Emerytury czerwcowe zostaną przeliczone

Celem ustawy z dnia 5 sierpnia 2025 r. o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalonych w czerwcu w latach 2009–2019 oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009–2019 jest rozwiązanie problemu tzw. emerytur czerwcowych (emerytur przyznanych w czerwcu w latach 2009–2019, oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym przyznano emerytury w czerwcu w latach 2009–2019). Nowa ustawa zakłada ponowne wyliczenie świadczeń - na nowych, korzystniejszych zasadach - dla emerytów czerwcowych z lat 2009-2019. Średnia podwyżka wyniesie 220 zł. Przeliczone zostaną świadczenia ok. 103 tys. osób.

Osoby, których dotyczą zmiany, nie muszą składać żadnych dokumentów. Emeryt bądź rencista nie musi zatem składać żadnego wniosku. ZUS sam przeliczy świadczenie z urzędu, a po przeliczeniu wyda nową decyzję. Jeśli nowa kwota okazałaby się niższa od dotychczasowej – świadczenie pozostanie bez zmian. Jeżeli więc po przeliczeniu wyszłaby niższa kwota, świadczenie nadal będzie wypłacane w takiej wysokości jak do tej pory.

Na czym polega problem z emeryturami czerwcowymi?

Problem z emeryturami czerwcowymi dotyczy osób urodzonych po 1948 roku, które przeszły na emeryturę w latach 2009-2019. Jeżeli złożyły wniosek w czerwcu, to miały przyznane niższe świadczenia niż wnioskujący np. w kwietniu czy maju. 

W poprzednich latach uregulowano tę kwestię, nie rozwiązano jednakże problemu przeszłych emerytów, którzy nabyli prawo do świadczenia w latach 2009-2019. 

Kogo obejmie przeliczenie?

Nowa ustawa określa zasady ustalania na nowo wysokości:

• emerytur ustalonych w czerwcu w latach 2009–2019 na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
• rent rodzinnych przysługujących uprawnionym osobom na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009–2019;
• rent rodzinnych przysługujących uprawnionym osobom na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych po ubezpieczonych, którzy osiągnęli wiek emerytalny określony w art. 24 ust. 1 tej ustawy i zmarli w czerwcu w latach 2009–2019 oraz nie mieli ustalonego prawa do emerytury.

Nowe zasady obejmą osoby, które:

1. w latach 2009–2019 przeszły na emeryturę od czerwca bądź miały przeliczoną emeryturę od tego miesiąca, albo
2. pobierają rentę rodzinną po zmarłym, któremu ZUS ustalił bądź przeliczył emeryturę od czerwca w latach 2009–2019, albo
3. pobierają rentę rodzinną po osobie, która:

• osiągnęła wiek emerytalny (tj. 60 lat – kobieta, 65 lat – mężczyzna),
• zmarła w czerwcu w latach 2009–2019, lecz nie zdążyła złożyć wniosku o emeryturę bądź nie miała ustalonego prawa do emerytury.

Jak i kiedy nastąpi przeliczenie?

Wskazana ustawa wprowadza rozwiązanie, na mocy którego emerytury przyznane w czerwcu w latach 2009–2019, a także renty rodzinne po ubezpieczonych, którym emerytury przyznano w tym samym okresie, zostaną ponownie obliczone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenia te zostaną ponownie obliczone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na dzień ich pierwotnego ustalenia – z uwzględnieniem waloryzacji składek przeprowadzonej w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości emerytury w maju danego roku, o ile będzie to korzystniejsze. Tak ustalona wysokość emerytury lub renty rodzinnej będzie następnie
podlegała waloryzacji na zasadach określonych dla świadczeń emerytalno-rentowych, obowiązujących po dniu jej ustalenia.

Świadczenie zostanie ponownie ustalone z zastosowaniem rozwiązania, w którym waloryzacji składek, stanowiących podstawę obliczenia emerytury lub renty rodzinnej, dokonuje się w taki sam sposób, jak przy ustalaniu wysokości tych świadczeń w maju danego roku – o ile jest to korzystniejsze. Tak ustalona wysokość świadczenia zostanie potem zwaloryzowana wszystkimi wskaźnikami waloryzacji rocznej świadczeń emerytalno-rentowych. Tak wyliczona zostanie finalna wysokość świadczenia. 

ZUS ponownie obliczy więc wysokość emerytury tak, jakby została ona przyznana po raz pierwszy w maju danego roku, jeżeli jest to korzystniejsze dla ubezpieczonego. Oznacza to, iż składki na ubezpieczenia emerytalne i kapitał zostaną zwaloryzowane według zasad obowiązujących dla emerytur ustalanych w maju, zaś średnie dalsze trwanie życia będzie przyjęte zgodnie z zasadami stosowanymi dla emerytur ustalanych w czerwcu. Następnie Zakład zwaloryzuje ustaloną kwotę świadczenia do chwili obecnej.

W ustawie wprowadzono też zasadę, zgodnie z którą nowo ustalana emerytura bądź renta rodzinna nie może być niższa od dotychczas wypłacanej.

Ustawa zawiera przepisy przejściowe dotyczące będących w toku postępowań administracyjnych lub cywilnych w przedmiocie ustalenia prawa lub wysokości emerytury bądź renty rodzinnej (tzw. czerwcowej).

Jeżeli wniosek w sprawie przeliczenia wysokości emerytury ustalonej od czerwca w latach 2009–2019 (lub renty rodzinnej) zostanie zgłoszony przed 1 stycznia 2026 r. i na ten dzień postępowanie w sprawie rozpatrzenia tego wniosku będzie w toku bądź sprawa o ustalenie prawa do tych świadczeń lub ich wysokości będzie trwać przed sądem, to ZUS zawiesi postępowanie w sprawie ustalenia wysokości emerytury czy renty rodzinnej przewidziane w nowej ustawie. ZUS wróci do niego, kiedy ostatecznie zakończy się to wcześniejsze postępowanie. Zainteresowany nie musi składać żadnych wniosków.

Jeżeli ZUS prowadzi postępowanie w sprawie wysokości świadczenia w związku z ustaleniem emerytury od czerwca danego roku bądź takie postępowanie toczy się w sądzie, a rozpoczęło się przed 1 stycznia 2026 r., to trwa ono do czasu, gdy uprawomocni się kończąca je decyzja czy orzeczenie sądu.

ZUS ponownie wyliczy jedynie wysokość emerytury ustalonej od czerwca w latach 2009–2019 na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Przepisy ustawy nie przewidują wypłaty wyrównania świadczenia za okres przypadający przed 1 stycznia 2026 r. Ustawa nie przewiduje wyrównania za lata wcześniejsze, gdyż świadczenia były obliczone zgodnie z obowiązującym wówczas prawem. 

Emerytury czerwcowe w nowej wysokości będą przysługiwały od dnia wejścia w życie ww. ustawy, czyli od 1 stycznia 2026 r. Ustalenie wysokości emerytury lub renty rodzinnej będzie następowało z urzędu w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. ustawy. Wszystkie sprawy zostaną więc załatwione do 31 marca 2026 r. 

Emerytury czerwcowe zostaną przeliczone, gdyż w latach 2009-2019 były one ustalane na niekorzystnych dla ubezpieczonych zasadach waloryzacji składek.

Podstawa prawna:

• ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalonych w czerwcu w latach 2009–2019 oraz rent rodzinnych po ubezpieczonych, którym ustalono emerytury w czerwcu w latach 2009–2019 (Dz.U. z 2025 r. poz. 1169);
• ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1631, ze zm.).