Obywatelstwo

Prawa obywatela Unii Europejskiej

Każdy obywatel państwa członkowskiego jest jednocześnie obywatelem Unii Europejskiej. Z obywatelstwa unijnego wynikają zaś dlań pewne prawa. W tym opracowaniu wskazujemy, na czym polegają najważniejsze z nich.

Prawo swobodnego poruszania się i pobytu

Obywatel Europy może swobodnie poruszać się w większości państw europejskich (obszar z Schengen), bez kontroli czy okazywania paszportu. Ponadto każde państwo członkowskie musi jednakowo traktować obywateli własnych i obywateli innych państw UE, a to tylko ze względu na posiadanie przez tych ostatnich statusu „obywatela Unii” i fakt legalnego pobytu w danym państwie członkowskim.

Prawa wyborcze

Obywatele UE korzystają z prawa do głosowania i kandydowania w wyborach do Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach do władz lokalnych w państwie członkowskim, na terytorium, którego przebywają, a którego obywatelstwa nie posiadają - na takich samych zasadach jak obywatele tego państwa.

Prawo do ochrony dyplomatycznej i konsularnej ze strony innego państwa członkowskiego

Każdy obywatel UE przebywający na terenie państwa trzeciego, w jakim państwo jego obywatelstwa nie ma własnego przedstawicielstwa, może korzystać z ochrony ze strony władz dyplomatycznych i konsularnych innego państwa członkowskiegoUE na takich samych warunkach jak obywatele państwa, którego władze udzielają ochrony.

Gwarantem tego prawa nie są ani WE, ani sama UE, ale wyłącznie państwa członkowskie, zaś skuteczne wykonywanie przez nie tej funkcji zależy tylko i wyłącznie od woli państw trzecich. Decyzją Rady z 1995 r. ochrona ta ma być tylko ochroną typu konsularnego. Eurokonstytucja miała ponownie rozszerzyć to prawo.

Zob.: O czym warto pamiętać wyjeżdżając za granicę?

Każdy obywatel ma zapewnioną możliwość uzyskania swobodnego dostępu do potrzebnych informacji

Obywatel UE ma prawo zwracać się do instytucji i organów doradczych Unii w swoim języku i otrzymywać odpowiedzi w tym samym języku (np. dokumenty instytucji wspólnotowych).

Prawo petycji do Parlamentu Europejskiego

Prawo składania petycji do Parlamentu Europejskiego przysługuje każdemu obywatelowi UE, a także każdej osobie fizycznej lub prawnej zamieszkałej czy mającej siedzibę w państwie członkowskim. Obejmuje ono sprawy należące do kompetencji UE i bezpośrednio dotyczące osoby składającej petycję.  

Prawo skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich

(Ombudsmana)

Przysługuje ono wszystkim obywatelom UE, jak również wszystkim osobom fizycznym i prawnym zamieszkałym w państwie członkowskim lub mającym w nim swą siedzibę. Przedmiotem skargi mogą być nieprawidłowości w działaniu organów i instytucji wspólnotowych (I filar UE). Skarga powinna być wniesiona w ciągu 2 lat od powzięcia wiadomości o stanie faktycznym będącym jej podstawą.

Prawo do domagania się od WE naprawienia wszelkich szkód wyrządzonych przez jej instytucje lub funkcjonariuszy

Każda osoba fizyczna lub prawna (zatem nie tylko obywatel UE) może, na warunkach wskazanych w przepisach Traktatu, kontrolować i korygować zachowania: państw członkowskich oraz instytucji WE.

Podstawa prawna:

  • Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz. Urz. UE 2006 C 321E, s. 1);
  • Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską [dawna nazwa: EWG] z dnia 25 marca 1957 r. (tekst skonsolidowany: Dz. Urz. 2002 r., UE C 325)
  • Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej, podpisany w Rzymie 25 marca 1957 r. (Dziennik Ustaw, Załącznik nr 2 do numeru 90, 30.04.2004, poz. 864, T. I, s. 10);
  • Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy, podpisany w Rzymie 29 października 2004 r. (Dz. Urz. UE 2004 C 310, s. 1) - nieobowiązujący ze względu na brak ratyfikacji przez wszystkie państwa UE

Śledź nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (5)

Martyna

2.12.2017 18:47:22

Re: Prawa obywatela Unii Europejskiej

Arkadiusz, obywatelstwo Unii ma charakter dodatkowy w stosunku do obywatelstwa krajowego i nie zastępuje go. Skoro jestes Polakiem to jestes rowniez obywatelem Unii, ale to tylko dodatkowe i \'nie pochodzi sie z Unii Europejskiej\' bo jest to organizacja międzynarodowa,a nie kraj

bv

8.1.2012 16:37:16

Re: Prawa obywatela Unii Europejskiej

gbvh

Arkadiusz

30.3.2011 16:29:24

Re: Prawa obywatela Unii Europejskiej

To znaczy że jestem obywatelem Unii Europejskiej pochodzenia Polak ? Czy mam podwójne obywatelstwo ? Czy będąc w innym kraju nie unijnym* na pytanie skąd pochodzisz mogę odpowiedzieć "pochodzę z Unii Europejskiej, urodzony w Polsce" ? lub "pochodzę z Unii Europejskiej, z pochodzenia w Polak urodzony w np. Warszawie" ? * W innym kraju z poza Unii Europejskiej, mam namyśli że głupio jest odpowiedzieć obywatelowi Unii Europejskiej np. Niemcowi pochodzę z Unii Europejskiej, odpowiada się z Polski. No i oczywiście to zależy jak dany obywatel czuję się bardziej obywatelem Unii Europejskiej czy Polski. Do kogo mógłbym skierować To pytanie i uzyskać wyczerpującą odpowiedź bez paragrafów itp ?

Adam

19.1.2010 17:33:57

Re: Prawa obywatela Unii Europejskiej

Każde europejczyk ma prawo robić co chce

marew

19.1.2010 17:33:54

Re: Prawa obywatela Unii Europejskiej

bla bla bla bla

Pokaż wszystkie komentarze (5)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE: