Prawo autorskie

Jak prawidłowo korzystać z cudzej twórczości? Jak prawidłowo korzystać z dozwolonego użytku?

W określonych w ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej „u.p.a.p.p.)  przypadkach istnieje możliwość korzystania z utworu lub przedmiotu praw pokrewnych bez zgody uprawnionego, uprawnienie do podjęcia eksploatacji jest w tych przypadkach przyznane użytkownikowi przez sam przepis ustawy.

Przepisy o dozwolonym użytku bo o nich mowa precyzyjnie i wyczerpująco określają warunki eksploatacji, która nie wymaga zezwolenia podmiotu autorskich praw majątkowych. Niedotrzymanie choćby jednego warunku wiąże się z bezprawnością prowadzonej eksploatacji.

Dozwolony użytek można podzielić na

1)      Użytek prywatny;

2)      Użytek publiczny;

3)      Unormowania szczególne.

W niniejszym artykule zajmiemy się wyłącznie dozwolonym użytkiem prywatnym i tzw. prawem cytatu.

Zgodnie z art. 23 u.p.a.p.p.

1.Bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego […].

2.Zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego.

Zdaniem autorów komentarza do art. 23 pr. aut.:  „(…) fakt, iż osoba dokonująca zwielokrotnienia dzieła (np. lekarz wykonujący odbitkę z czasopisma fachowego) wykorzystuje  wiadomości z niego uzyskane w celach zawodowych, objęty jest zakresem działania przepisu o dozwolonym użytku osobistym.  Istotne jest bowiem, że z uzyskanej odbitki lekarz ten nie będzie korzystał poza kręgiem osób określonych w art. 23 ust. 2” .

Ponadto „Użytek wewnątrz zakładu pracy nie jest użytkiem osobistym  i nie podlega przepisowi art. 23. Zakład pracy, który dla swoich pracowników wykona określoną liczbę egzemplarzy dzieła w celach szkoleniowych, powinien na taki użytek uzyskać  zezwolenie, chyba że jest to instytucja naukowa lub oświatowa (art. 27)”.
(Janusz Barta, Monika Czajkowska-Dąbrowska, Zbigniew Ćwiąkalski, Ryszard Markiewicz,  Elżbieta Traple: „Komentarz do ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych”, Dom  Wydawniczy ABC 1995, s. 179.)

Należy też pamiętać, że granice dozwolonego użytku określone są w art. 35 u.p.a.p.p. zgodnie z którym:

Dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy.

 

Jeżeli chodzi o prawo cytatu i właściwe zasady przygotowywania np. prac dyplomowych należy w szczególności stosować się do zasad dot. dozwolonego użytku jak i panujących zwyczajów. Zgodnie z tzw. prawem cytatu wynikającym z art. 29 ust. 1 u.p.a.p.p.

Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym wyjaśnianiem, analizą krytyczną, nauczaniem lub prawami gatunku twórczości.

Należy również pamiętać, że korzystać z utworu w ramach dozwolonego użytku można tylko pod warunkiem wymienienia nazwiska twórcy oraz źródła (art. 34 u.p.a.p.p.).

Cytatem jest więc przytoczenie we własnej pracy, w całości lub w części, cudzego utworu przy jednoczesnym podaniu jego twórcy i źródła. Powołanie jedynie samych źródeł wykorzystywanych prac w spisie literatury jest niewystarczające.

Cytat jest dozwolony wówczas, gdy występuje w pracy będącej samodzielnym, stanowiącym przedmiot prawa autorskiego utworem. Ma on służyć informacji, ugruntowaniu własnego poglądu, uczynieniu własnych wywodów bardziej zrozumiałymi. Sposób podawania źródeł nie został bliżej określony w ustawie, wynika on w głównej mierze ze zwyczaju.

Prawidłowo oznaczone źródło powinno zawierać w szczególności: imię i nazwisko autora (inicjały); tytuł; miejsce wydania; rok wydania; podanie numeru strony.

Obserwuj nas na:

Tagi: 

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (1)

Stefan Jan Batkow

12.8.2016 15:28:19

Re: Jak prawidłowo korzystać z cudzej twórczości? Jak prawidłowo korzystać z dozwolonego użytku?

Nie należy wyprzedzać rozpoczętą a nieukończonej akcji wydawniczej lub edytorskiej, czymś co jest promocją własnego poglądu a nie poglądem autora, ani korzystać ze szkiców zamierzenia gdyż żyjącego autora pozbawia się wpływu na prezentację własnej twórczości i zniechęca do pracy. Podobnie z twórczością muzyczną, bowiem nie istnieje regulacja zawodu autora i możliwość taka jest zgodnie z ustawą każdemu dostępna, choć nie każdemu refundowana.


Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 21.3.2016

    Kiedy możesz korzystać z cudzego utworu bez umowy? (dozwolony użytek)

    Zasadą w prawie autorskim jest, iż z utworu może korzystać lub nim rozporządzać tylko osoba uprawniona. Najczęściej będzie to sam twórca lub osoba, która nabyła określone prawa (...)

  • 27.3.2015

    Weksel - Co to jest weksel i jak może on zabezpieczyć płatność

    Weksel jest dokumentem, w którym ktoś zobowiązuje się do zapłaty pewnej kwoty pieniędzy innej osobie. Treść i formę tego dokumentu dokładnie opisuje ustawa. Zazwyczaj jest on wręczany (...)

  • 26.9.2017

    Opłaty reprograficzne

    W związku z korzystaniem z utworów w ramach dozwolonego użytku, uzyskiwane przez twórców dochody ulegać mogą w pewnym zakresie pomniejszeniu, ustawodawca stara się ten uszczerbek (...)

  • 19.5.2016

    Urlop ojcowski - Kiedy przysługuje urlop ojcowski i w jakim wymiarze?

    Pracownicy – ojcowie, mogą korzystać z urlopu ojcowskiego od 2010 roku. Instytucja ta została wprowadzona do Kodeksu pracy ustawą z dnia 6 grudnia 2008 roku o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz (...)

  • 19.5.2012

    CIT - Podatek dochodowy od osób prawnych

    Podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych obowiązania są bez wezwania składać deklarację o wysokości dochodu (lub straty) osiągniętego od początku roku podatkowego i wpłacać na rachunek (...)