Czeki

Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

Czek jest przede wszystkim środkiem szeroko rozumianej zapłaty i stanowi jedną z powszechnie wykorzystywanych w praktyce gospodarczej form rozliczeń pieniężnych. W Polsce nadal wiele osób korzysta z tej formy płatności, pomimo tego że coraz większą popularnością cieszą się karty płatnicze.

Zgodnie z prawem polskim, czek to papier wartościowy, który zawiera skierowane do banku (tzw. trasata) bezwarunkowe polecenie wypłaty określonej sumy pieniężnej z rachunku wystawcy czeku (oczywiście wcześniej należy zawrzeć umowę z bankiem, gdyż kwota ta może być wypłacona jedynie ze środków pozostających w dyspozycji wystawcy czeku na rachunku bankowym).

Co powinien zawierać czek?
  1. w samym tekście dokumentu nazwę "czek" - w języku, w jakim go wystawiono,
  2. bezwarunkowe polecenie zapłacenia oznaczonej sumy pieniężnej,
  3. nazwisko osoby, która ma zapłacić - trasata, (w czekach wystawionych i płatnych w Polsce jako trasata można wskazać jedynie bank, a wskazanie jako trasata innego podmiotu sprawia, iż czek jest nieważny),
  4. oznaczenie miejsca płatności, (zazwyczaj podaje się nazwę miejscowości),
  5. oznaczenie daty i miejsca wystawienia czeku,
  6. podpis wystawcy czeku.

Brak jednej z powyższych cech powoduje nieważność czeku, (określenie osoby, na rzecz której czek został wystawiony, nie jest warunkiem koniecznym do ważności czeku, gdyż czek może zostać wystawiony in blanco). Niezmiernie istotnymi elementami czeku są data i miejsce wystawienia, gdyż przesądzają one o okresie ważności czeku. Czek wystawiony na terytorium Polski i płatny w Polsce jest ważny 10 dni od daty wystawienia. Czek wystawiony na terytorium Europy, poza Polską, płatny w Polsce jest ważny 20 dni od daty wystawienia. Czek wystawiony poza Europą, płatny w Polsce jest ważny 70 dni od daty wystawienia.

Czek jest zwykle sporządzony na blankiecie czekowym, a kolejno ponumerowane blankiety czekowe tworzą książeczkę czekową, którą klient otrzymuje od banku (jeżeli w banku założyliśmy rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy, to możemy domagać się, aby wydano nam blankiety czekowe, może je otrzymać posiadacz konta lub osoba przez niego upoważniona).

Jakie są rodzaje czeków?

Wyróżniamy między innymi:

  • czek gotówkowy (kasowy) - zawiera polecenie zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej osobie uprawnionej,
  • czek rozrachunkowy - jego zadaniem jest ułatwienie obrotu bezgotówkowego, bowiem wskazana w czeku kwota zostaje przelana na konto osoby uprawnionej z czeku,
  • czek imienny - wskazuje imiennie oznaczoną osobę uprawnioną z czeku, wraz z zastrzeżeniem "nie na zlecenie".
  • czek na okaziciela - nie wskazuje imiennie osoby uprawnionej z czeku, a jeżeli takie wskazanie istnieje, to z dodaniem klauzuli "lub okazicielowi".
  • czek na zlecenie - uprawniona jest osoba wskazana imiennie w treści dokumentu, (klauzula "na zlecenie" powoduje, że oprócz osoby wskazanej imiennie w treści dokumentu, uprawniony z czeku może być każdy kolejny jego nabywca),
  • czek na własne zlecenie - wystawcą czeku i odbiorcą określonej kwoty jest ta sama osoba,
  • czek in blanco - jest niezupełny w chwili wystawienia, np. nie zostały podane data i miejsce wystawienia, chodzi o przypadki gdy wystawca i odbiorca czeku zawierają porozumienie co do późniejszego uzupełnienia czeku.

Kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

Bank z reguły odmawia zapłaty tylko wówczas, gdy czek nie ma pokrycia, ponieważ w momencie wystawienia czek musi mieć pokrycie w środkach pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym.

Jeżeli wystawca czeku, mimo braku pokrycia sumy czekowej na rachunku bankowym, decyduje się na wypisanie czeku, to powinien liczyć się z odpowiedzialnością karną lub cywilną np. grożą mu sankcje w postaci grzywny i do 2 lat ograniczenia lub pozbawienia wolności (pozbawieniem wolności zagrożone jest umyślne wystawienie czeku bez pokrycia, a gdy działał nieumyślnie to podlega on bowiem wówczas karze grzywny lub ograniczenia wolności). Poza tym wystawca czeku jest zobowiązany do naprawienia wszelkiej szkody, a co najmniej do wypłacenia posiadaczowi czeku odsetek w wysokości 6 proc. sumy czekowej, nie mającej pokrycia na jego rachunku.

Poza tym bank odmówi zapłaty, jeśli czek "budzi poważne wątpliwości", co do jego prawdziwości np. czek został sfałszowany - zmieniono wysokość sumy czekowej.

Co zrobić, gdy zgubimy czeki bądź zostaną one skradzione?

W takiej sytuacji należy natychmiast o tym powiadomić oddział banku, który je wystawił (lub inny oddział). Zawiadomienie składamy na piśmie, wypełniając specjalne formularze, które otrzymamy w banku. W formularzu wpisujemy swoje dane personalne np. imię i nazwisko, miejsce zamieszkania, datę urodzenia oraz zaznaczamy, ile czeków i w jaki sposób utracono: zginęły, zostały skradzione czy też zagubione. Oprócz tego na formularzu zgłoszeniowym opisujemy, kiedy (podając datę), w jakim miejscu i okolicznościach zostały utracone.

Regulaminy bankowe określają od jakiego momentu zastrzeżenie jest skuteczne w jednostce banku prowadzącej rachunek oraz w innych bankach. Od tego momentu następuje zablokowanie wypłat czekowych.

Czy bank ponosi odpowiedzialność za wypłatę sumy czekowej z czeku ukradzionego wystawcy?

Bank, który nie dochował należytej staranności przy wypłacie czeku, nie może obciążyć rachunku wystawcy sumą wypłaconą z czeku sfałszowanego, a nadto odpowiada wobec wystawcy za szkodę, jaką wyrządził mu wskutek niedołożenia należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych mu czynności, chyba że wystawca utracił czek ze swojej winy.

Jeśli zgłoszenie utraty czeków stało się skuteczne, a bank wypłaci osobie nieuprawnionej sumę czekową, wówczas ponosi on odpowiedzialność.

Pamiętaj, że:

  • Czek jest płatny za okazaniem - oznacza to, iż warunkiem wypłaty danej kwoty jest okazanie czeku w określonym miejscu, a także że środki pieniężne są płatne w dniu okazania czeku.
  • W przypadku braku oznaczenia miejsca płatności, za takie miejsce uważa się miejsce wymienione obok nazwiska trasata. Jeżeli obok nazwiska trasata wymieniono kilka miejsc, czek jest płatny w miejscu wymienionym najpierw. W przypadku zaś braku oznaczenia miejsca wystawienia, czek uważa się za wystawiony w miejscu podanym obok nazwiska wystawcy.
  • Przepisy prawa czekowego dotyczące odpowiedzialności karnej osoby wystawiającej czek bez pokrycia mają na celu przede wszystkim ochronę bezpieczeństwa obrotu czekowego i interesu prawnego posiadacza czeku, czyli osoby, która otrzymała czek od jego wystawcy jako formę zapłaty.

Podstawa prawna

Obserwuj nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (7)

Gabriela

2.1.2018 20:37:24

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

Co zrobic otrzymywalam w pracy czekitygodniowe za prace na moje nazwisko.Podpisywalam czeki z tylu swoim imieniem i nazwiskiem wkadalam he do send I walizkowego.Mam wspolne kato w banku z mama.Bylam dluzna mamie pieniadze i czasami mama zastepowala mnie w pracy dlatego czeki na kwote 1344 na laczna sume 37.000 wkadalam do sejfu a mama miala sobie je wpalcic na swoje kato czego nie robila.W chwili kiedy chcialam pozyczyc od mamy pieniedzy okazalo sie ,ze wynajmujacy z nami mieszkanie sobie bez pozwolenia pozyczyl te pieniadze.To jest kradziez.Chcialam oddzyskac pieniadze zalatwilam panu prace .Zrezygnowal z nine po czterach miesiacach.Przez cztery miesiace probowal oddac ale stwierdzil,ze sie nie bedzie przepracowywal ,zmienil miejsce zamieszkania.Dal mi czek bez pokrycia .zglosilam

Danuta

25.10.2017 11:7:41

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

Jaki czek mam pobrać w banku by zapłacić za nieruchomość? gotówkowy,rozrachunkowy,imienny czy in blanco - czy to jest wszystko jedno? Dotyczy to Hiszpanii

Konrad

29.1.2016 22:26:54

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

czeki zagraniczne najlepiej realizować w danym kraju i banku wystawcy czeku i przetransferować kwotę z czeku na rachunek bankowy to można zrobić od razu po potem są z tym problemy jeszcze jedna rada nie przyjmować czeku tylko gotówkę lub przelew money Grand Webster Union z tym w Polsce są zawsze problemy u nas bank patrzą podejrzanie na realizującego taki czek tym bardziej obywatela polski z Polskich banków do realizacji czeków były może dwa banki Pekao S.A PKO BP Bank BPH i kiedyś Bank Handlowy CITIBANK reszta banku to nie chciała rozmawiać o realizacji czeku jeszcze jedno musi to być duży oddział w mieście który ma doświadczenie prowadzi relacje międzynarodową rachunki dla firm czy korporacji i Bankowość prywatną przeważnie są w dużych miastach takich jak Warszawa Poznań Kraków

Konarad

29.1.2016 21:57:11

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

bank w Polsce nie chcą kupować czeku do inkasa ponieważ mają wątpliwości czy bank korespondenta bedzie w stanie zrealizować taki dokument i czy ma pokrycie zapłaty jeszcze jedno taki czek jest realizowany nawet przez 60 - 90 dni w Polsce bani na przełomie lat 90 1990 -2000 wydawały książeczki czekowe które można było realizować w Bankach i w urzędach Pocztowych do określonej kwoty Euroczek Pekao SA 650.00 PLN czek PKO BP Banku 1000.00 PLN była wzajemna umowa miedzy bankami oraz urzędem pocztowym o skupię takiego czeku realizacja była 10 dni od daty wystawienia dokutemu u nas się nie przyścieła kultura płatności czekami wiele czeków było wystawione bez pokrycia i nie każdy bank chciał uznać taki czek musiał ryzykować nie było jednego systemu on line przetwarzania takiego dokutemu jak to jest kartami płatniczymi że od razu jest suma z salda konta obciążona lub następnego dnia były też inne systemy i bazy bankowe oraz komunikacja dla tego banki w europie zrezygnowały z realizacji czeków chyba że to są czeki podróżne przez instytucje american Express kiedyś można było takie czeki kupić o nominałach 50$ 100$ 20$ USD były też czeki bankierski ale to bank wystawiał jako instytucja i wysyłał go do innego banku jako przelew transfer zagraniczny teraz realizacja przelewu zagranicznego ok 4 - 5 dni roboczych lub 2 dni dla transakcji ekspresowych SWIFT Express BIĆ CODE bank i taka transakcja jest realizowana od razu a następnego dnia już jest w innym banku na świecie

AGATA SKROBOWSKA

7.10.2014 14:26:14

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

WITAM.. MOJ BROBLEM POLAGA NA TYM ZE, DOSTALAM CZEK OD MOJEGO SZEFA WE WLOSZECH I TAKZE TUTAJ UDALAM SIE DO BANKU ABY GO WYMIENIC A PANI POPROSILA MNIE O TRZY DOKUMENTY TOZSAMOSCI A WIEC DALAM JEJ DOWOD OSOBISTY POLSKI,DOWOD OSOBISTY WLOSKI I TAKA KARET CO TU WYDAJE MOZNA POWIEDZIEC ZE TAK JAK BY NUMER PESEL,NASTEPNIE PANI POPATRZALA SIE NA MNIE I STWIERDZILA ZE MA PRZYJSC JESZCZE SZEF POTWIERDZIC MOJA TOZSAMOSC.PIERWSZY RAZ ZDARZYLO MI SI COS TAKIEGO WYMIENIALAM JUZ WIELE RAZY CZEKI I ZAWSZE DAWALAM DOWOD OSOBISTY I TA KARTE Z NUMEREM PESELU CO TU WYSTAWIAJA I NIGDY NIE BYLO PROBLEMU.A WIEC JA SIE PYTAM NA JAKIEJ PODSTAWIE TA PANI MI NIE ZREALIZOWALA TEGO CZEKU???

polin81

22.2.2011 12:49:12

Re: Czek PROSZĘ O POMOC !

WITAM PROSZĘ O MAŁĄ POMOC PONIEWAŻ NIE WIEM CO DALEJ BĘDZIE . MIANOWICIE - MĄŻ DOSTAŁ CZEK Z ANGLII , DANY CZEK PRZYSZEDŁ NA NUMER W NIEMCZECH NA IMIĘ I NAZWISKO MĘŻA I TYLKO TYLE BYŁO . WIĘC UDAŁ SIĘ MĄŻ DO BANKU W NIEMCZECH POWIEDZIELI ŻE CZEK JEST PRAWDZIWY ALE MUSI MIEĆ KONTO BY ZREALIZOWAĆ GO ,NA DRUGI DZIEŃ MĄŻ POJECHAŁ DO POLSKI DO SWOJEGO BANKU BY TEN CZEK ZREALIZOWAĆ ,PANI PRZYJEŁA CZEK I POBRAŁA OPŁATĘ PO 3,5 TYG. DOKLADNIE DZIŚ DZWONIĘ DO BANKU A ONI MÓWIĄ ZE CZEK ZOSTAŁ ZATRZYMANY W ANGLII BO PODOBNO SFAŁSZOWANY JEST !!! BARDZO SIĘ BOJĘ BO NIE WIEM CO DALEJ BĘDZIE ! I DODATKOWO OBCIĄŻYLI MĘŻA SUMĄ PIENIĘŻNĄ W WSYOKOŚCI 35 FUNTÓW BY ZAPŁACIĆ ! PROSZĘ POWIEDZIEĆ MIAŁ KTOŚ Z PAŃSTWA PODOBNY PROBLEM ?! TO BYŁ NASZ PIERWSZY CZEK MOŻE KTOŚ POWIEDZIEĆ CO Z TEGO MOŻE NIE daj BÓG WYNIKNĄĆ ?!

Lidia Mrowińska

14.4.2010 19:36:23

Re: Czeki - kiedy bank może odmówić realizacji czeku?

w razie braku pokrycia czeku odpowiedzialność wystawcy przedawnia się z upływem jakiego czasu?

Pokaż wszystkie komentarze (7)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 5.11.2004

    Rozliczenia gotówkowe

    Rozliczenia gotówkowe są odmianą rozliczeń pieniężnych, czyli świadomych i zgodnych z przepisami obowiązującego prawa przemieszczanie środków pieniężnych pomiędzy osobami prawnymi (...)

  • 5.11.2004

    Rodzaje rozliczeń bezgotówkowych

    W pierwszej kolejności należy podkreślić, iż czek jest papierem wartościowym. Otrzymuje się go z tego banku, w którym mamy założone konto osobiste czy firmowe. Za jego pomocą osoba wystawiająca (...)

  • 12.5.2017

    Zwrot VAT - Zasady zwrotu VAT

    W systemie podatku od towarów i usług (VAT) prawo uzyskania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym jest cechą umożliwiającą realizację zasady neutralności tego podatku dla podatnika (...)

  • 9.11.2004

    Rozliczenia bezgotówkowe

    Dla precyzyjnego określenia czym są rozliczenia bezgotówkowe, należy w pierwszej kolejności nakreślić definicję rozliczeń pieniężnych. Na czym więc polegają rozliczenia pieniężne – (...)

  • 16.3.2009

    Na czym polega akredytywa?

    Akredytywy znajdują zastosowanie zarówno w obrotach krajowych jak i zagranicznych. Akredytywa gwarantuje dostawcy bezwzględne i natychmiastowe otrzymanie należności, a odbiorcy pozwala uzależnić (...)