Skargę do Sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu (...)

Natomiast w części dotyczącej skargi na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 16 lipca 2003 r. odmawiającej umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1995, 1996, 2001 oraz 2002 r. skargę Sąd uznał za niedopuszczalną wobec niewyczerpania środków zaskarżenia przysługujących w postępowaniu administracyjnym. Odrzucenie skargi w tej części nastąpiło na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w treści uzasadnienia mylnie powołano art. 52 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. ? Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).

W skardze kasacyjnej na powyższe postanowienie pełnomocnik Wiesława M. wniósł o jego uchylenie w części dotyczącej odrzucenia skargi na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania art. 52 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ustalenie, iż skarga została wniesiona na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że Wiesław M. pismem zdnia 10 grudnia 2003 r. ?złożył wniosek' i załączył przy nim decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2003 r. Nr PB 2/4117-159/03, którą to decyzją w znacznej części utrzymano w mocy decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2003 r. tym samym za dowolne należało uznać, iż skarga została złożona bez wyczerpania trybu odwoławczego. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy odpowiadając na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. Wniesiona w imieniu Wiesława M. skarga kasacyjna oparta została na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

? Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) -zwanej dalej p.p.s.a. Przepisami regulującymi sądowoadministracyjne postępowanie, które w ocenie autora skargi zostały naruszone w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy były przepisy art. 52 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Nie zachodziły bowiem przesłanki do uznania, iż skarga z dnia 11 maja 2003 r. została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję organu pierwszej instancji. Kontrolując zaskarżone postanowienie w tak zakreślonych w skardze kasacyjnej granicach, którymi, na mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podkreślić należy, iż wskazane w podstawach skargi kasacyjnej przepisy miały zastosowanie w sprawie. W myśl bowiem przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy. ~ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Z tego względu w zakresie oceny dopuszczalności skargi złożonej w dniu 11 maja 2003 r. miał zastosowanie przepis art. 52 § 1-4 p.p.s.a., a nie przepis art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która utraciła moc obowiązującą z dniem 1 stycznia 2004 r. Zarówno jednak przepis art. 34 ust. 1 ustawy o NSA, jak i mający zastosowanie w sprawie przepis art. 52 § 1 p.p.s.a. ustanawiały generalną zasadę, zgodnie z którą skargę do Sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli przysługiwały one skarżącemu w postępowaniu przed organami właściwymi w sprawie. Jeżeli zaś ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia, wniesienie skargi kasacyjnej musi być poprzedzone uprzednim wezwaniem właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Obowiązek ten wynika z założenia, że sąd administracyjny nie zastępuje organów odwoławczych, a jego działania nie naruszają zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (por.: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 97-98; T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 116-118).Taka intencja ustawodawcy znajduje potwierdzenie w postanowieniach przepisu art. 52 § 2 p.p.s.a., w którym wyjaśniono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, przewidziany w ustawie. Powołany przepis zawiera legalną definicję środka zaskarżenia, którego wyczerpanie stanowi niezbędną przesłankę skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Oznacza to, że skuteczne wniesienie skargi wymaga wyczerpania określonego w ustawie procesowej regulującej dane postępowanie, w którym został wydany kwestionowany akt, środka zaskarżenia (środka prawnego) zwyczajnego w postaci odwołania. Prawa zaskarżenia do sądu administracyjnego uzyskuje każdy podmiot określony w art. 50 p.p.s.a. od rozstrzygnięcia wydanego wskutek złożenia środka zaskarżenia. W sprawach z zakresu zobowiązać podatkowych zasady zaskarżania decyzji organów podatkowych w drodze odwołania określone zostały w art. 220 i nast. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm). W przypadku niespełnienia tej przesłanki określającej dopuszczalność złożenia skargi do sądu administracyjnego Sąd był zobowiązany do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.

p.s.a. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej takie przesłanki do odrzucenia skargi na decyzję Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2003 r. w przedmiocie umorzenia zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych zaistniały w rozpoznawanej sprawie. W dniu złożenia skargi tj. 13 sierpnia 2003 r. toczyło się bowiem postępowanie odwoławcze wszczęte na skutek odwołania złożonego przez Wiesława M. w dniu 30 lipca 2003 r. Postępowanie to zakończyło się wydaniem decyzji przez organ odwoławczy ? Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 13 listopada 2003 r. Nr PB 2/4117-159/03. Zatem w dniu złożenia skargi toczyło się postępowanie odwoławcze na skutek skorzystania przez skarżącego z przysługującego mu środka zaskarżenia. Dopiero od wydanej w tym postępowaniu decyzji przez organ odwoławczy przysługiwało prawo do złożenia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego - o czym skarżący został pouczony. O tym, że skarga została skierowana wobec niemającej charakteru ostatecznej w administracyjnym toku instancji decyzji Pierwszego Urzędu Skarbowego w Bydgoszczy z dnia 16 lipca 2003 r. potwierdził skarżący w dodatkowym piśmie procesowym z dnia 27 sierpnia 2003 r. W piśmie tym złożonym na wezwanie Sądu powołano się na tę decyzję jako podlegającą zaskarżeniu i przesłano jej kopię. Nie mogło zatem budzić wątpliwości, iż skarga z dnia 11 sierpnia 2003 r. została skierowana na decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. Ustalenie to obligowało Sąd pierwszej instancji do jej odrzucenia na podstawie przepisów art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 p.p.s.a. W takiej sytuacji wpływu na wynik sprawy nie miało błędne wskazanie w zaskarżonym wyroku przy właściwej numeracji tych przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) zamiast ustawy p.p.s.a. Uchybienie to chociaż nie powinno mieć miejsca nie miało jednak ostatecznie wpływu na wynik sprawy. Sąd prawidłowo bowiem ustalił stan faktyczny sprawy, do którego zastosował obowiązujące przepisy. Błędne wskazanie przez Sąd aktu prawnego, w którym zamieszczono mające zastosowanie w sprawie przepisy stanowiło naruszenie przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a. i podlegało sprostowaniu zgodnie z art. 156 § 1 tej ustawy.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Odstępując od orzeczenia o kosztach postępowania Sąd oparł się na przepisie art. 207 § 2 p.p.s.a. biorąc pod uwagę przyznane skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.