Jak przeprowadzić zbiórkę pieniędzy dla potrzebującego?

Pytanie:

Chcielibyśmy zorganizować zbiórkę pieniędzy dla chorego chłopczyka z naszego sąsiedztwa. Jego rodzicie nie są w stanie pokryć wszystkich kosztów leczenia. Jak przeprowadzić taką akcję, żeby wszystko było w zgodzie z prawem?

Masz inne pytanie do prawnika?

8.5.2015

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Odpowiedź prawnika: Jak przeprowadzić zbiórkę pieniędzy dla potrzebującego?

Opinia prawna

Niniejsze opinia prawna zawiera analizę sytuacji oraz odpowiedzi na zadane pytania w oparciu o przepisy ustawy z dnia z dnia 14 marca 2014 roku o zasadach prowadzenia zbiórek publicznych (Dz. U. 2014 r., nr 498, dalej ustawa o zbiórkach publicznych), poglądy doktryny oraz aktualne orzecznictwo sądów polskich. W pierwszej kolejności należy wskazać na możliwości działania zmierzające do pozyskania kwot na wsparcie celu o którym Pan wspomina. Pierwszą możliwością, która istnieje bez zbędnych formalności, jest Porady prawne
html" title="darowizna">darowizna czy też darowizny od indywidualnych osób lub przedsiębiorców (osób fizycznych lub prawnych) na rzecz opisanego celu. Mowa tutaj w pierwszej kolejności o prywatnym działaniu pomiędzy kręgiem osób znajomych, nie połączonym z publicznym przedstawianiem celu zbierania środków. W takiej sytuacji, z punktu widzenia prawa mamy do czynienia z aktywnością nie będącą zbiórką publiczną – zgodnie bowiem z art. 2 pkt 3 ustawy o zbiórkach publicznych: Zbiórką publiczną nie jest zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze: (…) 2) wśród grona osób znajomych osobiście przeprowadzającym zbiórkę; Pojęcie „znajomych” nie jest zdefiniowane w przepisach, należy przyjąć, że nie musi to być krąg znajomych osoby, na rzecz której dokonywana jest zbiórka, ale wystarczy krąg znajomych osób zbierających. W powyższym trybie nie mamy do czynienia ze zbiórką publiczną a ze „zbiórką na darowiznę” na określony cel. Darowizny mogą być jednorazowe lub cykliczne. Niestety tutaj nie ma zwolnienia od podatku od darowizn, przez co formuła ta będzie mało skuteczna i obarczona istotnym obowiązkiem fiskalnym ze strony osoby obdarowanej. Nie jest zbiórką publiczną również zbieranie środków z wykorzystaniem internetu polegające na przekazywaniu w różnych formach numeru rachunku bankowego, na który można dokonywać wpłat. Jakkolwiek na gruncie poprzednie regulacji prawnej w zakresie zbiórek publicznych (nowa weszła w życie w 2014 roku), sporne było czy „zbiórki internetowe” można traktować jako zbiórki publiczne, to na gruncie aktualnych przepisów, nie ma wątpliwości, że taka aktywność nie może być zbiórką publiczną. Powyższe wynika, z samej ustawowej definicji zbiórki. Zgodnie z art. 1 ustawy o zbiórkach publicznych: 1. Zbiórką publiczną jest zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze w miejscu publicznym na określony, zgodny z prawem cel pozostający w sferze zadań publicznych, o których mowa w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r. Nr 234, poz. 1536, z późn. zm.), oraz na cele religijne. 2. Miejsca publiczne to miejsca ogólnodostępne, a w szczególności ulice, place, parki i cmentarze. Z powyższej definicji wynika, że ustawodawca zawęził zastosowanie regulacji o zbiórkach publicznych do tych odbywających się realnie, w faktycznych „miejscach” publicznych, nie w przestrzeni wirtualnej. Powyższe potwierdzają tezy z uzasadnieniu projektu ustawy o zbiórkach publicznych:  „Zbiórką publiczną nie będzie też publikowanie w mediach, internecie, wysyłanie za pomocą środków komunikacji elektronicznej (mailing, SMS-y) z wykorzystaniem bazy danych (w tym również zakupionej bazy danych) apeli o przekazywanie wpłat na konto, o złożenie zleceń stałych, przelewów na konto bankowe lub o przesłanie SMS-ów na określony numer”.  Dobrą stroną powyższe rozwiązania jest to, że do prowadzenia takiej zbiórki nie potrzeba żadnych zezwoleń ani zgłoszeń – wystarczy tutaj uruchomić odpowiednie środki techniczne (strona internetowa, kanały przepływu informacji o zbiórce). Złą stroną powyższego jest natomiast okoliczność, że mamy do czynienia z darowiznami - „zbiórką na darowizny”, które podlegają opodatkowaniu na ogólnych zasadach. W przypadku chęci zorganizowania zbiórki publicznej, nowa regulacji ustawy o zbiórkach publicznych zrezygnowała z obowiązku zachowania wielu dotychczasowych formalności. W celu przeprowadzenia zbiórki należy powołać komitet organizacyjny (komitet społeczny), chyba, że organizacją zajmie się stowarzyszenie lub fundacja (art. 3 ustawy o zbiórkach publicznych) Komitet społeczny powołują aktem założycielskim co najmniej 3 osoby fizyczne posiadające pełną zdolność do czynności prawnych oraz niekarane za popełnienie przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów, mieniu, obrotowi gospodarczemu, obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi lub za przestępstwo skarbowe. Akt założycielski zawiera w szczególności (art. 4 ustawy o zbiórkach publicznych): 1) określenie celu, w jakim komitet społeczny został powołany; 2) dane osób powołujących komitet społeczny - imię, nazwisko, adres zamieszkania, numer PESEL, a w przypadku gdy dana osoba nie ma numeru PESEL, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość tej osoby; 3) adres do korespondencji; 4) dane osoby uprawnionej do reprezentowania komitetu społecznego; 5) oświadczenie o niekaralności za przestępstwa, o których mowa wyżej Oświadczenie o niekaralności za przestępstwa, o których mowa w ust. 1, członkowie komitetu społecznego składają pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań. Ustawodawca przewidział wzór aktu założycielskiego, który stanowi załącznik do Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 czerwca 2014 roku w sprawie wzorów dokumentów dotyczących zbiórek publicznych (Dz. U. 2014 r., nr 833) – dostępny na stronach rządowych (http://xn— zbirki-dxa.gov.pl/zbiorki/index). Zbiórka publiczna może zostać przeprowadzona po jej zgłoszeniu przez organizatora zbiórki i zamieszczeniu informacji o zgłoszeniu przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej na ogólnopolskim elektronicznym portalu zbiórek publicznych (powyższy link). Zgłoszenie zbiórki publicznej zawiera w szczególności (art. 9 ustawy o zbiórkach publicznych): 1) cel zbiórki publicznej; 2) dane organizatora zbiórki - imiona i nazwiska członków komitetu społecznego, ich adresy zamieszkania, numery PESEL, a w przypadku gdy członek komitetu nie ma numeru PESEL, serię i numer dokumentu potwierdzającego jego tożsamość; 3) dane osoby uprawnionej do reprezentowania organizatora zbiórki; 4) sposób prowadzenia zbiórki publicznej; 5) miejsce prowadzenia zbiórki publicznej; 6) termin rozpoczęcia i termin zakończenia zbiórki publicznej; 7) przewidywane koszty niezbędne do zorganizowania i przeprowadzenia zbiórki, które zostaną pokryte z zebranych ofiar. Zgłoszenie obywa się na elektronicznym formularz, formalności polegają wobec tego na jego prawidłowym wypełnieniu. Zgłoszenie zbiórki publicznej dokonywane w postaci elektronicznej osoba uprawniona do reprezentowania organizatora zbiórki opatruje bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym przy pomocy ważnego kwalifikowanego certyfikatu lub podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Konieczne jest wobec tego wyrobienie odpowiednich uprawnień przez reprezentanta organizatora (jest to bezpłatne wymaga jednak jednej wizyty w punkcie weryfikującym). Alternatywnie, zgłoszenia zbiórki można dokonać w formie papierowej. W przypadku zbiórki publicznej organizowanej przez komitet społeczny, członkowie komitetu dołączają do zgłoszenia zbiórki publicznej akt założycielski (art. 11 ustawy o zbiórkach publicznych). Informacja o zgłoszonej zbiórce pojawia się na wskazanej stronie internetowej w terminie (art. 10 ustawy o zbiórkach publicznych): 1) 3 dni roboczych od dnia otrzymania zgłoszenia w postaci elektronicznej albo 2) 7 dni roboczych od dnia otrzymania zgłoszenia w postaci papierowej. Istnieje możliwość odmowy przeprowadzenia zbiórki publicznej – wtedy właściwy minister wydaje decyzję, od której przysługuje odwołanie (art. 15 ustawy o zbiórce publicznej). Ostatnią formalnością jest konieczność przesłania sprawozdania ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej w celu zamieszczenia na portalu zbiórek publicznych sprawozdania (art. 16 ustawy o zbiórkach publicznych): 1) z przeprowadzonej zbiórki publicznej, z podaniem wartości i rodzaju zebranych ofiar - w ciągu 30 dni od zakończenia zbiórki publicznej; 2) ze sposobu rozdysponowania zebranych ofiar. Sprawozdanie ze sposobu rozdysponowania zebranych ofiar w przypadku organizatora – komitetu społecznego, należy przesłać w terminie 30 dni od zakończenia 12-miesięcznego okresu od zakończenia zbiórki publicznej, a w przypadku gdy ofiary w tym terminie nie zostaną rozdysponowane, również w terminie 30 dni od zakończenia każdego kolejnego 12-miesięcznego okresu, aż do momentu rozdysponowania zebranych ofiar - w przypadku komitetów społecznych. Droga zbiórki publicznej wymaga zachowania szeregu formalności, jednak zebranej w jej wyniku datki są zwolnione z opodatkowania, co jest niewątpliwie korzystne. Zbiórkę publiczną można prowadzić w długim czasie – obowiązują wtedy nieco odmienne zasady sprawozdawczości, zgodnie z art. 17 ustawy o zbiórkach publicznych, organizator zbiórki trwającej dłużej niż rok sporządza i doręcza ministrowi właściwemu do spraw administracji publicznej w celu zamieszczenia na portalu zbiórek publicznych sprawozdanie (jeżeli organizatorem jest komitet społeczny) w terminie 30 dni od dnia zakończenia każdego 12- miesięcznego okresu, przy czym pierwszy okres liczy się od dnia rozpoczęcia zbiórki publicznej, aż do momentu rozdysponowania ofiar. Nie należy jednak zapominać, że zbiórka publiczna nie jest zasadniczo przeznaczona na długotrwałe dostarczanie środków na określony cel – jest charakter jest jednak stosunkowo incydentalny, nawet jeżeli można ją prowadzić w długim okresie. Dlatego też, jeżeli planuje Pan stałą pomoc, w naszej ocenie najlepszym rozwiązaniem jest powołanie organizacji pozarządowej (stowarzyszenia lub fundacji), w celu udzielania pomocy. Polecamy rozważenie założenia fundacji, gdyż ta w przeciwieństwie do stowarzyszenia jest organizacja, którą może zarządzać skutecznie jeden człowiek, nie wymaga organizowania walnych zebrań z udziałem kilkudziesięciu osób. Fundacji nie można powołać dla pomocy dla jednaj konkretnej osoby, jednak może się ona zajmować ogólnie pomocą, bez wskazywania jednego beneficjenta. Koszt założenia fundacji to jednorazowo opłata sądowa 250 zł. Każda fundacja potrzebuje funduszu założycielskiego, jednak może być to niewielka kwota, np. 200 zł – wreszcie kwota ta fizycznie nie musi być wpłacona na rachunek fundacji a jedynie pozostawać jej wierzytelnością. Jak wskazaliśmy wyżej, fundację może prowadzić jedna osoba, np. fundator, który będzie jedynym członkiem zarządu – nie ma obowiązku powoływania innych organów fundacji. Pewnym obowiązkiem związanym z prowadzeniem fundacji jest sporządzanie rocznych sprawozdań finansowych (taki sam obowiązek istnieje w przypadku stowarzyszeń), które to muszą być sporządzane przez osobę z uprawnieniami księgowymi – nie musi być osoba zatrudniona przez fundację, wystarczy jednorazowe zlecenie na prowadzenie księgowości lub pomoc zaprzyjaźnionej osoby z uprawieniami. Pomoc ze strony fundacji korzysta ze zwolnień podatkowych, dlatego też jest to opcja którą należy rozważyć w celu zapewnienia stałej pomocy na wskazany przez Pana cel.
Porady prawne
Tagi: 

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


Porady prawne