Zakaz niszczenia niesprzedanych ubrań

Od 19 lipca 2026 r., na podstawie art. 25 ust. 1 rozporządzenia (UE) 2024/1781 w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR), zaczął obowiązywać zakaz niszczenia niesprzedanych produktów konsumpcyjnych (nowe obowiązki), m.in.: odzieży, akcesoriów odzieżowych i obuwia.

Zakaz obejmie:

• w pierwszej kolejności (od 19 lipca 2026 r.) duże przedsiębiorstwa (powyżej 250 pracowników), 
• od 19 lipca 2030 r. przedsiębiorstwa średniej wielkości (od 50 do 250 pracowników).

Zakaz nie będzie stosowany wobec mikro oraz małych przedsiębiorstw.

Nie. W pierwszym etapie zakaz dotyczy wybranych grup produktów - produktów konsumpcyjnych z sektora tekstylnego, m.in. odzieży, akcesoriów odzieżowych i obuwia. Komisja Europejska może jednak w przyszłości rozszerzyć zakres o kolejne grupy produktów. Lista produktów konsumpcyjnych, których niszczenie przez podmioty gospodarcze jest zakazane, jest zamieszczona w załączniku VII do rozporządzenia 2024/1781. 

Co to znaczy „produkt konsumpcyjny”?

„Produkt konsumpcyjny” to produkt, z wyłączeniem części składowych oraz produktów pośrednich, przeznaczony przede wszystkim dla konsumentów.

Definicję „produktu konsumpcyjnego” określono w art. 2 pkt 36 rozporządzenia 2024/1781.

Jakie wyjątki od zakazu niszczenia niesprzedanych produktów obowiązują?

9 lutego 2026 r. Komisja Europejska (KE) przyjęła rozporządzenie delegowane, które:

• doprecyzowuje zasady stosowania zakazu niszczenia,
• określa listę możliwych odstępstw od zakazu i określa warunki, jakie przedsiębiorca musi spełnić, żeby skorzystać z wyjątku.

Dzięki temu możliwe jest jednolite stosowanie nowych przepisów we wszystkich państwach członkowskich UE.

Powodem odstępstw mogą być przykładowo względy związane z bezpieczeństwem produktów, ochroną zdrowia, wymogami prawnymi czy naruszeniem praw własności intelektualnej. Odstępstwa od zakazu mają zastosowanie jedynie w ściśle określonych przypadkach, np. kiedy:

• produkt stwarza zagrożenie dla zdrowia bądź bezpieczeństwa, 
• jego zniszczenie wynika z obowiązujących przepisów prawa, 
• produkt narusza prawa własności intelektualnej (m.in. jest podrobiony), 
• nie nadaje się do naprawy bądź odnowienia z przyczyn technicznych albo byłoby to ekonomicznie nieuzasadnione, 
• przedsiębiorca wcześniej bezskutecznie próbował przekazać produkt w formie darowizny podmiotom gospodarki społecznej, zgodnie z warunkami określonymi w rozporządzeniu. 

Na czym polega obowiązek ujawniania informacji dotyczących niszczenia niesprzedanych produktów?

9 lutego br. Komisja Europejska przyjęła rozporządzenie wykonawcze, które określa szczegóły i sposób ujawniania informacji o niszczonych produktach konsumpcyjnych.

Według jego art. 1, rozporządzenie „stosuje się do produktów, których się pozbyto, w każdym roku obrotowym, począwszy od pierwszego pełnego roku obrotowego po dacie rozpoczęcia stosowania niniejszego rozporządzenia”. Przepisy te stosuje się od 2 marca 2027 r.

Przedsiębiorcy będą zobowiązani do publikacji corocznego zestawienia, obejmującego m.in.:

• masę i liczbę niesprzedanych, zniszczonych produktów konsumpcyjnych,
• daty rozpoczęcia i zakończenia roku obrotowego, którego dotyczy ujawnienie,
• kategorię produktu (kod CN),
• informację o zastosowaniu wyjątku od zakazu niszczenia (jeśli przedsiębiorca z niego skorzysta),
• informację o sposobie zagospodarowania odpadów, ze wskazaniem ile procent zostało przekazanych do poszczególnych operacji przetwarzania odpadów (m.in. recyklingu i innych formy odzysku, np. odzysku energii, unieszkodliwienia),
• opis podjętych oraz planowanych działań w celu zapobiegania niszczeniu produktów w przyszłości.

Format publikowania tych informacji określa Załącznik I do rozporządzenia wykonawczego. Podmioty gospodarcze są obowiązane do udostępniania informacji w jasny oraz czytelny sposób, przynajmniej w łatwo dostępnej części swojej strony internetowej.

Podmioty, które publikują raport zrównoważonego rozwoju na podstawie innych przepisów bądź dobrowolnie, będą mogły zamieszczać dane o zniszczonych produktach w tym raporcie.

Co jeśli produkty z tej samej kategorii zostały zniszczone z różnych powodów?

Należy wykazać te powody oddzielnie oraz podać dla każdego odpowiednią liczbę sztuk i masę.

Jak raportować dane, kiedy część informacji dotyczących zagospodarowania odpadów pozostaje nieznana?

W takim przypadku można je określić jako „nieznane”.

Jak obliczać udział procentowy poszczególnych operacji przetwarzania odpadów?

Udział procentowy jest obliczany na podstawie masy niesprzedanych produktów poddanych przetwarzaniu, m.in. recyklingowi, innym formom odzysku lub unieszkodliwieniu.

W kierunku gospodarki o obiegu zamkniętym...

Zakaz niszczenia niesprzedanych produktów to jedno z rozwiązań wprowadzonych przez rozporządzenie (UE) w sprawie ekoprojektu dla zrównoważonych produktów (ESPR). Celem nowych przepisów jest wydłużanie cyklu życia produktów, ograniczanie ilości odpadów i bardziej efektywne gospodarowanie zasobami. Regulacje te mają zachęcać przedsiębiorców do poszukiwania alternatywnych sposobów zagospodarowania niesprzedanych produktów, jak np. ponowne wykorzystanie, przekazanie do dalszego użytkowania lub recykling, zamiast ich niszczenia.