Odszkodowanie dla ofiar wypadków drogowych

Pytanie:

Interesuje mnie sytuacja teoretyczna. Powiedzmy, że ktoś pewnego dnia potrąci mnie samochodem i złamie mi kręgosłup. Jakie prawo (jeśli jakiekolwiek) reguluje w Polsce, ile powinienem dostać za to odszkodowania od sprawcy wypadku? Jakimi przepisami czy orzecznictwem będzie kierował się sędzia orzekający o odszkodowaniu czy zadośćuczynieniu? Jakie prawo (jeśli jakiekolwiek) reguluje w Polsce odszkodowania należne ofiarom wypadków od sprawców wypadków?

Masz inne pytanie do prawnika?

11.4.2008

Zespółe-prawnik.pl

Zespół
e-prawnik.pl

Odpowiedź prawnika: Odszkodowanie dla ofiar wypadków drogowych

Podstawą odpowiedzialności kierowcy wobec pieszego jest art. 436 kc, zgodnie z którym samoistny posiadacz mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności. Jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka, niezależna od winy kierowcy.

Przepisy kodeksu cywilnego nie pozwalają na ustalenie żadnej przybliżonej kwoty odszkodowania ani zadośćuczynienia. Dla ustalenia tej wysokości odszkodowania znaczenie ma wysokość szkody. Ponadto podkreślić należy, że w sytuacji wypadku drogowego (potrącenia pieszego przez samochód) może być i tak, że to naruszenie przez pieszego reguły bezpieczeństwa obowiązującej w ruchu drogowym jest przyczyną wypadku. Będą to jednak sytuacje raczej wyjątkowe (np. nagle wtargnięcie na drogę w miejscu niedozwolonym) z uwagi na uprzywilejowaną pozycję pieszego w ruchu drogowym. Wtedy wysokość dszkodowania może być zmniejszona z uwagi na przyczynienie się poszkodowanego. Owo przyczynienie się zasadniczo określane jest procentowo.

W przypadku zadośćuczynienia jego wysokość nie jest możliwa do ustalenia za pomocą wymiernych kryteriów, ma bowiem na celu skompensowanie krzywdy. W związku z tym pewne wytyczne są ustalone przez orzecznictwo. Zgodnie z wyrokiem SN z dnia 22 marca 1978 r., IV CR 79/78, Monitor Prawniczy - Zestawienie Tez 2001/8 str. 469 zadośćuczynienie z art. 445 kc ma przede wszystkim charakter kompensacyjny i tym samym jego wysokość musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Wysokość ta nie może być jednak nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych społeczeństwa, a więc winna być utrzymana w rozsądnych granicach.

W sprawach o zadośćuczynienie za krzywdę moralną, zasądzone z tytułu zadośćuczynienia sumy kształtują się stosownie do przeżywanych przez kraj przemian gospodarczych. Dlatego też na wysokość sum przyznawanych przez sądy z tytułu zadośćuczynienia mogą wywierać wpływ - co jest zjawiskiem obiektywnym - różne przejawy inflacji. Także w wyjątkowo tragicznych nieszczęśliwych wypadkach granice ustalonej wysokości zadośćuczynienia powinny wyznaczać stosunki społeczno-gospodarcze (wyrok SN z dnia 18 stycznia 1984 r., I CR 407/83). 

W sprawach o zadośćuczynienie za krzywdę moralną, zasądzone z tytułu zadośćuczynienia sumy kształtują się stosownie do przeżywanych przez kraj przemian gospodarczych. Dlatego też na wysokość sum przyznawanych przez sądy z tytułu zadośćuczynienia mogą wywierać wpływ - co jest zjawiskiem obiektywnym - różne przejawy inflacji. Także w wyjątkowo tragicznych nieszczęśliwych wypadkach granice ustalonej wysokości zadośćuczynienia powinny wyznaczać stosunki społeczno-gospodarcze (wyrok SN z dnia 18 stycznia 1984 r., I CR 407/83). 

Jak już wskazano wyżej oprócz kwestii przyczynienia się poszkodowanego na zakres roszczeń wpływ mieć będzie także charakter uszkodzenia ciała, wysokość kosztów leczenia, utrata zdolności zarobkowania, sytuacja osobista poszkodowanego (jego potrzeby) itp.

Sytuacji, którą opisał Pan w pytaniu dotyczą przepisy art. 444 i następne kodeksu cywilnego. Zgodnie z brzmieniem tych przepisów w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia poszkodowanemu przysługuje:

  1. naprawienie szkody (odszkodowanie),

  2. zadośćuczynienie

  3. renta.

Naprawienie szkody obejmuje wszelkie  koszty wynikłe w związku z wypadkiem (koszty leczenia itp.). Na żądanie poszkodowanego zobowiązany do naprawienia szkody powinien także wyłożyć z góry sumę potrzebną na koszty leczenia, a jeżeli poszkodowany stał się inwalidą, także sumę potrzebną na koszty przygotowania do innego zawodu (art. 444 § 1 k.c.).

Zadośćuczynienie może przyznać sąd za doznaną krzywdę (tę ostatnią rozumie się jako ogół cierpień jakich doznał poszkodowany w związku z uszkodzeniem ciała lub wywołaniem rozstroju zdrowia). 

Renta przysługuje, jeżeli poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość (art. 444 § 2 k.c.).

Wspomnieć można, że zakres odpowiedzialności cywilnej za szkody wyrządzone spowodowaniem wypadku drogowego może być rozstrzygany także w trakcie procesu karnego na drodze tzw. powództwa adhezyjnego. Wytoczenie takiego powództwa przed sądem karnym pozwala skrócić czas oczekiwania na wypłatę należnych świadczeń oraz uniknąć procesu cywilnego.

Kwestię warunków pomocy dla ofiar niektórych przestępstw umyślnych określa ustawa z 7 lipca 2005 r. o pomocy dla ofiar niektórych przestępstw umyślnych (Dz. U. 2005 Nr 169, Poz. 1415). Jak wskazuje nazwa ustawy dotyczy ona ofiar tych przestępstw, które zostały popełnione umyślnie. Zawęża to znacznie zakres stosowania tej regulacji, szczególnie w sprawach dotyczących wypadków drogowych. Na temat zakresu przedmiotowego tej ustawy oraz warunków uzyskania pomocy na podstawie jej przepisów przeczytać można w naszym artykule Państwowa kompensata przysługująca ofiarom niektórych przestępstw umyślnych. Kompensata ta nie przekracza 12 000 zł.

Potrzebujesz porady prawnej?

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


FORUM POMOCY PRAWNEJ

zadośćuczynienie za niewłaściwy mandat

25.7.2018 przez: naranja0

Proces o zniesławienie-czy warto??

11.6.2018 przez: Ralfl

Darmowe porady prawne przez telefon

25.5.2018 przez: igormaster

działanie na niekorzyść firmy

4.5.2018 przez: gabi2288