Przyczynienie się poszkodowanego – zakres odpowiedzialności Ubezpieczyciela

29.9.2016

Jan Kubiak

Jan Kubiak

aplikant radcowski

W artykule znajdziesz:

Podstawą odpowiedzialności Ubezpieczyciela jest art. 822 par. 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.), który stanowi, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony.

Zgodnie z art. 362 k. c. jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.

Artykuł 362 k.c. zawiera normę kompetencyjną, która umożliwia zmniejszenie odszkodowania, nie ustanawiając nakazu skorzystania przez sąd z tej kompetencji w każdym przypadku przyczynienia się poszkodowanego do wyrządzenia szkody. Przyczynienie jest kategorią obiektywną, którą należy rozpatrywać tylko w ramach adekwatnego związku przyczynowego w ujęciu art. 361 k.c., mającego zastosowanie do wszystkich powiązań kauzalnych na gruncie k.c., zatem przyczynieniem się jest każde zachowanie poszkodowanego pozostające w normalnym związku przyczynowym ze szkodą, za którą ponosi odpowiedzialność inna osoba (wyrok SN z dnia 2 marca 2016 r., sygn. V CSK 399/15).

Porady prawne

Jak rozumieć "przyczynienie się"?

Mówiąc o przyczynieniu należy zaznaczyć, że musi to być zachowanie się poszkodowanego, które w obiektywny sposób narusza zasady prawidłowego postępowania oraz pozostaje w związku przyczynowym ze szkodą. Przyczynienie się do powstania szkody polegać może na działaniu, jak i zaniechaniu, wyrażającym się niepodjęciem odpowiedniego działania, które miało wpływ na powstałą szkodę. Przyczynienie się poszkodowanego może polegać na przyczynieniu się do powstania - zaistnienia szkody oraz przyczynieniu się do zwiększenia rozmiarów już powstałej szkody. Tak więc, w przypadku stwierdzenia, iż nieprawidłowe zachowanie osoby poszkodowanej miało wpływ np. na zaistnienie wypadku komunikacyjnego, odszkodowanie (bądź zadośćuczynienie) przysługujące takiemu poszkodowanemu może ulec zmniejszeniu.

Decyzja o obniżeniu odszkodowania z uwagi na przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody jest uprawnieniem sądu, przy czym konieczne jest rozważenie wszystkich okoliczności in casu, w wyniku konkretnej i zindywidualizowanej oceny. Do okoliczności, o których mowa w art. 362 k.c., zaliczają się m.in. wina lub nieprawidłowość zachowania poszkodowanego, porównanie stopnia winy obu stron, rozmiar doznanej krzywdy i ewentualne szczególne okoliczności danego przypadku, a więc zarówno czynniki subiektywne, jak i obiektywne. Samo przyczynienie ma charakter obiektywny, a elementy subiektywne mają znaczenie dopiero na etapie "miarkowania" odszkodowania. Natomiast porównanie stopnia winy stron, jak również sytuacja, w której tylko sprawcy można winę przypisać, mają niewątpliwie istotne znaczenie przy określaniu ewentualnego "odpowiedniego" zmniejszenia obowiązku odszkodowawczego (wyrok SA w Białymstoku z dnia 10 marca 2016 r., sygn. I ACa 679/15).

Na powyższy przepis częstokroć powołują się Towarzystwa Ubezpieczeniowe w toku postępowań likwidacyjnych, a później i sądowych, dążąc do bądź uznania wyłącznej winy osoby poszkodowanej, bądź obniżenia należnego jej świadczenia. Najczęstszym sposobem określania wysokości przyczynienia jest określenie procentowe. W praktyce oznacza to, że wszystkie wypłacane poszkodowanemu świadczenia pozostają zredukowane o ten właśnie, określony procent.

Możliwość obniżenia odszkodowania istnieje wtedy, gdy związek pomiędzy działaniem lub zaniechaniem poszkodowanego, a powstałą szkodą jest taki, że gdyby nie określone zachowanie się lub zaniechanie poszkodowanego, bądź w ogóle nie doznałby on szkody, bądź też wystąpiłaby ona w mniejszym rozmiarze. Należy w tym miejscu wspomnieć, że stwierdzenie faktu przyczynienia samego się poszkodowanego do zaistnienia szkody, nawet w znacznym rozmiarze, nie może skutkować odmową wypłaty świadczenia. Podstawą takiej odmowy (rozumianej również jako wyrok oddalający roszczenie cywilne) może być tylko i wyłącznie uznanie wyłącznej winy poszkodowanego.

Na kanwie przepisów obowiązujących od 31 sierpnia 2014 r. (ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z dnia 30 sierpnia 2013 r.) powstał obowiązek noszenia tzw. odblasków (elementów odblaskowych) przez pieszych poruszających się po drodze, po zmierzchu, poza obszarem zabudowanym.

Obowiązujące przed wyżej wskazaną nowelizacją przepisy - prawo o ruchu drogowym nakładały obowiązek noszenia elementów odblaskowych jedynie na osoby poniżej 15 roku życia. Teraz obowiązek ten został znacznie rozszerzony. Wskazania wymaga, że przed wprowadzeniem przepisów nakładających obowiązek noszenia przez pieszych elementów odblaskowych poza strefą zamieszkania, przyczynienie się pieszego do powstania szkody możliwe było w przypadku np. wtargnięcia pod koła nadjeżdżającego pojazdu, poruszanie się niewłaściwą stroną drogi, poruszanie się jezdnią zamiast poboczem. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt wcześniejszego spożywania alkoholu bądź środków psychotropowych, który wpływał na istotne zaburzenie percepcji pieszego, znacznie utrudniając możliwość uniknięcia zderzenia z nadjeżdżającym pojazdem.

Jak stanowi art. 11 ust. 4a  (dodany na mocy wyżej wymienionej noweli) pieszy poruszający się po drodze po zmierzchu poza obszarem zabudowanym jest obowiązany używać elementów odblaskowych w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu, chyba że porusza się po drodze przeznaczonej wyłącznie dla pieszych lub po chodniku. Ust. 5 tegoż przepisu wyłącza konieczność używania elementów odblaskowych w strefie zamieszkania. Znowelizowana ustawa nakłada obowiązek noszenia elementów odblaskowych nie tylko na pojedynczych pieszych. Dotyczy on również kolumny pieszych (art. 12 ust. 6 jeżeli przemarsz kolumny pieszych odbywa się w warunkach niedostatecznej widoczności (…) pkt. 2 - w kolumnie o długości przekraczającej 20 m idący po lewej stronie z przodu i z tyłu są obowiązani używać elementów odblaskowych odpowiadających właściwym warunkom technicznym, a ponadto idący po lewej stronie są obowiązani nieść dodatkowe latarki ze światłem białym, rozmieszczone w taki sposób, aby odległość między nimi nie przekraczała 10 m) oraz drogowców (art. 41 - osoba wykonująca roboty lub inne czynności na drodze jest obowiązana używać w sposób widoczny dla innych uczestników ruchu elementów odblaskowych odpowiadających właściwym warunkom technicznym).

Elementami odblaskowymi mogą być przedmioty doczepiane do ubrania, opaski, kamizelki oraz smycze. Odblaski winno się umieszczać na wysokości kolan, dłoni, w okolicy środka klatki piersiowej i pleców. Bazując na opiniach wydawanych przez biegłych w sporach sądowych, można przyjąć uśrednioną odległość 30 - 40 metrów, jako oznaczającą dystans, z którego widoczny jest przez kierowcę po zmroku pieszy ubrany w ciemny strój. Odległość ta znacznie wzrasta (do około 120 – 160 metrów), w sytuacji gdy pieszy nosi na swoim obraniu elementy odblaskowe. 

Należy się spodziewać, że będąc w roli pozwanego, Towarzystwa Ubezpieczeniowe podnosić będą argumentację mającą uwolnić od odpowiedzialności bądź zmniejszyć jej zakres, właśnie w wyniku uchybiania powyżej opisanego obowiązkowi.

Abstrahując od uprawnień policyjnych, których egzekucja skutkować może nałożeniem mandatu karnego, należy wskazać, że pieszy, które nie zastosuje się do wyżej wskazanego obowiązku ustawowego stwarza zagrożenie nie tylko dla swojego bezpieczeństwa, ale również dla bezpieczeństwa kierowcy. Otóż, w sytuacji, gdy kierowca będzie dążył do uniknięcia uderzenia w nieposiadającego elementów odblaskowych pieszego, może on spowodować kolizję np. z innym pojazdem bądź uderzyć w przydrożną przeszkodę (np. drzewo).

Mając na uwadze znikomą świadomość prawną znaczącej części obywateli naszego kraju, należy się spodziewać, że wyżej przedstawiony obowiązek ustawowy będzie przez wielu pieszych lekceważony. W kontekście powyższego należy się zastanowić, jaka będzie pozycja poszkodowanego (powoda) w toku procesu (jak również zgłaszającego szkodę / roszczącego w toku postępowania likwidacyjnego). Otóż, w interesie procesowym Towarzystwa Ubezpieczeniowego będzie dążenie do ustalenia przez Sąd jak najwyższego procentu przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, co skutkować będzie stosunkowym obniżeniem  przyznanego świadczenia (np. zadośćuczynienia, odszkodowania). Ubezpieczyciel będzie zatem korzystał z szerokiego wachlarzu środków dowodowych celem wykazania, że osoba poszkodowana poprzez swoje zachowania lub w tym przypadku zaniechanie noszenia elementów odblaskowych po zmierzchu, przyczyniła się do spowodowania szkody.

Jednoznacznie określony przez ustawodawcę obowiązek noszenia elementów odblaskowych znacząco utrudni zwalczanie przez poszkodowanych (roszczących wobec Ubezpieczycieli w toku postępowań likwidacyjnych) zarzutu przyczynienia, który niechybnie podnoszony będzie przez Towarzystwa Ubezpieczeniowe. Obszar zabudowany został w ustawie Prawo o ruchu drogowym zdefiniowany (obszar oznaczony odpowiednimi znakami drogowymi), także polemika procesowa z tym zarzutem byłaby znacząco utrudniona. Wątpliwości budzić może określenie „po zmierzchu”. W związku w warunkami panującymi w naszym kraju, zmrok zapada stosunkowo szybko. W doktrynie i judykaturze brak jeszcze wyrazistych poglądów, które pozwoliłyby na wyróżnienie momentu od którego zaczyna się stan „po zmierzchu”. Oczywiście, warunki pogodowe są na tyle zmienne, że niemożliwym jest przyjęcie li tylko umownie godziny, od której zaczyna się ów stan. W sytuacji, w której biegli sądowi z dziedziny rekonstrukcji wypadków drogowych, będą powoływani na okoliczność zbadania przyczyn i przebiegu danego zdarzenia drogowego będącego asumptem do wystąpienia na drogę sądową, doniosłą rolę będzie zajmowało określenie warunków atmosferycznych panujących w momencie przedmiotowego zdarzenia. Jakkolwiek, nie należy oczekiwać od biegłych pogłębionych badań z zakresu meteorologii, to standardem jest, że warunki pogodowe panujące na drodze w chwili zdarzenia są istotnym elementem wydawanych opinii.

Reasumując, nałożenie przez ustawodawcę na pieszych poruszających się po zmroku po terenie niezabudowanym, obowiązku noszenia elementów odblaskowych, znacząco wpłynie na taktykę procesową w sporach sądowych z Ubezpieczycielami występującymi w roli pozwanych w procesach na tle ubezpieczeń obowiązkowych OC dla posiadaczy pojazdów mechanicznych.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 26 lipca 2013 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z dnia 30 sierpnia 2013 r.).

Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 1997 nr 98 poz. 602 z późn. zm.).

Wyrok Sądu Najwyższego  z dnia 2 marca 2016 r., sygn. V CSK 399/15, LEX nr 2037915.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 marca 2016 r., sygn.. I ACa 679/15, LEX nr 2016294.

Porady prawne
Tagi: 

Potrzebujesz porady prawnej?

Przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, a wysokość należnego odszkodowania.

Przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody, a wysokość należnego odszkodowania.

W określonych przez system prawny okolicznościach, na podmioty stosunków cywilnoprawnych nałożony zostaje obowiązek naprawienia szkody doznanej przez poszkodowanego. Odpowiedzialność odszkodowawcza przejawia się w postaci stosunku zobowiązaniowego łączącego poszkodowanego (wierzyciel) z podmiotem, któremu zostanie przypisana odpowiedzialność (dłużnik), a przedmiotem zobowiązania (...)

Przedawnienie roszczeń z ubezpieczenia majątkowego

Przedawnienie roszczeń z ubezpieczenia majątkowego

Roszczenie z umowy ubezpieczenia – zarówno w stosunku do zakładu o wypłatę umówionego świadczenia – jak i w stosunku do ubezpieczonego – o zapłatę składki, jako roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Do upływu terminu przedawnienia roszczenia mogą być skutecznie dochodzone. Po jego upływie, jest to dość problematyczne. Co oznacza przedawnienie roszczeń? Przedawnienie (...)

Jak przebiega postępowanie w sprawie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej?

Jak przebiega postępowanie w sprawie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej?

Ustawa z dnia 17 listopada 2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi weszła w życie 23 grudnia 2021 r. Do jakiej instytucji należy złożyć zawiadomienie w sprawie podejrzenia nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej? Pisemne zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących (...)

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela – wysokość należnego odszkodowania

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela – wysokość należnego odszkodowania

Umowa ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej jest stosunkiem prawnym na podstawie którego ubezpieczyciel zobowiązuje się do pokrycia szkody, za którą odpowiada osoba trzecia, czyli ubezpieczony. Na gruncie umowy ubezpieczenia powstaje po stronie ubezpieczyciela oraz ubezpieczonego zobowiązanie in solidum (solidarność niewłaściwa). Jest to sytuacja, w której  kilka (...)

Odszkodowanie z OC należy się także współwłaścicielowi

Odszkodowanie z OC należy się także współwłaścicielowi

Sąd Najwyższy w dniu 7 lutego 2008 r. po rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przedstawionego przez Rzecznika Ubezpieczonych: "Czy ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność gwarancyjną wynikającą z umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody na osobie wyrządzone przez kierującego pojazdem każdemu pasażerowi, w tym osobie bliskiej, będącemu współposiadaczem (...)

Czy dopuszczalna  jest zmiana wysokości wierzytelności odszkodowawczej po dokonaniu przelewu na podatnika podatku VAT

Czy dopuszczalna jest zmiana wysokości wierzytelności odszkodowawczej po dokonaniu przelewu na podatnika podatku VAT

Dnia 14 września 2006 r. Sąd Najwyższy miał odpowiedzieć na pytanie czy odszkodowanie za uszkodzenie pojazdu mechanicznego, należącego do poszkodowanego nie będącego podatnikiem podatku VAT, obejmuje mieszczący się w cenach części zamiennych i usług koniecznych do wykonania naprawy pojazdu podatek VAT, w sytuacji dokonania przez poszkodowanego, przed wykonaniem naprawy, przelewu wierzytelności (...)

Obowiązkowe ubezpieczenie OC kierowców - zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela

Obowiązkowe ubezpieczenie OC kierowców - zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela

Posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu. Ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, (...)

Jak uzyskać odszkodowanie - zasady ogólne

Jak uzyskać odszkodowanie - zasady ogólne

Sąsiad zalał twoje mieszkanie? Złodziej ukradł Twój komputer? Odniosłeś rany w wypadku na drodze? W takich sytuacjach można zażądać od sprawcy odszkodowania w drodze powództwa cywilnego. Zgodnie bowiem z art. 415 kodeksu cywilnego, kto ze swej winy wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Składając pozew o odszkodowanie, trzeba udowodnić następujące (...)

Dzieci mają być informowane o naruszeniach, które dotyczą ich danych

Dzieci mają być informowane o naruszeniach, które dotyczą ich danych

Jak skutecznie powiadomić dziecko o naruszeniu dotyczących jego danych osobowych? Jakie prawa przysługują dziecku w takiej sytuacji? Czy potrzebny jest udział rodzica w informowaniu o naruszeniach? Dzieci mają prawo być informowane o naruszeniach, które ich dotyczą Motyw 38 do preambuły ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO) zawiera postulat (...)

Blokowanie skradzionych telefonów komórkowych

Blokowanie skradzionych telefonów komórkowych

Dowiedz się, jak zablokować numer IMEI skradzionego telefonu komórkowego, jak odblokować numer IMEI odnalezionego telefonu komórkowego i jak zminimalizować ryzyko kupna kradzionego telefonu? Jak zablokować numer IMEI skradzionego telefonu komórkowego? W pierwszej kolejności abonent powinien zgłosić fakt kradzieży do najbliższej jednostki policji i poprosić o wydanie (...)

Ostrożnie z fajerwerkami!

Ostrożnie z fajerwerkami!

W trosce o bezpieczeństwo konsumentów m.in. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przedstawił porady, których przestrzeganie umożliwi bezpieczne używanie fajerwerków. Poniżej najważniejsze informacje. Co to są fajerwerki? Fajerwerki to potoczne określenie wyrobów pirotechnicznych widowiskowych służących do celów rozrywkowych i przeznaczonych dla (...)

Już można składać wniosek o dodatek elektryczny!

Już można składać wniosek o dodatek elektryczny!

Gospodarstwa domowe wykorzystujące do ogrzewania energię elektryczną mogą już składać wnioski o dodatek elektryczny. Komu przysługuje dodatek elektryczny? Od 1 grudnia 2022 r. można składać wnioski o dodatek elektryczny. Jego rolą jest wsparcie gospodarstw domowych w związku z koniecznością zakupu energii elektrycznej w sytuacji jej rosnących cen. Dodatek elektryczny to jednorazowe (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Odszkodowanie dla ofiar wypadków drogowych

Odszkodowanie dla ofiar wypadków drogowych

Interesuje mnie sytuacja teoretyczna. Powiedzmy, że ktoś pewnego dnia potrąci mnie samochodem i złamie mi kręgosłup. Jakie prawo (jeśli jakiekolwiek) reguluje w Polsce, ile powinienem dostać za (...)

Przyczynienie się do szkody a zadośćuczynienie

Przyczynienie się do szkody a zadośćuczynienie

Zgodnie z przepisami, jeśli poszkodowany przyczynił się do powstania szkody, odszkodowanie podlega odpowiedniemu zmniejszeniu. Czy te same zasady stosujemy przy zadośćuczynieniu? Czy zadośćuczynienie (...)

Przyczynienie się poszkodowanego

Przyczynienie się poszkodowanego

Pan X wycofując z parkingu uderzył w samochód pana Y zaparkowany częściowo na jezdni, częściowo na poboczu w miejscu niedozwolonym (podwójna ciągła linia). Jaka jest odpowiedzialność pana X (...)

Odszkodowanie od sprawcy wypadku

Odszkodowanie od sprawcy wypadku

Córka (15 lat) została potrącona przez samochód. Kierowca był nietrzeźwy (2,8 promila). Uciekł z miejsca zdarzenia i nie udzielił jej pomocy. Po krótkim okresie czasu został złapany przez policję, (...)

Przyczynienie się poszkodowanego do szkody

Przyczynienie się poszkodowanego do szkody

Czy osoba będącą jedynym sprawcą wypadku, w którym została poszkodowana może domagać się od innego uczestnika tegoż wypadku odszkodowania z zastosowaniem art. 362 Kc? Niejednokrotnie poszkodowany (...)

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela

Zakres odpowiedzialności ubezpieczyciela

Słyszałem, że w umowach ubezpieczyciele zwalniają się z odpowiedzialności za kradzież samochodu, jeśli użytkownik pozostawił w samochodzie dokumenty. Nie widzę związku pomiędzy pozostawieniem (...)

Powody zwiększenia składki na AC

Powody zwiększenia składki na AC

Po zaistnieniu szkody na skutek wypadku, zakład ubezpieczeniowy zażądał nowej pięciokrotnie większej stawki ubezpieczeniowej. Wypadek nastąpił tuż przed wygaśnięciem umowy (14 dni). Czy rezygnując (...)

Ustalenie kwoty odszkodowania z tytułu wypadku

Ustalenie kwoty odszkodowania z tytułu wypadku

W dniu 27 czerwca na mój samochód najechał inny kierowca. Kierowca ten przyznał, że to on spowodował wypadek pisząc odpowiednie oświadczenie. Samochód odholowałem do stacji ASO i w tym samym (...)

Odpowiedzialność ubezpieczyciela z OC

Odpowiedzialność ubezpieczyciela z OC

Uczestniczyłem w kolizji drogowej, w której został uszkodzony mój samochód nie z mojej winy. W chwili obecnej PZU prowadzi likwidację szkody z ubezpieczenia OC. Czy na czas naprawy samochodu mogę (...)

Składka OC a sprzedaż auta

Składka OC a sprzedaż auta

28 października 2007 roku zawarłam umowę OC na samochód z Ubezpieczycielem . W sierpniu 2008 roku sprzedałam samochód i wysłałam wygłoszenie polisy OC na w/w samochód do Ubezpieczyciela , po (...)

Wykaz chorób uprawniających do renty

Wykaz chorób uprawniających do renty

Mam ciężką chorobę oczu. Starałem się o grupę inwalidzką jednak komisja nie uznała, że choroba ta jest podstwą do przyznania renty. W związku z ty proszę o wskazanie czy jest jakaś ustawa (...)

Czy dzień rozwiązania umowy jest dniem pracy dla pracownika?

Czy dzień rozwiązania umowy jest dniem pracy dla pracownika?

Pracownik złoży pisemną prośbę o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 09.02.2016 r. Czy dzień 09.02.2016 r. to jeszcze dzień pracy pracownika? Podstawowe znaczenie mają (...)

Zakłócanie spokoju głośnym słuchanie muzyki w ciągu dnia

Zakłócanie spokoju głośnym słuchanie muzyki w ciągu dnia

Czy jest możliwość prawnego wpłynięcia na sąsiadów słuchających bardzo głośno muzyki , co jest niebywale uciążliwe. Dotyczy to czasu poza cisza nocną. Sąsiad w mieszkaniu w bloku włącza (...)

Zwrot nienależnie pobranych świadczeń

Zwrot nienależnie pobranych świadczeń

Czy od kwot nienależnie pobranych z tytułu świadczeń rodzinnych i zaliczki alimentacyjnej pobiera się odsetki ustawowe czy też są to kwoty należne do Skarbu Państwa i wtedy nie należy pobierać (...)

Służebność osobista mieszkania

Służebność osobista mieszkania

W 2002 roku moja matka podarowała mi notarialnie swoje mieszkanie, ustanawiając jednocześnie dożywotnią bezpłatną służebność osobistą tego mieszkania dla mojej córki. W akcie notarialnym (...)

FORUM PRAWNE

Za 40 zł wyrok od 2 lat do 8 w zawieszeniu przecież to kpina!!!

Za 40 zł wyrok od 2 lat do 8 w zawieszeniu przecież to kpina!!! Po tym co mnie spotkało uważam że polskie prawo to jedna wielka kpina i bzdura. Jakiś czas temu sprzedałem książkę za 40 zł,kupujący (...)

DZIAŁANIE BEZPRAWNE P[RACODAWCY - L4 - WYMUSZENIA

DZIAŁANIE BEZPRAWNE P[RACODAWCY - L4 - WYMUSZENIA Duża firma z kilkumilionowych kapitałem zakładowym z siedzibą główną w mieście X zatrudnia na umowę o pracę nowego pracownika (...)

PZU - odmowa przyznania odszkodowania za operację chirurgiczną

PZU - odmowa przyznania odszkodowania za operację chirurgiczną Dzień dobry. Zwracam się z prośbą o informację czy mam szansę powodzenia odwołania się od negatywnej decyzji PZU odnośnie nie przyznania (...)

ODMOWA Z PZU

ODMOWA Z PZU Witam, Nie zgadzam się z decyzją ubezpieczyciela, który wydał decyzję odmowną wypłacie odszkodowania za wypadek. Był on wyrządzony przez psa(uderzenie samochodem-uszkodzony cały (...)

granica odpowiedzialności ubezpieczyciela

granica odpowiedzialności ubezpieczyciela Jak się inaczej określa górną granice odpowiedzialności ubezpieczyciela? suma ubezpieczenia, suma gwarancyjna lub limit pozdrawiam jedrzejn Górna granica (...)

windykacja oc

windykacja oc Witam . 10 06 2008 Kupiłem samochód z 1/2 polisy oc . W kilka dni załatwiłem skarbówke i wydział komunikacji(otrzymałem nowe numery) .Nastepnie zadzwoniłem do ubezpieczyciela o przysłanie (...)

Odszkodowanie, a brak wyrażenia zgody na zabieg.

Odszkodowanie, a brak wyrażenia zgody na zabieg. Dzień dobry. Mam jeden problem, który mnie nurtuje, ale może zacznę od początku. Mam 23 lata, zawodowo gram w siatkówkę, aktualnie w drugoligowym (...)

Prawo cytatu a podręcznik edukacyjny

Prawo cytatu a podręcznik edukacyjny Czy w niżej wymenionych przypadkach ma zastosowanie Prawo cytatu (dotyczy to podręcznika do nauki języka obcego)? - wykorzystanie fragmentu istniejącego tekstu (...)

Nieuwzględnienie zaświadczenia od lekarza przez pracodawcę

Nieuwzględnienie zaświadczenia od lekarza przez pracodawcę Dzień dobry, dnia 09.11.2022 otrzymałam zaświadczenie o pracy wyłącznie zdalnej. Od 09 do 18.11.2022 byłam na zwolnieniu lekarskim. Od (...)

Nękanie głuchymi telefonami z numeru zastrzeżonego - gdzie mogę to zgłosić?

Nękanie głuchymi telefonami z numeru zastrzeżonego - gdzie mogę to zgłosić? Witam, Od kilku miesięcy średnio raz na kilka dni dostaję głuche telefony z numeru zastrzeżonego. Osoba dzwoniąca (...)

Syndyk i wypłata odpraw

Syndyk i wypłata odpraw Witam, w maju tego roku sąd uznał upadłość firmy w której pracuje, w październiku syndyk rozwiązał moja umowę. Do czasu wygaśnięcia umowy wynagrodzenie otrzymywałam. (...)

Sąsiadki prostytutki

Sąsiadki prostytutki Dzień dobry, Mam pewien kłopot, jak już wynika z tematu, mieszkam vis a vis w bloku z paniami lekkich obyczajów, które przyjmują dość dużo klientów. Sytuacja ta ciągnie (...)

Porady prawne