Obowiązki pracodawcy i pracownika

A jeśli pracodawca nie przestrzega praw pracowniczych? Odpowiedzialność za łamanie praw pracownika

Strona 1 z 2

Pracownik jest zależny od pracodawcy, od warunków pracy jakie mu zaproponuje. Jako słabsza strona stosunku pracy podlega zatem ochronie i przepisy przyznają mu wiele praw, których pracodawca powinien przestrzegać. Jednocześnie prawo przewiduje mechanizmy, które pozwalają na kontrolowanie tego, jak pracodawca wywiązuje się ze swoich obowiązków względem osób zatrudnionych. Kontrolę w tym zakresie sprawuje przede wszystkim Państwowa Inspekcja Pracy - wyodrębniona instytucja państwowa, posiadająca prawo kontroli przestrzegania praw pracowników i karania pracodawców, którzy te prawa naruszają.

Za działania, które wyrządzają pracownikowi szkodę majątkową lub niemajątkową, pracodawca odpowiada według ogólnych reguł prawa cywilnego. Proces cywilny jest jednak długi i kosztowny i zdecydowanie nie zapewnia pracownikom wystarczającej pewności, że pracodawca, obawiając się wytoczenia tego procesu, będzie szanował ich prawa. Dlatego niektóre z naruszeń praw pracownika są traktowane przez prawo także jako wykroczenia lub przestępstwa, za które pracodawca podlega karze. Ściganiem tych przestępstw zajmuje się Policja, dlatego pracownik nie naraża się na nieprzyjemności związane z oskarżaniem swojego pracodawcy.

Kto i kiedy może ukarać pracodawcę naruszającego prawa pracownika?

Najpoważniejsze naruszenia praw pracownika są przestępstwami. Odpowiada za nie pracodawca, a właściwie osoba, która w jego imieniu dokonywała czynności, które spełniają znamiona przestępstwa. Postępowanie toczy się przed sądem karnym. Za przestępstwo odpowiada pracodawca, który :

  • złośliwie lub uporczywie narusza jakiekolwiek prawa pracownika wynikające ze stosunku pracy lub ubezpieczenia społecznego,
  • zgłasza nieprawdziwe dane do ubezpieczeń społecznych albo zaniedbuje zgłoszenia danych,
  • nie przestrzega przepisów BHP i przez to naraża życie lub zdrowie pracownika na niebezpieczeństwo.
  • wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej albo nie sporządza lub nie przedstawia wymaganej dokumentacji.

Niektóre z naruszeń praw pracownika stanowią wykroczenia.

Odpowiedzialność za ich popełnienie ponoszą nie tylko osoby działające umyślnie, ale też w sposób nieumyślny. Ochronie w tym trybie podlegają:

  1. prawa związane z nawiązaniem i rozwiązaniem stosunku pracy (np. rozwiązanie stosunku pracy w sposób niezgodny z prawem),
  2. prawo do wynagrodzenia, urlopu wypoczynkowego, określonego czasu pracy,
  3. prawa z zakresu ochrony pracy kobiet i młodocianych,
  4. prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Za przestępstwa przeciw prawom pracownika grozi kara grzywny, ograniczenia wolności, a nawet kara pozbawienia wolności, za wykroczenia natomiast sąd orzeka karę grzywny.

Podstawową instytucją kontrolującą przestrzeganie praw pracownika jest Państwowa Inspekcja Pracy. Działa ona przez swoich inspektorów, którzy wizytują zakłady pracy. W ramach prowadzonej kontroli mogą przeglądać dokumentację, żądać wyjaśnień od pracodawcy i przesłuchiwać osoby.

W sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika określone w kodeksie pracy, a także w sprawach o inne wykroczenia związane z wykonywaniem pracy zarobkowej orzeka się na podstawie wniosku złożonego przez inspektora pracy.
W celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wystąpienia z wnioskiem o ukaranie oraz zebrania danych niezbędnych do sporządzenia takiego wniosku lub jego uzupełnienia, może w granicach swojej właściwości, dokonywać czynności sprawdzających, a w tym wzywać do złożenia zeznań, wyjaśnień i opinii. Wolno mu także przesłuchać pracodawcę lub inną osobę, przeciwko której istnieje podstawa sporządzenia wniosku o ukaranie.

Od końca listopada 2002 r. w katalogu wykroczeń przeciwko prawom pracownika pojawiło się jeszcze jedno przewinienie zagrożone karą grzywny.

Od tego momentu ten, kto jest odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy albo kierując pracownikami

  • wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie 30 dni właściwego inspektora pracy i właściwego państwowego inspektora sanitarnego o miejscu, rodzaju, zakresie prowadzonej działalności, jak również o zmianie miejsca, rodzaju i zakresu prowadzonej działalności oraz o zmianie technologii, jeżeli zmiana technologii może powodować zwiększenie zagrożenia dla zdrowia pracowników

podlega karze grzywny.

Śledź nas na:

Czytaj dalej (strona 1 z 2)

1

2

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (3)

Damian Stefański

14.11.2017 9:50:38

Czy pracodawca ma prawo?

Witam. Mam pewien problem , jakis czas temu bylem w dzien wolny na nadgodzinach. Prace zaczolem o godzinie 6, a skonczylem o godzinie 13.40, po czym opuscilem stanowisko pracy. Wychodzac z zakladu spotkalem kierownika ktory powiedzial ze wystosuje mi pismo w ktorym bedzie upomnienie o opuszczeniu stanowiska pracy , czy jest to zgodne z prawem, czy ja musze to podpisac jezeli bylem na nadgodzinach? Z gory dziekuje za odpowiedz. Pozdrawiam

związkowiec

4.4.2010 11:47:0

Re: A jeśli pracodawca nie przestrzega praw pracowniczych? Odpowiedzialność za łamanie praw pracownika

to jak jest w przypadku, kiedy kierownik i kierownik BHP, przy wypadku przy pracy zwlekają kilka godzin z zawiezieniem pracownika na pogotowie a przy tym namawiają pracownika do odstąpienia od zwolnienia lekarskiego aby ten na czas niezdolności do pracy przyjeżdżał do zakładu i siedział 8 godzin w jakimś pomieszczeniu i układał papiery, bo firmie zależy na tym aby nie było zwolnienia lekarskiego. Przy potłuczeniu głowy pracownik nie był wstanie ulec namową i skorzystał z leczenia w domu (zwolnienie lekarskie), a po powrocie z tego zwolnienia napotkał na trudności w pracy. takie patologiczne zachowanie przełożonych nie jest pierwszym przypadkiem, wcześniej skutecznie udało się zastraszyć i inni pracownicy ulegali i nie korzystali ze zwolnienia i nie otrzymali protokołu powypadkowego, ponieważ uważano takie zdarzenie za zagrożenie wypadkowe a nie za wypadek! tylko w przypadku kiedy ktoś nie uległ i poszedł na zwolnienie, było to uznawane za wypadek ale z ciężkim żalem i po obowiązujących terminach, tj. po upływie 14 dni od zdarzenia.

związkowiec

4.4.2010 11:45:7

Re: A jeśli pracodawca nie przestrzega praw pracowniczych? Odpowiedzialność za łamanie praw pracownika

to jak jest w przypadku, kiedy kierownik i kierownik BHP, przy wypadku przy pracy zwlekają kilka godzin z zawiezieniem pracownika na pogotowie a przy tym namawiają pracownika do odstąpienia od zwolnienia lekarskiego aby ten na czas niezdolności do pracy przyjeżdżał do zakładu i siedział 8 godzin w jakimś pomieszczeniu i układał papiery, bo firmie zależy na tym aby nie było zwolnienia lekarskiego. Przy potłuczeniu głowy pracownik nie był wstanie ulec namową i skorzystał z leczenia w domu (zwolnienie lekarskie), a po powrocie z tego zwolnienia napotkał na trudności w pracy. takie patologiczne zachowanie przełożonych nie jest pierwszym przypadkiem, wcześniej skutecznie udało się zastraszyć i inni pracownicy ulegali i nie korzystali ze zwolnienia i nie otrzymali protokołu powypadkowego, ponieważ uważano takie zdarzenie za zagrożenie wypadkowe a nie za wypadek! tylko w przypadku kiedy ktoś nie uległ i poszedł na zwolnienie, było to uznawane za wypadek ale z ciężkim żalem i po obowiązujących terminach, tj. po upływie 14 dni od zdarzenia.

Pokaż wszystkie komentarze (3)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 7.12.2004

    Odpowiedzialność majątkowa pracodawcy

    Odpowiedzialność pracodawcy może być również wynikiem naruszenia przez pracodawcę obowiązku przeciwdziałania mobbingowi. Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane (...)

  • 24.11.2015

    Odpowiedzialność porządkowa pracowników (upomnienie, nagana)

    Do podstawowych obowiązków pracowniczych należy m.in. przestrzeganie regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku oraz przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa (...)

  • 29.4.2017

    Dbajmy o bezpieczeństwo w pracy

    Jak podaje Główny Urząd Statystyczny w ubiegłym roku zgłoszono ponad 87 tys. wypadków przy pracy. 87 183 osoby uległy wypadkom przy pracy ze skutkiem lekkim (o 0,4% więcej niż w 2015 (...)

  • 28.9.2017

    Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych - co to takiego?

    Płatnik składek (pracodawca) ma obowiązek opłacać składkę na FGŚP za pracownika, który objęty jest obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Stopa procentowa składki na (...)

  • 13.10.2017

    Jak rozstrzygnąć spory pracownicze?

    Spory z zakresu prawa pracy rozstrzygają sądy pracy. Kodeks pracy stanowi jednak, że pracodawca i pracownik powinni dążyć do polubownego załatwienia sporu.