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe, tzn. dziedziczenie (...)

Polecenie w testamencie - co to takiego?

Polecenie w testamencie - co to takiego?

Dziedziczenie według testamentu charakteryzuje się możnością takiego ukształtowania porządku spadkowego, który możliwie najwierniej odda wolę spadkodawcy. Testatorowi w celu realizacji swej ostatniej woli ustawa przydaje szereg instrumentów, korzystając z których, może w sposób przez siebie wybrany dowolnie dysponować swym majątkiem. Wśród owych instrumentów, (...)

Majątek wspólny małżonków

Majątek wspólny małżonków

Podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej obejmuje – jak sama nazwa wskazuje – składniki majątkowe, które stanowią majątek wspólny. Punktem wyjścia przy omawianiu zagadnienia podziału majątku jest ustalenie, co w skład tego majątku wchodzi. To przedmiot częstych sporów między małżonkami, którzy często (...)

Zmiany w prawie spadkowym - dziadkowie będą dziedziczyć

Zmiany w prawie spadkowym - dziadkowie będą dziedziczyć

Rodzice będą dziedziczyli przed rodzeństwem. Do kręgu spadkobierców ustawowych zostaną włączeni dziadkowie jak i pasierbowie zmarłego. Takie zmiany szykuje Sejm, nowelizując obowiązujące od 1965 roku zasady dziedziczenia ustawowego. Teraz czekają one na stanowisko Senatu.Czy zmiany te będą korzystne i czym należy je uzasadniać?Obowiązujące od 1965 roku przepisy o dziedziczeniu ustawowym (...)

Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

Dziadkowie i pasierbowie mogą już dziedziczyć

  Rodzice dziedziczą przed rodzeństwem. Do kręgu spadkobierców ustawowych zostali włączeni dziadkowie jak i pasierbowie zmarłego. Takie zmiany wprowadza nowelizacja Kodeksu cywilnego, która weszła w życie w dniu 28 czerwca 2009 roku. Czy zmiany te będą korzystne i czym należy je uzasadniać? Obowiązujące od 1965 roku przepisy o dziedziczeniu ustawowym zostały (...)

Zwolnienia z podatku od spadków i darowizn

Zwolnienia z podatku od spadków i darowizn

Zasadniczo podatek się należy Co do zasady podatkowi od spadków i darowizn podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy (w tym nieruchomości) znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych (np. użytkowania wieczystego, służebności gruntowej, udziałów w spółce kapitałowej, prawa do nieodpłatnego nabycia akcji) wykonywanych (...)

Jak przenieść spadek na osobę nie będąca spadkobiercą - opinia prawna

Jak przenieść spadek na osobę nie będąca spadkobiercą - opinia prawna

Stan faktyczny  W 1983 r. zmarł mój dziadek, a w 2001 r. babcia. Babcia przekazała gospodarstwo rolne na Skarb Państwa, ale jak się okazało nie całe. Pozostały udziały w spółkach leśnych 4,20h (dokładniej spółki leśne były zapisane tylko na dziadka). Oboje nie zostawili testamentu. Moja rodzina o tych spółkach leśnych dowiedziała się (...)

Obowiązek podatkowy po dziale spadku - opinia prawna

Obowiązek podatkowy po dziale spadku - opinia prawna

Stan faktyczny Na podstawie postanowienia Sądu podział spadku po Ojcu dał mi prawo do 1/3 spadku, matce także 1/3, zaś wnukom po nieżyjącym bracie po 1/6. Jako spadek należy rozumieć mieszkanie (własnościowe spółdzielcze). W mieszkaniu tym mieszkam wraz z matką ponad 40 lat, mieszkanie o metrażu 94 m kw. Dwoje wnucząt nie rości sobie pretensji do spadku, stąd pytania: czy konieczne (...)

Sukcesja firm jednoosobowych

Sukcesja firm jednoosobowych

Co przewiduje ustawa o zarządzie sukcesyjnym w firmach jednoosobowych? Nowe przepisy wychodzą naprzeciw potrzebom tzw. firm jednoosobowych, które stanowią ogromną większość polskich przedsiębiorstw. Dzięki tym rozwiązaniom, w przypadku śmierci przedsiębiorcy, jego firma będzie mogła zachować operacyjną ciągłość działania. Większość przepisów nowej ustawy z dnia (...)

Dostępne tarcze antykryzysowe

Dostępne tarcze antykryzysowe

Z jakich rozwiązań mogą korzystać przedsiębiorcy? W okresie epidemii wywołanej COVID-19 wprowadzono instrumenty mające na celu wsparcie utrzymania działalności i miejsc pracy w przedsiębiorstwach. Sprawdź, które instrumenty wprowadzane w kolejnych tarczach antykryzysowych pozostają dostępne w październiku 2020 roku. ##baner## Dofinansowanie wynagrodzenia pracowników (...)

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Za jakie długi odpowiada spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza?

Spadkobierca, któremu przypadł spadek, może go przyjąć albo odrzucić. Do 18 października 2015 r., tj. chwili wejścia w życie nowelizacji prawa spadkowego brak oświadczenia w określonym terminie powodował, że spadkodawcę traktowało się tak, jakby przyjął spadek wprost (poza wyjątkami, o których niżej). Zasada ta nadal obowiązuje, jeśli chodzi o spadki otwarte przed (...)

Czy mogę sprzedać spadek? Zbycie spadku w drodze umowy

Czy mogę sprzedać spadek? Zbycie spadku w drodze umowy

  Przystępując do przedstawienia problematyki umownego zbycia spadku na wstępie należy poczynić kilka uwag wprowadzających. Otóż na szczególną uwagę zasługuje odpowiedź na pytanie, co jest przedmiotem umowy. Nie może bowiem ulegać wątpliwości, iż umowa dotyczy spadku albo części spadku (ewentualnie – gdy jest kilku spadkobierców – udziału spadkowego (...)

Spadkobierco, czy wiesz, według jakich zasad odpowiadasz za długi spadkowe przed przyjęciem spadku, a według jakich po jego przyjęciu?

Spadkobierco, czy wiesz, według jakich zasad odpowiadasz za długi spadkowe przed przyjęciem spadku, a według jakich po jego przyjęciu?

  Analizując sytuację prawną spadkobiercy pod kątem odpowiedzialności za długi spadkowe należy wyróżnić trzy okresy, w których zasady odpowiedzialności mogą się od siebie różnic. I tak będą to następujące okresy: od otwarcia spadku (tj. od śmierci spadkodawcy) do przyjęcia spadku, od przyjęcia spadku do działu spadku, okres po dokonanym dziale spadku. Jak (...)

Nowe zasady szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów

Nowe zasady szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów

Czego dotyczy nowe rozporządzenie? Wchodzące w życie 10 stycznia br. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 27 października 2005 r. w sprawie szkolenia, egzaminowania i uzyskiwania uprawnień przez kierujących pojazdami, instruktorów i egzaminatorów określa: wymagania w stosunku do podmiotów prowadzących szkolenie w zakresie wyposażenia dydaktycznego, warunków lokalowych, placu (...)

Jak opodatkowany jest dochód osoby zagranicznej osiągnięty w Polsce za pośrednictwem zakładu?

Jak opodatkowany jest dochód osoby zagranicznej osiągnięty w Polsce za pośrednictwem zakładu?

Co to jest "zakład"? Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych nie definiuje terminu "zakład".  Określenie, co należy rozumieć pod pojęciem "zakład", znajdziemy natomiast w przepisach poszczególnych zawartych przez Polskę umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz w Konwencji Modelowej OECD. Na ogół w tych umowach „zakład” (...)

Jak współwłaściciele mogą korzystać ze wspólnej nieruchomości?

Jak współwłaściciele mogą korzystać ze wspólnej nieruchomości?

Od czego zależy sposób korzystania z rzeczy wspólnej przez współwłaścicieli? Ustawową regulację sposobu korzystania z rzeczy wspólnej, w tym także ze wspólnej nieruchomości zawiera art. 206 k.c., który stanowi, że „Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy oraz do korzystania z niej w takim zakresie, (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Dziedziczenie ustawowe po zmarłym spadkodawcy

Dziedziczenie ustawowe po zmarłym spadkodawcy

Kiedy, zgodnie z Kodeksem cywilnym, ma miejsce dziedziczenie ustawowe po zmarłym spadkodawcy? Zgodnie z art. 926 § 1 Kodeksu cywilnego powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie (...)

Darowizna a zachowek

Darowizna a zachowek

Kilka miesięcy temu mój ojciec spisał notarialnie akt darowizny, w którym darował siostrze swój udział (52%) w kamienicy w centrum Krakowa. Siostra z rodziną obecnie mieszkają w tej kamienicy. (...)

Dziedziczenie ustawowe

Dziedziczenie ustawowe

U mojej ciotki ktoś z dalszej rodziny zaszczepił nadzieję możliwości otrzymania spadku po osobie zmarłej przed laty, która wedle pogłosek rodzinnych nie pozostawiła testamentu. Osobą tą była (...)

Dziedziczenie ustawowe po zmarłej córce

Dziedziczenie ustawowe po zmarłej córce

Witam. Jakiś czas temu przekazałem córce w drodze darowizny nieruchomość. Niestety córka zmarła. Jak w tej sytuacji wygląda dziedziczenie ustawowe owej nieruchomości? W przypadku śmierci właściciela (...)

Dziedziczenie ustawowe w przypadku śmierci zstępnego spadkobiercy

Dziedziczenie ustawowe w przypadku śmierci zstępnego spadkobiercy

jak będzie wyglądało dziedziczenie ustawowe w przypadku, gdy najpierw umrze ojciec a zaraz potem jego córka? Zgodnie z art. 931 i następnymi kodeksu cywilnego spadkobiercami ustawowymi w pierwszej (...)

Spadek po matce, która wyszła za mąż

Spadek po matce, która wyszła za mąż

Moja matka wyszła w 1991 r. za mąż za wdowca, który miał 4 dorosłych dzieci z pierwszego małżeństwa - właściciela gospodarstwa rolnego wraz z domem. Zamieszkali w mieszkaniu mojej matki w mieście (...)

Dziedziczenie i podział gospodarstwa rolnego

Dziedziczenie i podział gospodarstwa rolnego

Zmarli - wujek i ciocia (siostra mojej mamy) nie mieli dzieci. Wujek nie miał rodzeństwa ani rodziców, natomiast ciocia miała jedynie 6 rodzeństwa. Czworo z nich umarło przed ciocią. Czy ten fakt (...)

Jak zabezpieczyć się przed długami ojca?

Jak zabezpieczyć się przed długami ojca?

Mój ojciec nagminnie sięga po kredyty. Ze względu na wysoką posadę jaką posiada, banki bardzo chętnie przyznawały mu pożyczki. Obawiamy się że w końcu jego zadłużenie przewyższy jego możliwości (...)

Kto dziedziczy po bezdzietnym bracie?

Kto dziedziczy po bezdzietnym bracie?

Zmarł brat-kawaler nie posiadający dzieci, mojego nie żyjącego 30 lat mojego męża. Żyje jeszcze matka zmarłego i siostra. Po moim zmarłym mężu pozostało dwoje dzieci. Proszę o podanie w jakich (...)

Dziedziczenie po zmarłym mężu

Dziedziczenie po zmarłym mężu

Po śmierci brata, bratowa opuściła mieszkanie i teraz żąda zwrotu kosztów, jakie poniosła wspólnie z mężem na remont i modernizację. Czy bratowej należy się spadek po mężu? Do domu nie wniosła (...)

Prawo do zachowku i spadku

Prawo do zachowku i spadku

Moja przyrodnia siostra nie miała żadnych kontaktów z własnym ojcem od 1960 roku (siostra urodziła się w 1956 r). Mieszkali w odległości kilkuset kilometrów od siebie. Ani mama, ani ona nie otrzymywała (...)

Brak testamentu

Brak testamentu

Kilka dni temu zmarła moja ciocia. Swoją ostatnią wolę przekazała w obecności swojej córki oraz swojej siostry i jej męża. W ostatniej woli cały spadek przekazała córce. Oświadczenie woli (...)

Spadek dla obcokrajowców

Spadek dla obcokrajowców

Zmarły w 1954 dziadek pozostawił niewielki spadek w postaci dwóch nieruchomości położonych na terenie Polski (przed wojną to był teren okupowany przez Niemców): jedna zabudowana budynkiem mieszkalnym, (...)

Dziedziczenie w czasie trwania małżeństwa

Dziedziczenie w czasie trwania małżeństwa

W czasie trwania małżeństwa zmarł nagle ojciec mojej żony. Testament nie był sporządzony. Obecnie jesteśmy z byłą żoną po rozwodzie bez orzekania o winie. Rozdział majątku nie został przeprowadzony. (...)

Dziedziczenie testamentowe rodzeństwa

Dziedziczenie testamentowe rodzeństwa

Wujek nie miał najbliższej rodziny, jego bracia nie żyją, rodzice również. Żyją obie żony braci i mają po dwoje dzieci, które nie są zamężne. Ja jestem po rozwodzie. Kto dziedziczy po zmarłym (...)

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego

Dziedziczenie gospodarstwa rolnego

Po zmarłym są spadkobiercami: żona, córka i syn. Masą spadkową jest gospodarstwo rolne 1,9h wraz z domem oraz 1/2 posiadłości z domem jako spadek ojca po rodzicach. Powyższa posiadłość, posiada (...)

Spadek po ojcu

Spadek po ojcu

Zmarł mój Ojciec, nie pozostawił testamentu. Pozostała : żona, córka - rozwiedziona 2 lata temu, z ustaloną rozdzielnością majątkową jeszcze przed rozwodem, wnuk-syn córki- (niepełnoletni- (...)

Dziedziczenie po zmarłym spadkobiercy

Dziedziczenie po zmarłym spadkobiercy

Wujek mojej żony powiadomił nas o śmierci Jej babci (swojej matki, która w testamencie wskazała jako spadkobierców swoich trzech synów. Pierwszy syn zmarł (pozostawił po sobie trzy córki), drugi (...)

Porządek dziedziczenia

Porządek dziedziczenia

Po śmierci pierwszego męża babcia wyszła ponownie za mąż. Otrzymała spadek, po pierwszym mężu. Babcia umarła w 1992 r. Sąd podzielił majątek między spadkobierców: jej męża, córkę i wnuka (...)

Porządek dziedziczenia

Porządek dziedziczenia

Moi dziadkowie ze strony mamy zmarli pozostawiając gospodarstwo rolne. Moja mama nie żyje. Czy nam (dzieciom - jest nas 3) ze sprzedaży tego gospodarstwa (babcia miała 5 córek łącznie z moją mamą) (...)

Prawo właściwe dla dziedziczenia

Prawo właściwe dla dziedziczenia

Mój narzeczony i ja bierzemy ślub w Niemczech, zostanie on zarejestrowany w Polsce. Które prawo spadkowe - polskie czy niemieckie - będzie nas obowiązywać? Od czego to zależy? Jak wygląda dziedziczenie (...)

Nabycie mieszkania w drodze spadku

Nabycie mieszkania w drodze spadku

Gdy postępowanie spadkowe zostanie już zakończone i syn otrzyma w spadku 3/4 mieszkania, a mąż resztę, to czy trzeba będzie zapłacić podatek od spadku (od mieszkania)? Syn ma 14 lat, mieszka z (...)

Spadek po rodzicach i ulga mieszkaniowa

Spadek po rodzicach i ulga mieszkaniowa

Rodzice byli właścicielami mieszkania (w akcie notarialnym ujęte jest, że nabyli je wspólnie). Ojciec zmarł 30 lat temu, zaś mama w 2005 roku. Sąd wydał postanowienie o nabyciu spadku w następujący (...)

Mieszkanie spółdzielcze w spadku

Mieszkanie spółdzielcze w spadku

Zmarła posiadała spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, w którym przez kilka ostatnich lat nie mieszkała (była w separacji z mężem). Jaki czas ma syn zmarłej na wystąpienie (...)

Spłacanie kredytów po zmarłym ojcu

Spłacanie kredytów po zmarłym ojcu

Mój ojciec wyprowadził się od mamy 7 lat temu. Zaraz po jego odejściu mama wystąpiła do sądu o rozdzielność majątkową. Rozwodu nie mieli. Ojciec kupił sobie mieszkanie i zamieszkał z konkubiną, (...)

Odrzucenie spadku obciążonego długami przez kuzyna.

Odrzucenie spadku obciążonego długami przez kuzyna.

Zmarł mój kuzyn, pozostawiając po sobie dość spore długi. Wszyscy najbliżsi odrzucili spadek, po to właśnie by dług nie spał na nich. Moje pytanie tyczy się tego, czy w tej sytuacji istnieje (...)

Odpowiedzialność za długi po zmarłych rodzicach

Odpowiedzialność za długi po zmarłych rodzicach

W tym miesiącu zmarła moja matka, która ma niespłacone kredyty oraz zadłużenie w rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowym. Część kredytów nie jest objęta ubezpieczeniem od śmierci kredytobiorcy. (...)

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Odpowiedzialność za długi spadkowe

Chodzi mi o sytuację, gdy spadkodawca zmarł dawno (ponad 6 mies. temu), nie ma testamentu, więc dziedziczenie ustawowe, co spadkobierca ustawowy może zrobić? Jeśli przyjmie spadek, odpowiada całym (...)

Zrzeczenie się spadku bez formy aktu notarialnego

Zrzeczenie się spadku bez formy aktu notarialnego

Właścicielami nieruchomości we wschodniej Polsce (działki) było małżeństwo X i Y. Oboje nie żyją już od wielu lat (zmarli krótko po wojnie). Postępowania spadkowego nie przeprowadzono. Ich (...)

Określenie udziału lokalu w części wspólnej

Określenie udziału lokalu w części wspólnej

Każdy lokal we wspólnocie mieszkaniowej ma do wyłącznego używania przypisaną piwnicę. Obecnie Wspólnota określa udział w części wspólnej danego lokalu tylko poprzez powierzchnię samego lokalu. (...)

FORUM PRAWNE

zachowek

zachowek Mam pytanie i bardzo prosze o odpowiedz. Moj maz z pierwszego malzenstwa ma dwie corki i jest pozbawiony praw rodzicielskich . My wspolnie nie mamy potomstwa, ale w perspektywie czasu nasz wspolny (...)

Dziedziczenie ustawowe

Dziedziczenie ustawowe Przepisałem wnuczkowi gospodarstwo rolne w zamian za opiekę aż do mojej śmierci.Niestety wmuczek zmarł(był kawalerem bezdzietnym).Chcę się dowiedzieć,komu przysługuje teraz (...)

Skomplilowana sprawa spadkowa

Skomplilowana sprawa spadkowa Moja sytuacja wygląda tak: Moi teściowie mieli dwóch synów - mojego męża i jego brata. Teściowie mieszkali we dwoje w mieszkaniu spółdzielczym. Chcieli je wykupić, (...)

Czy należy się część spadku ?

Czy należy się część spadku ? Witam Sytuacja wygląda nastepująco: Zmarła siostra mojej matki mieszkająca we Francji. Nie miała dzieci, jej mąż nie żyje. Mogę liczyć na jakąś część (...)

umowa słowna

umowa słowna Witam,bardzo prosze o pomoc ,gdyz obecnie moja sytuacja jest powazna i plinie potrzebuje rady.Moze zaczne od poczatku-zanim moi rodzice wybudowali sobie dom mieszkali u mojej babci,potem (...)

spadek

spadek mam pytanie moja mama zmarła i przeprowadzili podział majatku tylko adwokat tak zatail i podstawił świadkow ze to było gospodarstwo rolne na ktorym mama nie pracowała i całośc nalezy sie (...)

Obywatelstwo niemieckie

Obywatelstwo niemieckie Czy jest jakaś szansa uzyskania obywatelstwa niemieckiego (lub podwójnego: pol. i niem.), jeśli moja babka była Niemką (córką Niemców), następnie wyszła za mąż za Polaka (...)

ZUS i zadłużenie

ZUS i zadłużenie Witam Proszę o rade w nast sprawie; Prowadziłem kiedyś firmę, która okazała się niewypałem, w ten sposób dorobiłem się mnóstwa długów, wtym zaległości w Zusie obecnie (...)

Podział majątku

Podział majątku Komu należy się dom wybudowany na działce nalężącej do jednego ze współmałżonków (niezamieszkały). Jak spłacić drugą stronę stronę wg czego? Nakładów, aktualnej wartości? (...)

Jakie alimenty od bezrobotnego?

Jakie alimenty od bezrobotnego? Jaką wysokość alimentów zasądzi sąd od bezrobotnego młodego faceta, który uchyla się od legalnej pracy? ja w pozwie wpisałam 400zł,bo sama zarabiam 700, ale jak (...)

SPADEK PO OJCU

SPADEK PO OJCU Czy jest możliwe aby po śmierci ojca dzieci nie odziedziczyły żadnego majątku (nawet zachowku)? Dzieci są z pierwszego małżeństwa a ojciec nie miał do nich praw rodzicielskich. (...)

Dziedziczenie mieszkania

Dziedziczenie mieszkania Proszę o poradę. Moi rodzice po śmierci pozostawili mieszkanie własnościowe w Gdańsku ale nie zdążyli spisać testamentu, niestety mieliśmy nie najlepszy kontakt ze sobą, (...)

Darowizna przed śmiercią a zachowek

Darowizna przed śmiercią a zachowek Witam Bardzo Was proszę o pomoc. Babcia 3 lata temu za zywota zapisala mi umową darowizny mieszkanie. babcia po smierci dziadka byla jeynym włascicielem gdyz tata (...)

Dziedziczenie

Dziedziczenie Witam! Ojciec mojej koleżanki rozstał się z jej matką, a następnie wziął słub z kobietą, która urodziła mu dwoje dzieci. Niedawno koleżanka dowiedziała się o poważnej chorobie (...)

Dziedziczenie

Dziedziczenie Dziedziczenie Matka mojej kolezanki zamrla w 2011roku i zostawila jej dlugi lecz kolezanka nie zrzekla sie spadku czy istnieje inne rozwiazanie?

Dziedziczenie

Dziedziczenie Dziedziczenie We wrześniu 2008r zmarł tata po, którym odziedziczyliśmy nieruchomość, którą możemy sprzedać po 5 latach, aby nie płacić podatku 19%. Postanowienie sądowe o przejęciu (...)

Dziedziczenie

Dziedziczenie Rodzice mojego meza przepisali dom tylko na jego siostre, czy moj maz moze odwolac sie od ich decyzji? (apokalis) Jest to zalezne od podzialu pozostalej czesci majatku rodzicow pani meza. (...)

Dziedziczenie

Dziedziczenie Bardzo proszę o informację kto dalej by dziedziczył ze strony wujka. Dziadek zapisał dom mnie, tacie i wujkowi. Wujek jest w związku małżeńskim (wspólnota majątkowa), bez dzieci. (...)

Darowizna

Darowizna Mam otrzymac mieszkanie wlasnosciowe - darowizna, trzecia grupa podatkowa (darczynca zyje i nadal w nim bedzie mieszkac). Jakich kosztow moge sie spodzieawac i jak ich uniknac. (Piotr) Podatek (...)

Spadek po ojcu a roszczeniowa ciotka.

Spadek po ojcu a roszczeniowa ciotka. Witam, Słowem wstępu: - W grudniu 2017 zmarł mój ojciec. Jego rodzice nie żyją, miał żonę oraz siostrę z którą nie utrzymywał kontaktu od kilku lat. (...)

Porady prawne