19.4.2021

A.J.Zespół e-prawnik.pl

A.J.
Zespół e-prawnik.pl

TK: przepis pozwalający RPO na wykonywanie zadań po upływie kadencji straci moc za 3 miesiące

15 kwietnia 2021 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok (sygn. akt K 20/20) w sprawie wniosku grupy posłów dotyczącego pełnienia obowiązków przez Rzecznika Praw Obywatelskich po upływie pięcioletniej kadencji, do czasu objęcia stanowiska nowego Rzecznika. 

Trybunał Konstytucyjny pod przewodnictwem Julii Przyłębskiej orzekł: przepis pozwalający RPO na wykonywanie zadań po upływie kadencji do czasu wyboru następcy - art. 3 ust 6 ustawy o RPO - jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i 7 Konstytucji. Przepis ten traci moc po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw (co nastąpiło po południu tego samego dnia). 

W ciągu 3 miesięcy powinna zostać uchwalona ustawa, która ureguluje sytuację, gdy ustępujący Rzecznik nie ma następcy. Musi ona uszczegółowić m.in. ewentualne zastępstwo RPO do czasu powołania następcy. Trybunał sygnalizuje też parlamentowi, że problem ten dotyczy też innych jednoosobowych organów konstytucyjnych (np. NBP i NIK).

Porady prawne

Pełnienie obowiązków przez Rzecznika Praw Obywatelskich, po upływie pięcioletniej kadencji, do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika - orzeczenie TK

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że:

 I.  art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 627) jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

 II. Przepis wymieniony w części I traci moc obowiązującą po upływie 3 (trzech) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.

 Orzeczenie zapadło jednogłośnie. 

Zgodnie z zaskarżonym art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 627) „Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika”.

Trybunał rozważył zagadnienie kadencji i kadencyjności w kontekście uregulowań konstytucyjnych, dlatego orzekł niezgodność zaskarżonego przepisu z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 7 Konstytucji RP. Dla reguły kadencyjności, której wyrazem jest art. 209 ust. 1 Konstytucji RP podstawą jest zasada demokratycznego państwa prawnego, a więc art. 2 Konstytucji RP, a także wywodzona z art. 7 Konstytucji RP – zasada legalizmu, gdyż to ona ogranicza działania organu władzy publicznej jedynie do sytuacji określonych przepisami prawa. 
Trybunał uznał, że kadencja to ściśle określony czas, którego przekroczenie nie jest dopuszczalne. Ma być ona gwarancją daną zarówno danemu organowi, jak i jego otoczeniu zewnętrznemu. Dla organu oznacza, że może on korzystać swobodnie ze swoich pełnomocnictw w granicach pewnych ram czasowych, dla jego otoczenia zaś jest to pewność, że dany organ te pełnomocnictwa posiada, skoro nie upłynął czas, na który zostały mu one przydzielone. Konstytucja jednoznacznie określa kadencję Rzecznika Praw Obywatelskich na pięć lat. Odesłanie blankietowe z art. 208 ust. 2 Konstytucji RP stanowi, że ustawodawcy powierzono wyłącznie kompetencje do uregulowania zakresu i sposobu działania RPO. Systematyka wewnętrzna przepisów Konstytucji powołujących instytucję RPO wskazuje na to, że sposób jego powoływania, a także długość kadencji nie obejmuje „zakresu i sposobu działania”, o których mowa w art. 208 ust. 2 Konstytucji RP. 

Biorąc pod uwagę konstytucyjnie określone kompetencje Rzecznika i przyznane mu w przepisach szczegółowych uprawnienia, jest on kluczowym organem, mającym w zamierzeniu wspomagać obywateli, którzy tego wsparcia potrzebują najbardziej, gdyż są wobec państwa i jego działań zagubieni, bezradni, potencjalnie pokrzywdzeni, etc. Zwracający się o pomoc do Rzecznika zakładają, że ich wnioski czy prośby zostaną załatwione przez organ, posiadający legitymację do działania, czyli przez organ, który faktycznie dysponuje pełnomocnictwami do działania – pełnomocnictwami, których termin obowiązywania nie upłynął. Co więcej, podobnie domniemywać mogą sądy, przed którymi RPO występuje, a także uczestnicy w poszczególnych postępowaniach. Umożliwienie jakiemukolwiek obywatelowi kwestionowania nie tylko kompetencji Rzecznika do przystąpienia do danej sprawy, ale jego statusu jako Rzecznika Praw Obywatelskich w ogólności, z powodu naruszenia przez zaskarżony przepis art. 209 ust. 1 Konstytucji RP, prowadzi również do naruszenia przez tenże przepis zasady bezpieczeństwa prawnego i zasady legalizmu.

Trybunał zdecydował – w trosce o zachowanie ciągłości ochrony praw i wolności obywateli – że wyrok wejdzie w życie po upływie trzech miesięcy od jego ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Jest to czas dla parlamentu na dostosowanie systemu prawnego do orzeczenia Trybunału. W ciągu trzech najbliższych miesięcy powinna zostać uchwalona ustawa regulująca sytuacje, w których urząd Rzecznika jest nieobsadzony przez jakiś czas po upływie kadencji. 

Jako że w trakcie rozpatrywania niniejszej sprawy Trybunał stwierdził istnienie uchybień w prawie, których usunięcie jest niezbędne do zapewnienia spójności systemu prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, Trybunał postanowił również skierować do Sejmu – w trybie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym – postanowienie sygnalizacyjne, wskazując, że analogiczne do niekonstytucyjnego przepisu rozwiązania dotyczą także innych organów, których kadencje określone są w Konstytucji RP.

Skład orzekający Trybunału Konstytucyjnego: sędzia TK Julia Przyłębska – przewodniczący, sędzia TK Stanisław Piotrowicz – sprawozdawca, sędzia TK Justyn Piskorski, sędzia TK Bartłomiej Sochański, sędzia TK Wojciech Sych.

Rozprawa odbyła się 12 i 13 kwietnia. Uzasadnienie wyroku 15 kwietnia wygłosił sędzia sprawozdawca Stanisław Piotrowicz. - Trybunał zaznacza, że sprawa, w której zapadł wyrok, nie dotyczy ani konkretnego Rzecznika Praw Obywatelskich, ani urzędu RPO jako takiego - tłumaczył. Podkreślił, że zaskarżony przepis był zgodny z Konstytucją do momentu oceny przez TK. Korzystał bowiem z zasady domniemania konstytucyjności. 

W trakcie rozprawy reprezentujący wnioskodawców i Sejm posłowie mówili, że przepis ten nie stanowił wcześniej problemu, ale obecnie wymaga analizy Trybunału, gdyż wobec politycznej sytuacji w parlamencie nie ma gwarancji, że uda się wybrać nowego RPO.

- "Jestem tu, bo przez jakiekolwiek naruszenie stabilności instytucji RPO obywatele stracą możliwość korzystania z art. 80 Konstytucji. Bo skarg nie wysyła się do budynku, ale do urzędnika państwowego, który ma wypełniać standardy niezależności wskazanych w Konstytucji" – wskazywał w TK Adam Bodnar.

Po ogłoszeniu orzeczenia 15 kwietnia RPO VII kadencji prof. Adam Bodnar powiedział dziennikarzom, że z wyroku wynika, iż do czasu jego wejścia w życie wykonuje swoje obowiązki. Wraz z zastępcami zastanowi się też, jak należy wykonywać uprawnienia procesowe (przed sądami) – ze względu na wątpliwości związane z przełamaniem konstytucyjności przepisu pozwalającego działać RPO po zakończeniu kadencji.

Zauważył też, że TK wyszedł w wyroku poza granicę wniosku posłów (zaskarżenie dotyczyło tylko art. 2 i 209 Konstytucji, a nie art. 7, bo do tego posłowie nie zebrali potrzebnych podpisów).

Zdaniem Rzecznika obecnie możliwe są dwa rozwiązania:

  • albo parlament wybierze zgodnie z Konstytucją nowego RPO („Apeluję o wybór osoby, która uzyska poparcie obu izb parlamentu. To naprawi te wady konstytucyjne orzeczenia” – powiedział);
  • albo - co bardziej niebezpieczne – parlament przyjmie nową ustawę, która wprowadzi komisarza na miejsce niezależnego RPO;
Obecny RPO zakończy służbę po 3 miesiącach od opublikowania wyroku TK, albo w dniu zaprzysiężenia nowego RPO, albo też po uchwaleniu ustawy zmieniającej zasady działania instytucji.

Prof. Adam Bodnar podziękował wszystkim, którzy wspierali go i Biuro. Zapewnił, że cała instytucja w najbliższych miesiącach zrobi wszystko, by obywatele uzyskiwali pomoc.

Rozprawa przed TK

W dziesiątym ogłoszonym terminie TK rozpoczął postępowanie w sprawie wniosku posłów PIS z września 2020 r. dotyczącego mandatu RPO po upływie jego kadencji – w razie niewybrania jego następcy.

Kadencja RPO Adama Bodnara, Rzecznika Praw Obywatelskich VII kadencji, upłynęła 9 września 2020 r. Do tej pory nie został wybrany jego następca, bo nie udaje się znaleźć kandydata, którego zaaprobowałby Sejm i Senat. W tej sytuacji zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich dotychczasowy RPO pełni swoją misję.

Zdaniem posłów PiS przepis ten sprzeczny jest z art. 2 Konstytucji RP tj. zasadą demokratycznego państwa prawnego oraz wywodzoną z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa, jak również z zasadą sprawiedliwości, z art. 209 ust. 1 Konstytucji RP, określającym okres kadencji Rzecznika Praw Obywatelskich oraz z art. 7 Konstytucji RP.

Rzecznik wniósł o uznanie, że zaskarżony przepis jest zgodny z Konstytucją. Wskazał, że gwarantuje on niezakłóconą ochronę praw i wolności, którą osłabiłoby jego usunięcie. Przy jego tworzeniu wzięto pod uwagę, że wobec niemożności porozumienia Sejmu i Senatu co do wyboru nowego RPO kadencja dotychczasowego może się wydłużyć. A podobne przepisy dotyczą też prezesów NIK i NBP. To organy konstytucyjne, których zadania w imię interesu państwa i jego obywateli mają być realizowane w sposób nieprzerwany.

Sprawę oceniał Trybunał Konstytucyjny w składzie:

  • Prezes TK Julia Przyłębska – przewodnicząca składu
  • sędzia TK Stanisław Piotrowicz - sprawozdawca
  • sędzia TK Justyn Piskorski
  • sędzia TK Bartłomiej Sochański
  • sędzia TK Wojciech Sych

Ze względu na obostrzenia pandemiczne instytucję Rzecznika Praw Obywatelskich mogła w tej sprawie reprezentować tylko jedna osoba, dlatego prof. Adam Bodnar wystąpił przed Trybunałem osobiście.

Na początku wniósł o odroczenie rozprawy do czasu doręczenia rozstrzygnięcia decyzji ws niewłączania Julii Przyłębskiej ze składu orzekającego. Julia Przyłębska zarządziła pięciominutową przerwę w celu sporządzenia odpisu postanowienia, w którym TK odrzucił wniosek RPO o wyłączenie sędzi Przyłębskiej ze składu z powodu manipulacji składem orzekającym.

Następnie przedstawiciele stron przekazali Trybunałowi swoje stanowiska w sprawie.

Stanowiska stron

Poseł Marek Ast (PiS) w imieniu wnioskodawców:

- Przepis pozwalający RPO działać po upływie kadencji do czasu wybrania następcy jest niekonstytucyjny. Gdyby taka była wola ustawodawcy, wpisałby to do Konstytucji, tak jak w przypadku prezydenta czy Rady Ministrów, albo dalby w Konstytucji delegację do uregulowania tego w ustawie -powiedział

Poseł Arkadiusz Mularczyk (PiS) w imieniu Sejmu:

- Przepis ustawy jest niezgodny z Konstytucją, gdyż modyfikuje przepisy samej Konstytucji, który mówi o tym, że kadencja RPO trwa pięć lat - stwierdził. Dodał, że kadencji tej nie można jej wydłużać ani skrócić, a w obecnej sytuacji obywatele nie mogą mieć pewności, czy czynności wykonywane przez urzędującego RPO są legalne.

Prok. Stanisław Bończak z Prokuratury Krajowej podtrzymał stanowiska posłów PiS.

Adam Bodnar RPO VIII Kadencji:

Na początku wystąpienia RPO zwrócił uwagę na wadę prawną postanowienia TK o oddaleniu jego wniosku RPO ws sędzi Julii Przyłębskiej. Julia Przyłębska przerwała mu i wskazała, by skupił się na meritum sprawy.

Prof. Adam Bodnar zaczął więc od tego, że wniosek grupy posłów o niezgodności przepisów pozwalających mu pomagać obywatelom po zakończeniu kadencji – do czasu wyboru następcy - został złożony przez posłów PIS dopiero po zakończeniu tej RPO. Dopiero wtedy dostrzeżono niezgodność z prawem. – "Dlaczego ta wątpliwość pojawiła się dopiero wtedy, skoro wnioskodawca mógł tę lukę wypełnić wcześniej?" - zapytał

Zwrócił też uwagę na kwestię proceduralne: pierwotny wniosek posłów PIS został rozszerzony o zarzut sprzeczności z kolejnymi artykułami Konstytucji – nie ma do tego podpisów posłów-wnioskodawców. Tę okoliczność należałoby wziąć pod uwagę – bo jak Trybunał ma się wypowiadać się w sprawie zarzutu, pod którym wnioskodawcy się nie podpisali?

Oceniając główny zarzut: że nie ma prawa sprawować mandatu, mimo że nie ma jego następcy, RPO przypomniał konstytucyjne umocowanie dla praw obywatelskich, na straży których stoi:

Konstytucja w preambule mówi „pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność”, a gwarancje praw i wolności zawiera w art. 5 („Rzeczpospolita Polska strzeże niepodległości i nienaruszalności swojego terytorium, zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli, strzeże dziedzictwa narodowego oraz zapewnia ochronę środowiska, kierując się zasadą zrównoważonego rozwoju”).

- "Nie da się zagwarantować praw obywatelskich – gwarantowanych Konstytucją – jeśli nie gwarantuje się nieprzerwanej działalnością RPO" – podkreślił prof. Bodnar.

Przypomniał, że wszyscy Rzecznicy (z wyjątkiem zmarłego tragicznie w katastrofie smoleńskiej RPO Janusza Kochanowskiego) wykonywali swe działania po zakończeniu kadencji. RPO Andrzej Zoll formalnie zakończył kadencję 1 lipca 2005 r., a funkcję sprawował do 16 lutego 2006 r., kiedy pałeczkę przejął RPO Kochanowski. W ciągu tych siedmiu miesięcy RPO Zoll wniósł 16 wniosków do TK, sześć pytań prawnych do poszerzonego składu Sadu Najwyższego. Wystąpienia te dotyczyły  kluczowych kwestii jak zaostrzenie sankcji karnych za zabójstwo, sytuacja w aresztach i więzieniach, czy ubezwłasnowolnienie. Uzyskane przez RPO rozstrzygnięcie w sprawie ubezwłasnowolnienia ma niezwykłe znaczenie w polskim systemie prawnym

RPO zauważył też, że zasada, że osoby, których kadencja jest określona w Konstytucji, pełnią działania do czasu powołania następcy, jest znana w polskim systemie prawnym. Dotyczy ona m.in. takich konstytucyjnych instytucji jak NBP i NIK.

W Konstytucji nie ma przepisu, że prezes NBP wykonuje zadania do czasu powołania następcy. Mówi tylko, że zasady jego pracy określa ustawa o NBP. A ta ustawa wskazuje, że prezes NBP sprawuję funkcję do czasu powołania następcy. Nigdy nie było to kwestionowania

Adam Bodnar zauważył też, że analogiczne przepisy dotyczą też Rzecznika Praw Dziecka. RPD Marek Michalak w 2018 r.  wykonywał zadania przez 3,5 miesiąca po zakończeniu kadencji – do czasu wyboru RPD Mikołaja Pawlaka.

- "Także przepisów dotyczących RPO nikt nigdy nie kwestionował – do września 2020 r." – podkreślił Adam Bodnar.

Zauważył, że także w Sejmie takich wątpliwości nie było. Bo przecież gdy Sejm pracował nad poselskim projektem nowelizacji ustawy o RPO, Biuro Analiz Sejmu przygotowało formalną opinię (zatwierdzoną przez wiceszefa BAS), która wprost stwierdza, że analizowane dziś przez TK przepisy nie budzą wątpliwości prawnej. .

Znaczenie przepisów o możliwości działania RPO po upływie kadencji

RPO podkreślił, że zasada ciągłości funkcjonowania organów państwa jest kluczowa dla praw obywateli. - "Co by było, gdyby prezes NBP nie mógł podejmować zadań? Czy mamy powiedzieć obywatelom Przepraszamy, nie macie teraz RPO, a listy musicie kierować na inny adres niż Aleja Solidarności 77”?

Przecież prawo wystąpienia do Rzecznika Praw Obywatelskich jest prawem gwarantowanym przez Konstytucję (art. 80 Konstytucji: „Każdy ma prawo wystąpienia, na zasadach określonych w ustawie, do Rzecznika Praw Obywatelskich z wnioskiem o pomoc w ochronie swoich wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej”)" – podkreślił.

Zwrócił też uwagę, że przepis nakazujący ustępującemu RPO pełnić misję, jeśli parlament nie wybierze jego następcy, zmuszać obie izby parlamentu do osiągnięcia kompromisu. W razie trudności należy szukać rozwiązań politycznych, ale nie uchylać przepis. Kandydata na RPO mógłby np. wskazać Marszałek Sejmu. Ma takie uprawnienia, ale z nich nie skorzystał.

- "W piśmie wnioskodawców pojawia się argument, że kwestionowany przepis narusza zasadę zaufania obywatela do Państwa. Jest przeciwnie – ten przepis wzmacnia to zaufanie, bo gwarantuje działanie instytucji. Nie chodzi tu o przedłużenie kadencji, ale gwarancji dla praw obywateli" – podkreślił  Adam Bodnar. I dodał: - "Przepis ten został wprowadzony do ustawy o RPO w 1991 r w momencie, kiedy wprowadzono zasadę wspólnego wyboru RPO przez dwie izby parlamentu. Ta zasada została tylko powtórzyła Konstytucja z 1997 r."

Polskie rozwiązanie wzorem dla innych państw i instytucji międzynarodowych

Stwierdza się tam, że kwestionowany przed TK przepis pozwala chronić prawa człowieka. Takie rozwiązanie przejściowe jest zgodne z normami międzynarodowymi. Podobnie oceniła ten przepis Komisja Wenecka, Międzynarodowy Instytutu Ombudsmana, Europejska Sieć Rzeczników i Equinet. Następnie RPO przypomniał, że rozwiązanie obowiązujące w ustawie o RPO pozytywnie zaopiniowały międzynarodowe instytucje zajmujące się prawami człowieka, w tym Biuro Instytucji Demokratycznych i Praw Człowieka OBWE, Komisję Wenecką, Międzynarodowy Instytut Ombudsmana, międzynarodową sieć ombudsmanów. Wszystkie one zwracały uwagę, że przepis ten jest jedną z gwarancji niezależności RPO. Dzięki temu polska instytucja spieszy się najwęższą akredytacją – akredytacją A w Global Alliance of National Human Rights Institutions działającej przy ONZ. To pokazuje, jak wysoka jest pozycja polskiego RPO i polskich rozwiązań systemowych w tym względzie – korzystało z nich wiele państw, a Europejski Ombudsman ma przepisy dotyczące trwania kadencji jakby skopiowane z polskich przepisów

RPO zwrócił też uwagę, że instytucja Rzecznika Praw Obywatelskich wykonuje zadania nie tylko dotyczące ochrony praw człowieka i obywatela. RPO jest organem działającym na rzecz równości a także  pełni funkcję Krajowego Mechanizmy Prewencji Tortur (- Dziś reagowaliśmy na ryzyko nadużycia siły przez funkcjonariusza Policji w Głogowie - zauważył).

- "Można różnie interpretować wniosek, zastanawiać się, czy chodzi o instytucję czy o osobę. Ale uznanie przepisów za niezgodne z Konstytucją uruchomi szereg procesów negatywnych dla praw obywateli. Jestem tu, bo przez jakiekolwiek naruszenie stabilności instytucji RPO obywatele stracą możliwość korzystania z art. 80 Konstytucji. Bo skarg nie wysyła się do budynku, ale do urzędnika państwowego, który ma wypełniać standardy niezależności wskazanych w Konstytucji".

RPO ma stać na straży praw i wolności obywateli określonych w Konstytucji.

Odpowiedzi stron

Poseł Ast: Wskazał, że problem z rozszerzeniem wniosku poselskiego nie istnieje, gdyż dokonał się „w ramach udzielonego mu pełnomocnictwa”.

- "To prawda, że poprzedni rzecznicy pełnili funkcję po zakończeniu kadencji, ale wtedy nie było takiej sytuacji politycznej jak teraz – gdy ze względu na postawę Senatu nie daje się wybrać RPO i kadencja może zostać wydłużona w nieskończoność" – powiedział poseł Ast

Poseł Mularczyk nie zgodził się z argumentami RPO. - "Obecnie niemożności wyboru RPO może trwać w nieskończoność, co może oznaczać, że Adam Bodnar będzie pełnił funkcję do emerytury, a to nie jest zgodne z Konstytucją" - stwierdził.

Poseł Mularczyk powiedział też, że szanuje opinie instytucji międzynarodowych, ale to tylko materiał pomocniczy, bo w Polsce to Trybunał Konstytucyjny rozstrzyga o zgodności z Konstytucją. Poseł Mularczyk zapewnił o pełnym zaufaniu do TK i wyraził przekonanie, że jakikolwiek będzie wyrok, nie będzie on zagrażał prawom i wolnościom obywatelskim. A TK powinien mieć możliwość oceny przepisów, które wcześniej nie budziły wątpliwości, ale wobec obecnej sytuacji w polskim parlamencie takie wątpliwości budzą.

Prokurator Bończak nie zgłosił uwag.

RPO Adam Bodnar na koniec przypomniał, że obywatele nie mają problemu z zaufaniem do instytucji RPO mimo zakończenia kadencji RPO. - "Nie spadla liczna wniosków do RPO, obywatele m.in. wnoszą stale o skargi nadzwyczajne" – powiedział.

Dodał też: w Polsce jest co najmniej kilka tysięcy osób, które spełniają wymogi ustawowe i mogą zostać  wybrane na stanowisko RPO. Dlaczego takiego kandydata się nie szuka? Przecież to rozwiązałoby problem i nie trzeba by było przestrzegać przed tym, że Bodnar będzie RPO do emerytury.

Pytania sędziów TK 13 kwietnia 2021 r.

Po wznowieniu posiedzenia 13 kwietnia sędziowie TK zadawali stronom pytania.

Sędzia sprawozdawca Stanisław Piotrowicz pytał, jaki jest status prawny osoby pełniącej obowiązki RPO po upływie 5-letniej konstytucyjnej kadencji.

- "To tylko osoba pełniąca obowiązki, forma nieznana Konstytucji" – odpowiedział przedstawiciel wnioskodawców Marek Ast. - "To fikcja prawna, że mamy dziś RPO – dodał przedstawiciel Sejmu Arkadiusz Mularczyk. - "Nie jest tak, że nie mamy RPO, to zbyt daleko idące i nieuprawnione, bo podobna sytuacja jest przy prezesie NBP czy NIK" – ocenił zaś prok. Stanisław Bończak.

Adam Bodnar: Wszyscy niemal Rzecznicy pełnili swe obowiązki po upływie  kadencji, oprócz Janusza Kochanowskiego. Nikt wtedy nie mówił, że to tylko osoby „pełniące obowiązki”. Ustawa o RPO nie ogranicza czasowo takiej sytuacji, ale zasady konstytucyjne przewidują współpracę Sejmu i Senatu w sprawie szybkiego wyboru RPO. Art. 80 Konstytucji to esencja działań RPO, który ma wszystkie niezbędne kompetencje do działań do czasu powołania następcy. To moralny obowiązek i zadanie wobec państwa i obywateli, pełnić funkcję po upływnie kadencji. To służy realizacji  art. 80 Konstytucji.

Piotrowicz indagował, ile spraw podjął RPO od czasu upływu  kadencji we wrześniu 2020 r. – "Praca w ostatnich miesiącach  dotyczy tego samo co przed 9 września 2020 r.; stoję na straży praw i wolności;  odpowiadam na skargi obywateli, składałem też dużo skarg nadzwyczajnych w tym czasie do SN. RPO uczestniczy też co najmniej  w kilkudziesięciu postępowaniach sądowych; występuje np., do WSA ws. kar sanepidu, które albo nie mają  umocowania ustawowego, albo też są nadmierne".

- "Gdyby zaskarżony artykuł ustawy o RPO został uznany przez TK za niekonstytucyjny, to jaki byłby pański status w tych sprawach sądowych? – dociekał Piotrowicz. - Mam nadzieję, że tak się nie stanie, ale sądy nie kwestionują statusu RPO w okresie po upływie kadencji; tak zawsze było" - padła odpowiedź Adama Bodnara.  

- "Czy może pan zaszkodzić obywatelom, bo może się zdarzyć, że sąd zakwestionuje pana status?" – spytał Piotrowicz. - "Nie mam takiej obawy, bo sądy tego nie kwestionują" – wyjaśnił RPO. - "I słusznie, bo jest domniemanie konstytucyjności, a przepis ten nie był wcześniej poddany kontroli TK" - wtrącił Piotrowicz.

- "Czy jest jednolity model instytucji Ombudsmana w państwach UE?" – pytał dalej sędzia-sprawozdawca. – "Jednolitego modelu oczywiście nie ma,  a niektóre państwa, jak Niemcy czy Wlk.  Brytania, w ogóle nie mają Ombudsmana. Polska stworzyła  model Ombudsmana, który został przyjęty w państwach Europy Środkowo-Wschodniej, jak np. Ukraina, Serbia, Czechy, Łotwa, Słowacja, Rumunia. W wielu państwach Europy pełni on swą funkcję do wyboru następcy" – mówił Bodnar.

Dodał, że w niektórych krajach Ombudsman nie jest zakotwiczony  konstytucyjnie. Liczy się jednak to, że wszędzie pełni on funkcję polegającą na badaniu naruszeń prawa człowieka i rozpatrywaniu skarg obywateli, w sposób niezależny od organów władzy. To służba, która wynika z przysięgi.

- "Jeśli ratownik pełni służbę na kąpielisku do godz. 12.00, a następca się nie zjawia, to on nie może opuścić tego miejsca i patrzy nadal, czy się ktoś nie topi. Na tym polega właśnie i rola RPO: państwo nie zaprzestanie bowiem  naruszeń, gdy kończy się kadencja i ktoś musi patrzeć władzy na ręce. Ustawodawca uznał, że nie trzeba tego określać na poziomie Konstytucji, ale na poziomie ustawy, a taki  sam przepis odnosi się do prezesów NBP i NIK. W świetle ustawy dziś jestem Rzecznikiem Praw Obywatelskich, który wykonuje obowiązki do powołania następcy" – oświadczył RPO.

Dodał, że nie starał się o drugą kadencję, bo nie chciał zabiegać o poparcie polityczne. Komisja Wenecka uznaje zaś, że kadencja RPO powinna być tylko jednorazowa.

Oprócz Piotrowicza pytania zadawał takze Justyn Piskorski - i tylko do RPO. Nie było pytań do przedstawicieli pozostałych stron.

Po wysłuchaniu odpowiedzi Trybunał uznał sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. Strony podtrzymały swoje stanowiska.

Wyrok TK

Sentencję wygłosiła Julia Przyłębska: art. 3 ust. 6 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (Dz. U. z 2020 r. poz. 627) jest niezgodny z art. 209 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok, który zapadł jednogłośnie o godz. 9.00, uzasadniał Stanisław Piotrowicz. Wyrok po południu został opublikowany w "Dzienniku Ustaw".

Oto najważniejsze motywy uzasadnienia:

Można uznać, że zaskarżony przepis kreuje instytucję p.o. RPO, bo w praktyce skutkuje automatycznym przedłużaniem kadencji bez ograniczeń czasowych czy przedmiotowych, a kompetencje zrównuje z kompetencjami RPO. Wprowadza to zatem nieznaną Konstytucji instytucję p.o. RPO, tym samym przedłużając jego kadencję do czasu wyboru nowego RPO, który to czas nie jest określony.

A kadencja danego organu to ściśle określony czas, którego przekroczenie nie jest dopuszczalne. Może on korzystać ze swoich pełnomocnictw w granicach pewnych ram czasowych.

Wg Konstytucji kadencja RPO to 5 lat i nie może ona trwać dłużej. Ustawodawcy powierzono jedynie określenie w ustawie sposobu działania i zakresu działania RPO – a tego długość kadencji nie obejmuje. Konstytucja nie określa terminu na powołanie nowego RPO. Termin, w jakim Sejm za zgodą Senatu go powołuje, powinien być wystarczający do tego, by nowy RPO objął swój urząd z końcem kadencji poprzednika.

Przepisy mają rangę konstytucyjne w przypadku tych organów, których dalsze działania są niezbędne dla państwa po upływie kadencji. W pozostałych przypadkach sprawa ta pozostaje określona jedynie ogólnymi ramami czasowymi, jak w przypadku długości kadencji RPO.

Zagadnienia złożenia z urzędu, niemożności sprawowania funkcji, ewentualnego zastępstwa do czasu powołania następcy, a także wszystkie inne normy niezbędne dla poprawnego działania urzędu RPO muszą zostać uszczegółowione w ustawie.

Zgodnie z zasadą bezpieczeństwa prawnego obywateli, mają oni prawo działać w zaufaniu do państwa i stanowionego przez nie prawa. Państwo nie może ich zaskakiwać przepisami prawa.

Zasada demokratycznego państwa prawnego mówi o obowiązku działania na podstawie prawa i w jego granicach, a system prawa ma być spójny i niesprzeczny. Kompetencje organów powinny być zatem jednoznacznie określone i nie można ich domniemywać.

RPO to kluczowy organ mający wspierać obywateli którzy potrzebują tego najbardziej. Zakładają oni, że ich wnioski zostaną załatwione przez organ mający faktycznie pełnomocnictwa do działania, których termin obowiązywania nie upłynął. Podobnie mogą domniemywać sądy, przed którymi RPO występuje, a także uczestnicy tych postępowań.

Umożliwienie jakiemukolwiek obywatelowi kwestionowania  nie tylko kompetencji RPO do przystąpienia do danego postępowania, ale i jego statusu jako RPO, z powodu naruszenia przez zaskarżony przepis art. 209 ust.1 Konstytucji, prowadzi również do naruszenia przez ten przepis zasady bezpieczeństwa prawnego i zasady legalizmu.

Zgodnie z zasadą domniemania konstytucyjności ustaw, przez wiele lat mogą obowiązywać przepisy, które uznaje się za zgodne z konstytucją do momentu odmiennego orzeczenia TK. Trybunał nie może zaś z urzędu oceniać konstytucyjności przepisów ustaw. Argument z wieloletniego funkcjonowania ustawy, który padał podczas rozprawy, jest zarzutem wobec każdego podmiotu, który mógł złożyć wniosek do TK, a więc do każdego uczestnika postępowania.

Trybunał zdecydował, że w trosce o zachowanie ciągłości ochrony praw obywateli wyrok wejdzie w życie po upływie 3 miesięcy od ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw. To czas dla parlamentu na dostosowanie systemu prawnego do orzeczenia TK.W ciągu trzech najbliższych miesięcy powinna zostać uchwalona ustawa regulująca  sytuację, w której urząd RPO nie jest obsadzony przez jakiś czas po upływie kadencji.

TK skierował tzw. postanowienie sygnalizacyjne do Sejmu wskazujące, że analogiczne do niekonstytucyjnego rozwiązania dotyczą także innych organów (NBP i NIK).

Komunikat w sprawie pracy Biura RPO po wyroku TK

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 kwietnia 2021 r. (sygn. akt K 20/20) orzekł, że art. 3 ust. 6 Ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich  stanowiący, że „Dotychczasowy Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika” jest niezgodny z artykułem 209 ust. 1 w związku z art. 2 i w związku z art. 7 Konstytucji RP. Trybunał odłożył wejście w życie orzeczenia o trzy miesiące od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw,  tj. do dnia 15 lipca 2021 roku.

W tym okresie, wyznaczonym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, Rzecznik Praw Obywatelskich Adam Bodnar wykonuje swoje obowiązki. Swoje zadania wykonują także jego zastępcy (Hanna Machińska, Maciej Taborowski, Stanisław Trociuk) – w celu zagwarantowania, aby w sposób rzeczywisty mogło być realizowane prawo każdego obywatela do uzyskania pomocy od Rzecznika Praw Obywatelskich w zakresie ochrony wolności lub praw naruszonych przez organy władzy publicznej (art. 80 Konstytucji RP).

Jednocześnie Rzecznik oczekuje na doręczenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego wraz z jego uzasadnieniem, aby móc określić bardziej precyzyjnie, jakie skutki ma ten wyrok dla codziennej pracy Biura Rzecznika i obywateli zwracających się o pomoc w ochronie swoich praw i wolności.

 

 

 

Zob też:

Porady prawne

Potrzebujesz porady prawnej?

Zatrudnianie cudzoziemców po zmianach

Zatrudnianie cudzoziemców po zmianach

Zmiany w zatrudnianiu cudzoziemców Od 1 stycznia 2018 r. wchodzą w życie nowe przepisy dotyczące dostępu cudzoziemców z państw spoza UE/EOG do polskiego rynku pracy. Zmiany dotyczą głównie pracy krótkoterminowej i sezonowej.  Ustawa ma na celu wdrożenie do polskiego (...)

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie, a nie jedynie w rozporządzeniu ministra, bo dotyczą zasad i trybu gromadzenia informacji o jednostkach - orzekł Trybunał Konstytucyjny z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Zarządzanie pomocą kierowaną (...)

Nowelizacja ustawy o IPN podpisana

Nowelizacja ustawy o IPN podpisana

Prezydent podpisał nowelizację ustawy o IPN, ale skieruje ją do TK. „Postanowiłem podpisać nowelę ustawy o IPN i kieruję ją do TK”  - "Zdecydowałem się podpisać nowelizację ustawy o IPN - przepisy art. 55a wejdą w życie; jednocześnie zdecydowałem, że skieruję tę ustawę (...)

Utrata członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej

Utrata członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej

10 czerwca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok (sygn. akt K 3/19) w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącego utraty członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach (...)

Jak zostać pracownikiem ochrony?

Jak zostać pracownikiem ochrony?

  Kto może zajmować się ochroną osób i mienia?    Zgodnie przepisami, zadania ochrony osób i mienia realizowane przez wewnętrzne służby ochrony (czyli uzbrojone i umundurowane zespoły pracowników przedsiębiorców lub jednostek organizacyjnych, powołane (...)

Z jakiego wsparcia aktywizacyjnego mogą korzystać bezrobotni?

Z jakiego wsparcia aktywizacyjnego mogą korzystać bezrobotni?

Instrumenty rynku pracy wspierają podstawowe usługi rynku pracy. Osoby bezrobotne mogą korzystać z wielu form aktywizacji zawodowej, przewidzianych ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Opisano je w niniejszym artykule. Dodatek aktywizacyjny  Dodatek (...)

Jakim prawem działa samorząd terytorialny?

Jakim prawem działa samorząd terytorialny?

  Prawo administracyjne podstawą funkcjonowania samorządu terytorialnego Samorząd terytorialny jest częścią administracji publicznej i jego organy działać winny na podstawie prawa administracyjnego. Administracji publicznej wolno działać tylko, gdy jest do tego upoważniona przez prawo (...)

Fair play w internecie?

Fair play w internecie?

Parlament Europejski przyjął 26 marca 2019 r. nowe przepisy dotyczące praw autorskich w internecie. Platformy internetowe ponoszą odpowiedzialność za treści zamieszczane przez użytkowników. Niektóre zamieszczone materiały, takie jak memy lub GIF-y, zostały wyłączone (...)

Nadzór Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów powszechnych

Nadzór Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów powszechnych

14 stycznia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Krajowej Rady Sądownictwa dotyczący ustroju sądów powszechnych, w szczególności zakresu nadzoru Ministra Sprawiedliwości, postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów i uprawnień Krajowej Rady Sądownictwa.Kwestionowany (...)

I znowu zmiany w prawie pracy. Co zmieniło się z dniem 1 stycznia 2004 r. w kodeksie pracy?

I znowu zmiany w prawie pracy. Co zmieniło się z dniem 1 stycznia 2004 r. w kodeksie pracy?

O tym, że regulacje dotyczące tzw. zwolnień grupowych miały się zmienić z dniem 1 stycznia 2004 r. jest głośno już od dość dawna, toteż wieść ta nie wywołuje w nas zaskoczenia. Jednak o tym, że kodeks pracy zostanie po raz kolejny zmieniony nikt chyba nawet nie pomyślał, tym bardziej, (...)

Jakie zmiany szykują się w VAT?

Jakie zmiany szykują się w VAT?

Sejm zajmuje się rządową nowelizacją ustawy o podatku VAT. Projekt przewiduje realizację zadań w zakresie programu "Działań na rzecz racjonalności i przejrzystości finansów publicznych", w tym m.in. zmiany w zakresie odliczania podatku naliczonego oraz rozliczania podatku, długości (...)

Wejście w życie przepisów o elektrowniach wiatrowych z mocą wsteczną niekonstytucyjne

Wejście w życie przepisów o elektrowniach wiatrowych z mocą wsteczną niekonstytucyjne

22 lipca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie w sprawie wniosków rad gmin dotyczących regulacji wprowadzającej z mocą wsteczną przepisy nadające nowe brzmienie definicjom legalnym „budowli” i „elektrowni wiatrowej”. ##baner## Wyrok Trybunału Trybunał (...)

Nowa ustawa o cudzoziemcach

Nowa ustawa o cudzoziemcach

13 czerwca 2003 r. ustalono ostatecznie tekst ustawy o cudzoziemcach. Ustawa ta wejdzie w życie z dniem 1 września 2003 r., z wyjątkiem kilku przepisów, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, tj. 22 lipca 2003 r.Jakie przepisy obowiązują od 22 lipca 2003 r.?Od 22 lipca 2003 r. obowiązują (...)

Ocena zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej

Ocena zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej

7 października 2021 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący oceny zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej (sygn. akt K 3/21). ##baner## Wyrok TK Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. Art. 1 akapit (...)

Uchwała SN w ocenie TK

Uchwała SN w ocenie TK

20 kwietnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I 4110 1/20. ##baner## Co orzekł TK? Trybunał (...)

Co przynosi nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego?

Co przynosi nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego?

Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dostosowuje system prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 46/13), który orzekł, że art. 156 par. 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym (...)

TSUE nie może zawieszać polskich ustaw dotyczących ustroju i właściwości  polskich sądów...

TSUE nie może zawieszać polskich ustaw dotyczących ustroju i właściwości polskich sądów...

14 lipca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny, na rozprawie, rozpoznał pytanie prawne Sądu Najwyższego dotyczące obowiązku państwa członkowskiego UE polegającego na wykonywaniu środków tymczasowych odnoszących się do kształtu ustroju i funkcjonowania konstytucyjnych organów władzy (...)

Skarga konstytucyjna

Skarga konstytucyjna

  Zgodnie z art. 79 Konstytucji, każdy może wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego (...)

Kiedy Prezydent może skorzystać z aktu łaski?

Kiedy Prezydent może skorzystać z aktu łaski?

Prezydent może skorzystać z prawa łaski przed prawomocnym skazaniem ułaskawianej osoby - rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny. Wykładnia pojęć konstytucyjnych dokonywana przez SN i NSA w oparciu o znaczenie pojęć zawartych w aktach rangi ustawy zwykłej oraz akt łaski jako negatywna (...)

Czas tymczasowego aresztowania

Czas tymczasowego aresztowania

Brak maksymalnego terminu stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji jest zgodny z Konstytucją - uznał TK.  Tymczasowe aresztowanie - maksymalny czas trwania, zasady przedłużenia tymczasowego aresztowania - orzeczenie TK 10 lipca 2019 r. (...)

Ocena zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej

Ocena zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej

7 października 2021 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący oceny zgodności z Konstytucją RP wybranych przepisów Traktatu o Unii Europejskiej (sygn. akt K 3/21). ##baner## Wyrok TK Trybunał Konstytucyjny orzekł, że: 1. Art. 1 akapit (...)

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie

Szczegóły profilowania pomocy dla bezrobotnego mają być uregulowane w ustawie, a nie jedynie w rozporządzeniu ministra, bo dotyczą zasad i trybu gromadzenia informacji o jednostkach - orzekł Trybunał Konstytucyjny z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Zarządzanie pomocą kierowaną (...)

Nadzór Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów powszechnych

Nadzór Ministra Sprawiedliwości nad działalnością administracyjną sądów powszechnych

14 stycznia 2009 r. Trybunał Konstytucyjny w pełnym składzie rozpoznał wniosek Krajowej Rady Sądownictwa dotyczący ustroju sądów powszechnych, w szczególności zakresu nadzoru Ministra Sprawiedliwości, postępowania dyscyplinarnego wobec sędziów i uprawnień Krajowej Rady Sądownictwa.Kwestionowany (...)

Utrata członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej

Utrata członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej

10 czerwca 2020 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił wyrok (sygn. akt K 3/19) w sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącego utraty członkostwa w spółdzielni mieszkaniowej. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 4 ustawy z 20 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o spółdzielniach (...)

Uchwała SN w ocenie TK

Uchwała SN w ocenie TK

20 kwietnia 2020 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał wniosek Prezesa Rady Ministrów dotyczący uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I 4110 1/20. ##baner## Co orzekł TK? Trybunał (...)

Co przynosi nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego?

Co przynosi nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego?

Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego dostosowuje system prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 46/13), który orzekł, że art. 156 par. 2 k.p.a. w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym (...)

TSUE nie może zawieszać polskich ustaw dotyczących ustroju i właściwości  polskich sądów...

TSUE nie może zawieszać polskich ustaw dotyczących ustroju i właściwości polskich sądów...

14 lipca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny, na rozprawie, rozpoznał pytanie prawne Sądu Najwyższego dotyczące obowiązku państwa członkowskiego UE polegającego na wykonywaniu środków tymczasowych odnoszących się do kształtu ustroju i funkcjonowania konstytucyjnych organów władzy (...)

Skarga konstytucyjna

Skarga konstytucyjna

  Zgodnie z art. 79 Konstytucji, każdy może wnieść skargę do Trybunału Konstytucyjnego w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o jego wolnościach lub prawach albo o jego (...)

Kiedy Prezydent może skorzystać z aktu łaski?

Kiedy Prezydent może skorzystać z aktu łaski?

Prezydent może skorzystać z prawa łaski przed prawomocnym skazaniem ułaskawianej osoby - rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny. Wykładnia pojęć konstytucyjnych dokonywana przez SN i NSA w oparciu o znaczenie pojęć zawartych w aktach rangi ustawy zwykłej oraz akt łaski jako negatywna (...)

Czas tymczasowego aresztowania

Czas tymczasowego aresztowania

Brak maksymalnego terminu stosowania tymczasowego aresztowania po wydaniu pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji jest zgodny z Konstytucją - uznał TK.  Tymczasowe aresztowanie - maksymalny czas trwania, zasady przedłużenia tymczasowego aresztowania - orzeczenie TK 10 lipca 2019 r. (...)

Bezczynność spółdzielni mieszkaniowej

Bezczynność spółdzielni mieszkaniowej

Wyrok TK 14 marca 2018 r. Trybunał Konstytucyjny rozpoznał pytanie prawne Sądu Okręgowego w Gdańsku XV Wydział Cywilny dotyczące spółdzielni mieszkaniowych (przypadku bezczynności spółdzielni). Trybunał Konstytucyjny orzekł w swym wyroku (sygn. P 7/16), że art. 49[1] ustawy (...)

Postanowienia Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego

Postanowienia Trybunału Konstytucyjnego i Naczelnego Sądu Administracyjnego

Trybunał Konstytucyjny i Naczelny Sąd Administracyjny bronią statusu sędziów Trybunał Konstytucyjny i Naczelny Sąd Administracyjny podjęły wiążące postanowienia, które chronią status sędziów podważany przez Sąd Najwyższy. Potwierdzają one, że nie ma podstaw do kwestionowania (...)

Spadek wartości nieruchomości w okresie tzw. luki planistycznej

Spadek wartości nieruchomości w okresie tzw. luki planistycznej

22 maja 2019 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie (sygn. SK 22/16) w sprawie skargi konstytucyjnej J. W. dotyczącej obniżenia wartości nieruchomości w okresie tzw. luki planistycznej. Orzeczenie TK dot. obniżenia wartości nieruchomości w okresie tzw. luki planistycznej Trybunał (...)

Legitymacja do zaskarżenia aktu prawa miejscowego – programu ochrony powietrza

Legitymacja do zaskarżenia aktu prawa miejscowego – programu ochrony powietrza

1 lipca 2021 r. Trybunał Konstytucyjny ogłosił orzeczenie (sygn. akt SK 23/17) w sprawie skargi konstytucyjnej J. S. dotyczącej legitymacji do zaskarżenia aktu prawa miejscowego – programu ochrony powietrza. ##baner## Co orzekł Trybunał Konstytucyjny? Trybunał Konstytucyjny orzekł, (...)

Wynagrodzenie dla pełnomocnika procesowego

Wynagrodzenie dla pełnomocnika procesowego

Zasady ustalania wysokości opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w ocenie Trybunału Konstytucyjnego Wybór metody ustalania stawki minimalnej wynagrodzenia dla pełnomocnika prawnego należy do normodawcy, (...)

Ujawnianie przyczyny niepełnosprawności w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności

Ujawnianie przyczyny niepełnosprawności w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności

Trybunał Konstytucyjny: rozporządzenie ministra o ujawnianiu przyczyny niepełnosprawności niekonstytucyjne Rozporządzenie przewidujące ujawnianie w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności symbolu jej przyczyny jest niekonstytucyjne. Trybunał Konstytucyjny uwzględnił skargę konstytucyjną (...)

Przepisy ustawy o IPN niezgodne z Konstytucją

Przepisy ustawy o IPN niezgodne z Konstytucją

Zwrot „ukraińscy nacjonaliści” z ustawy o IPN, która wprowadziła karalność zaprzeczania ich zbrodni, jest niekonstytucyjny jako nieokreślony. W dniu 17 stycznia 2019 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją regulacji prawnych zawartych w zakwestionowanych (...)

Pismo do urzędu można nadać także w UE

Pismo do urzędu można nadać także w UE

Brak możliwości złożenia pisma w postępowaniu administracyjnym w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w państwach członkowskich UE jest niezgodny z prawem - orzekł Trybunał Konstytucyjny. Wyrok TK 30 października 2019 r. Trybunał Konstytucyjny (...)

Emerytury kobiet z rocznika 1953 przeliczono w sposób niekonstytucyjny

Emerytury kobiet z rocznika 1953 przeliczono w sposób niekonstytucyjny

Zmienione zasady ustalania wysokości emerytur kobiet z rocznika 1953, które pobierały wcześniejszą emeryturę, są niezgodne z Konstytucją - orzekł Trybunał Konstytucyjny. Poszkodowane kobiety mogą wnosić o wznowienie postępowania - termin już biegnie! Nabycie prawa do tzw. (...)

Sposób prowadzenia kontroli u przedsiębiorcy można zaskarżyć do sądu administracyjnego

Sposób prowadzenia kontroli u przedsiębiorcy można zaskarżyć do sądu administracyjnego

Wyłączenie kognicji sądów administracyjnych w odniesieniu do postanowień wydanych w ramach rozpatrzenia sprzeciwu przedsiębiorcy kontrolowanego w trybie przepisów rozdziału 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej jest niezgodne z Konstytucją. Trybunał Konstytucyjny za swobodą (...)

Zapytaj prawnika:

Dodaj załącznikDodaj załącznik

Oświadczenia i zgody RODO:


PORADY PRAWNIKA

Wznowienie postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania administracyjnego

W październiku i listopadzie 2001 r. PINB i WINB w Poznaniu wydały błędne decyzje nakazujące rozbiórkę magazynu sprzętu drobiarskiego i paszy. Zostały one wydane z naruszeniem obowiązującego (...)

Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

Proszę o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, skoro czytamy w uzasadnieniu "Akt normatywny lub jego część uznane przez Trybunał za niezgodne z konstytucją zostają (...)

Egzekucja należności podatkowych a przedawnienie

Egzekucja należności podatkowych a przedawnienie

Mam zobowiązanie podatkowe, którego nie zapłaciłem w terminie. Egzekucję prowadził organ administracyjny dokonał czynności egzekucyjnych, do których wystąpił zbieg z komornikiem sądowym. Sąd (...)

Poród żony a zasiłek chorobowy męża-przedsiębiorcy

Poród żony a zasiłek chorobowy męża-przedsiębiorcy

Mąż prowadzi działalność gospodarczą i posiada ubezpieczenie dobrowolne chorobowe. Czy z tego tytułu przysługuje jemu jakieś świadczenie po porodzie żony? Ubezpieczonemu – ojcu dziecka (...)

Mandat z fotoradaru Straży Miejskiej a wyrok TK

Mandat z fotoradaru Straży Miejskiej a wyrok TK

Dostałem od Straży Miejskiej zdjęcie z fotoradaru wraz z mandatem na kilka dni przed ogłoszeniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o niezgodności stosowania fotoradarów przez Straż Miejską. (...)

Tytuł prawny do zajmowanej kwatery wojskowej

Tytuł prawny do zajmowanej kwatery wojskowej

Zamieszkuję wraz z pełnoletnim synem w mieszkaniu kwaterunkowym będącym w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej . Lokal zajmuję jako wdowa po wojskowym otrzymując rentę rodzinną po zmarłym (...)

Eksmisja z mieszkania emerytowanego policjanta

Eksmisja z mieszkania emerytowanego policjanta

Mój tata jest emerytowanym policjantem, zamieszkuje od 25 lat w mieszkaniu funkcyjnym wraz z żoną, 10 lat temu bez żadnych wcześniejszych informacji z komendy stołecznej policji mieszkanie zostało (...)

Dokumenty potrzebne do zameldowania

Dokumenty potrzebne do zameldowania

Proszę o podanie które orzeczenie trybunału konstytucyjnego zlikwidowało obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym zamierzamy się zameldować i gdzie mogę (...)

Doręczenie wyroku zaocznego

Doręczenie wyroku zaocznego

W sprawie gospodarczej wniosłem powództwo o nakaz zapłaty do firmy ubezpieczeniowej. Na pierwszym posiedzeniu asesor prowadząca sprawę za stronniczość została wyłączona od sprawy. Na wyznaczone (...)

Nadzwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym

Nadzwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym

Czy poza apelacją można w inny sposób wzruszyć orzeczenie sądu cywilnego? Poza apelacją, w określonych prawem przypadkach stronie przysługują tzw. nadzwyczajne środki zaskarżenia, przede wszystkim (...)

Nakaz europejski- wyrok TK

Nakaz europejski- wyrok TK

Czy aktualnie przepisy dotyczace europejskiego nazazu aresztowania są obowiązujące? Jakie orzeczenia w tej materii zostały wydane przez TK? Na czym polega zastosowanie instytucji europejskiego nakzau (...)

Wniesienie skargi do Trybunału Praw Człowieka

Wniesienie skargi do Trybunału Praw Człowieka

Dnia 17 grudnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny w Polsce, rozpoznał pytania prawne dotyczące zasad zawierania umów o przeniesienie własności lokalu przez spółdzielnie mieszkaniowe. Ponieważ sentencja (...)

Aborcja a przepisy polskiej Konstytucji

Aborcja a przepisy polskiej Konstytucji

W jaki sposób przepisy Konstytucji odnoszą się do kwestii aborcji w prawie polskim? Zakaz aborcji nie jest sformułowany wprost w Konstytucji, wynika jednak z jej art. 38 stanowiącego, że Rzeczpospolita (...)

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Trwa sprawa w Sądzie Rejonowym w wydziale cywilnym o podział majątku. Odbyły się już trzy rozprawy. Sędzia wydaje się być jednostronny. Chciałabym napisać prośbę o zmianę Sędziego. Jakie (...)

Wydatkowanie środków z funduszu remontowego spółdzielni mieszkaniowej

Wydatkowanie środków z funduszu remontowego spółdzielni mieszkaniowej

Czy przepis art. 4 4[1] o spółdzielniach mieszkaniowych odnosi się również do zasad wydatkowania środków na remonty budynków? Art. 4. 41. Zarząd spółdzielni prowadzi odrębnie dla każdej (...)

Wznowienie postępowania administracyjnego

Wznowienie postępowania administracyjnego

W październiku i listopadzie 2001 r. PINB i WINB w Poznaniu wydały błędne decyzje nakazujące rozbiórkę magazynu sprzętu drobiarskiego i paszy. Zostały one wydane z naruszeniem obowiązującego (...)

Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

Moc wiążąca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

Proszę o wyjaśnienie wątpliwości co do treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego, skoro czytamy w uzasadnieniu "Akt normatywny lub jego część uznane przez Trybunał za niezgodne z konstytucją zostają (...)

Egzekucja należności podatkowych a przedawnienie

Egzekucja należności podatkowych a przedawnienie

Mam zobowiązanie podatkowe, którego nie zapłaciłem w terminie. Egzekucję prowadził organ administracyjny dokonał czynności egzekucyjnych, do których wystąpił zbieg z komornikiem sądowym. Sąd (...)

Poród żony a zasiłek chorobowy męża-przedsiębiorcy

Poród żony a zasiłek chorobowy męża-przedsiębiorcy

Mąż prowadzi działalność gospodarczą i posiada ubezpieczenie dobrowolne chorobowe. Czy z tego tytułu przysługuje jemu jakieś świadczenie po porodzie żony? Ubezpieczonemu – ojcu dziecka (...)

Mandat z fotoradaru Straży Miejskiej a wyrok TK

Mandat z fotoradaru Straży Miejskiej a wyrok TK

Dostałem od Straży Miejskiej zdjęcie z fotoradaru wraz z mandatem na kilka dni przed ogłoszeniem przez Trybunał Konstytucyjny wyroku o niezgodności stosowania fotoradarów przez Straż Miejską. (...)

Tytuł prawny do zajmowanej kwatery wojskowej

Tytuł prawny do zajmowanej kwatery wojskowej

Zamieszkuję wraz z pełnoletnim synem w mieszkaniu kwaterunkowym będącym w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej . Lokal zajmuję jako wdowa po wojskowym otrzymując rentę rodzinną po zmarłym (...)

Eksmisja z mieszkania emerytowanego policjanta

Eksmisja z mieszkania emerytowanego policjanta

Mój tata jest emerytowanym policjantem, zamieszkuje od 25 lat w mieszkaniu funkcyjnym wraz z żoną, 10 lat temu bez żadnych wcześniejszych informacji z komendy stołecznej policji mieszkanie zostało (...)

Dokumenty potrzebne do zameldowania

Dokumenty potrzebne do zameldowania

Proszę o podanie które orzeczenie trybunału konstytucyjnego zlikwidowało obowiązek przedstawienia potwierdzenia uprawnienia do przebywania w lokalu, w którym zamierzamy się zameldować i gdzie mogę (...)

Doręczenie wyroku zaocznego

Doręczenie wyroku zaocznego

W sprawie gospodarczej wniosłem powództwo o nakaz zapłaty do firmy ubezpieczeniowej. Na pierwszym posiedzeniu asesor prowadząca sprawę za stronniczość została wyłączona od sprawy. Na wyznaczone (...)

Nadzwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym

Nadzwyczajne środki zaskarżenia w postępowaniu cywilnym

Czy poza apelacją można w inny sposób wzruszyć orzeczenie sądu cywilnego? Poza apelacją, w określonych prawem przypadkach stronie przysługują tzw. nadzwyczajne środki zaskarżenia, przede wszystkim (...)

Nakaz europejski- wyrok TK

Nakaz europejski- wyrok TK

Czy aktualnie przepisy dotyczace europejskiego nazazu aresztowania są obowiązujące? Jakie orzeczenia w tej materii zostały wydane przez TK? Na czym polega zastosowanie instytucji europejskiego nakzau (...)

Wniesienie skargi do Trybunału Praw Człowieka

Wniesienie skargi do Trybunału Praw Człowieka

Dnia 17 grudnia 2008 r. Trybunał Konstytucyjny w Polsce, rozpoznał pytania prawne dotyczące zasad zawierania umów o przeniesienie własności lokalu przez spółdzielnie mieszkaniowe. Ponieważ sentencja (...)

Aborcja a przepisy polskiej Konstytucji

Aborcja a przepisy polskiej Konstytucji

W jaki sposób przepisy Konstytucji odnoszą się do kwestii aborcji w prawie polskim? Zakaz aborcji nie jest sformułowany wprost w Konstytucji, wynika jednak z jej art. 38 stanowiącego, że Rzeczpospolita (...)

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Warunki do zmiany Sędziego w sprawie cywilnej

Trwa sprawa w Sądzie Rejonowym w wydziale cywilnym o podział majątku. Odbyły się już trzy rozprawy. Sędzia wydaje się być jednostronny. Chciałabym napisać prośbę o zmianę Sędziego. Jakie (...)

Wydatkowanie środków z funduszu remontowego spółdzielni mieszkaniowej

Wydatkowanie środków z funduszu remontowego spółdzielni mieszkaniowej

Czy przepis art. 4 4[1] o spółdzielniach mieszkaniowych odnosi się również do zasad wydatkowania środków na remonty budynków? Art. 4. 41. Zarząd spółdzielni prowadzi odrębnie dla każdej (...)

Możliwość złożenia skargi konstytucyjnej

Możliwość złożenia skargi konstytucyjnej

W grudniu 2009 roku sąd rejonowy w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez prokuraturę wydał postanowienie nie uwzględniające wniosku prokuratora w przedmiocie zarządzenia obserwacji (...)

FORUM PRAWNE

Do Kuratorów zawodowych

Do Kuratorów zawodowych Wypowiedzi na temat kuratorów społecznych aplikacji i kurateli penitencjarnej były dość ciekawe. Proponuje jednak stworzyć nową grupę dyskusyjną dotyczącą naszej pracy. (...)

Izba wytrzeźwień a Trybunał Konstytucyjny.

Izba wytrzeźwień a Trybunał Konstytucyjny. Resort zdrowia ostatnio chciał podnieść opłatę za izbę wytrzeźwień do 350zł! Rzecznik praw obywatelskich jednak zaskarża te decyzję, ponieważ ustawa (...)

Rodzinne ogródki działkowe a zmiana prawa

Rodzinne ogródki działkowe a zmiana prawa Witam forumowiczów, jak się zapewne orientujecie, zanosi się na zmianę prawa związanego z Rodzinnymi Ogródkami Działkowymi (ROD), dziś tj. 11.07.12r (...)

PROTEST PRZECIWKO WALORYZACJI KWOTOWEJ!!

PROTEST PRZECIWKO WALORYZACJI KWOTOWEJ!! WYSYŁAJCIE PROTESTY W SPRAWIE ZŁODZIEJSKIEJ WALORYZACJI KWOTOWEJ!!!!!!!!!!! Trybunał Konstytucyjny prasainfo@trybunal.gov.pl 1/PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Pan (...)

Podwyżka czynszu narusza konstytucje?!

Podwyżka czynszu narusza konstytucje?! Witam Wszystkich. Trybunał Konstytucyjny zajmie się skargą kasacyjną dotyczącą przepisów ustawy z 15 grudnia 2006 r. Ustawa zawierać może przepis który (...)

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce Wysokie ODSZKODOWANIA (do 10 lat wstecz) za bezumowne korzystanie z mienia, czyli zajęcia terenu pod sieci energetyczne (np. przewody biegnące (...)

Trybunał Konstytucyjny podjął decyzję w sprawie Awansu poziomego.

Trybunał Konstytucyjny podjął decyzję w sprawie Awansu poziomego. TK orzekł, że zniesienie awansów poziomych dla sędziów było dopuszczalne, odrzucono skargę zmarłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Bardzo (...)

Finansowanie rolnikom składek na ubezpieczenie zdrowotne

Finansowanie rolnikom składek na ubezpieczenie zdrowotne Trybunał Konstytucyjny orzekł, że finansowanie rolnikom - bez względu na ich dochód - składek na ubezpieczenie zdrowotne przez budżet państwa (...)

Zwrot opłat za wydanie karty pojazdu

Zwrot opłat za wydanie karty pojazdu "Opłata za wydanie karty pojazdu była pobierana w wysokości 500 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (...)

Janosikowe 2013.

Janosikowe 2013. Jestem mieszkańcem Krakowa. Bardzo dotyka mnie to że moje miasto, które z różnych powodów boryka się z dziurą w budżecie, pomimo tego faktu dalej musi płacić tzw. Janosikowe. (...)

Izba wytrzeźwień a Trybunał Konstytucyjny.

Izba wytrzeźwień a Trybunał Konstytucyjny. Resort zdrowia ostatnio chciał podnieść opłatę za izbę wytrzeźwień do 350zł! Rzecznik praw obywatelskich jednak zaskarża te decyzję, ponieważ ustawa (...)

Rodzinne ogródki działkowe a zmiana prawa

Rodzinne ogródki działkowe a zmiana prawa Witam forumowiczów, jak się zapewne orientujecie, zanosi się na zmianę prawa związanego z Rodzinnymi Ogródkami Działkowymi (ROD), dziś tj. 11.07.12r (...)

PROTEST PRZECIWKO WALORYZACJI KWOTOWEJ!!

PROTEST PRZECIWKO WALORYZACJI KWOTOWEJ!! WYSYŁAJCIE PROTESTY W SPRAWIE ZŁODZIEJSKIEJ WALORYZACJI KWOTOWEJ!!!!!!!!!!! Trybunał Konstytucyjny prasainfo@trybunal.gov.pl 1/PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Pan (...)

Podwyżka czynszu narusza konstytucje?!

Podwyżka czynszu narusza konstytucje?! Witam Wszystkich. Trybunał Konstytucyjny zajmie się skargą kasacyjną dotyczącą przepisów ustawy z 15 grudnia 2006 r. Ustawa zawierać może przepis który (...)

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce

ODSZKODOWANIE za słup / linia energetyczna na działce Wysokie ODSZKODOWANIA (do 10 lat wstecz) za bezumowne korzystanie z mienia, czyli zajęcia terenu pod sieci energetyczne (np. przewody biegnące (...)

Trybunał Konstytucyjny podjął decyzję w sprawie Awansu poziomego.

Trybunał Konstytucyjny podjął decyzję w sprawie Awansu poziomego. TK orzekł, że zniesienie awansów poziomych dla sędziów było dopuszczalne, odrzucono skargę zmarłego prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Bardzo (...)

Finansowanie rolnikom składek na ubezpieczenie zdrowotne

Finansowanie rolnikom składek na ubezpieczenie zdrowotne Trybunał Konstytucyjny orzekł, że finansowanie rolnikom - bez względu na ich dochód - składek na ubezpieczenie zdrowotne przez budżet państwa (...)

Zwrot opłat za wydanie karty pojazdu

Zwrot opłat za wydanie karty pojazdu "Opłata za wydanie karty pojazdu była pobierana w wysokości 500 zł na podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (...)

Janosikowe 2013.

Janosikowe 2013. Jestem mieszkańcem Krakowa. Bardzo dotyka mnie to że moje miasto, które z różnych powodów boryka się z dziurą w budżecie, pomimo tego faktu dalej musi płacić tzw. Janosikowe. (...)

Francja znosi podatek 75% - decyzją TK.

Francja znosi podatek 75% - decyzją TK. Francuski Trybunał Konstytucyjny unieważnił jako niesprawiedliwą nową 75-procentową stawkę podatku, Gerard Depardieu wróci do Francji z Belgii? ;> Podatek (...)

Ubój rytualny - wyrok TK

Ubój rytualny - wyrok TK Witam! Ostatnio Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis rozporządzenia Ministra Rolnictwa, który pozwalał na ubój rytualny jest niezgodny z konstytucją. Dlatego też (...)

Porady prawne