Pytanie za ponad sto miliardów euro: na czym polega budżet UE?

Każdego roku, kiedy wiosna przechodzi w lato, posłowie z Komisji Budżetowej zakasują rękawy i zabierają się do pracy nad przygotowaniem unijnego budżetu na kolejny rok. Zarówno Parlament jak i ministrowie finansów UE zajmują się ustalaniem, w jaki sposób wydać pieniądze na setki unijnych celów.

Czas nagli. Komisarz UE ds. budżetu, Dalia Grybauskaité, zaprezentowała 6 maja propozycję budżetu na 2009 rok. Ministrowie Finansów przedstawią swoje stanowisko 17 lipca. Komisje sektorowe i grupy polityczne muszą zgłosić swoje opinie i poprawki najpóźniej do początku września. Najwyższy czas, żeby dowiedzieć się, jak powstaje budżet Unii Europejskiej, skąd czerpie wpływy i kto decyduje o podziale unijnych funduszy.
 
Budżet 2009 będzie trzecim, który powstanie w ramach porozumienia w sprawie unijnych finansów zawartego na siedem lat (2007-2013) przez państwa członkowskie i instytucje UE. Choć ostateczna wysokość budżetu na 2009 rok nie została jeszcze ustalona, wiadomo, że przekroczy on 115 miliardów euro.
 
Jak wiadomo, największa część środków pochodzących ze wspólnej unijnej kasy kierowana jest łącznie na rolnictwo (blisko 41 miliardy euro w 2008) i rozwój obszarów wiejskich (prawie 13 miliardów w 2008). Następną pozycję stanowią wydatki na przemiany strukturalne i rozwój regionalny (zmniejszanie różnic pomiędzy bogatszymi a biedniejszymi regionami UE, zwiększanie ich konkurencyjności poprzez rozwój innowacyjności). Do końca roku na ten cel zostanie przeznaczone prawie 39 miliardów euro. Zdecydowana większość unijnych funduszy przeznaczona jest na inwestycje, a nie na konsumpcję.
 
W odróżnieniu od budżetów krajowych, w unijnym budżecie nie może być mowy o deficycie: wszystkie wydatki znajdują pokrycie w przychodach, UE nie wolno zaciągać pożyczek na pokrycie ewentualnej różnicy. Głównym źródłem unijnych środków są tak zwane "zasoby własne". Coraz więcej zadań przekazywanych jest przez państwa członkowskie Unii, a mimo to wciąż mniej niż 2,5% unijnego budżetu stanowią wydatki publiczne. Ich udział w dochodzie narodowym państw członkowskich wynosi 47%, w budżecie unijnym sięga zaledwie 1%.