Emerytura

Renta

Postępowanie przed ZUS

Decyzja administracyjna

Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

Renta z tytułu niezdolności do pracy, emerytura, renta rodzinna są świadczeniami z ubezpieczenia społecznego, które są przysługują po spełnieniu określonych przesłanek. Podstawową przesłanką jest podleganie ubezpieczeniu społecznemu z określonego tytułu np umowy o pracę. Ustawodawca z uwagi na socjalny charakter tego rodzaju świadczeń stworzył instytucję, która pozwala na przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, mimo że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące nabycie określonego prawa (np renty z tytułu niezdolności do pracy). Tego rodzaju rozwiązanie jeszcze wyraźniej eksponuje socjalny charakter świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Niweluje tym samym społeczne skutki braku dochodu po wystąpieniu określonego zdarzenia (np wieku emerytalnego, niezdolności do pracy czy śmierci).

Jakie świadczenia można uzyskać w trybie szczególnym (w drodze wyjątku)?

W tym trybie może zostać przyznana emerytura oraz renta dla osoby, która nie spełnia wszystkich warunków do jej otrzymania (ubezpieczony jak również członkowie rodziny ubezpieczonego). Ustawodawca posłużył się ogólnym pojęciem renta nie wskazując o jakie jej rodzaje chodzi. Zatem należy wnioskować, że ustawodawca nie ograniczył się tylko do możliwości uzyskania w drodze wyjątku w szczególnym trybie renty z tytułu niezdolności do pracy, lecz również renty rodzinnej. Wskazuje na to również możliwość przyznania renty członkom rodziny np renta rodzinna.

Kto może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w szczególnym trybie?

Prawodawca w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że podmiotami uprawnionymi do przyznania emerytury, renty, renty rodzinnej w drodze wyjątku w specjalnym trybie są Prezes Rady Ministrów oraz Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uprawniony nie może się jednak starać o przyznanie świadczeń w drodze wyjątku w szczególnym trybie w razie, gdy nabył do niego prawo na zasadach ogólnych (spełnił przesłanki np do nabycia emerytury).

Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać świadczenie przyznawane w drodze wyjątku w szczególnym trybie od Prezesa Rady Ministrów?

Ogólnie sformułowany przepis wskazuje, że chodzi o szczególnie uzasadnione przypadki. W tych bowiem przypadkach Prezes Rady Ministrów może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie.

Pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków jest pojęciem nieostrym. Jednoznacznie można stwierdzić, że nie chodzi tu tylko o uzasadnione (udowodnione, uprawdopodobnione) przypadki. Powinny to być przypadki szczególnie uzasadnione. Przesłanka szczegółowości odnosi się do przypadków, które spowodowały, że dany podmiot nie uzyskał prawa do określonego świadczenia z powodu niespełnienia przesłanek warunkujących nabycie określonego prawa.

Prezes Rady Ministrów ma obowiązek przedstawienia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku kalendarzowego informację o przyznanych w roku poprzedzającym emeryturach i rentach w drodze wyjątku w szczególnym trybie.

Uwaga! Z racji niespełnienia niektórych przesłanek (nawet z powodów szczególnie uzasadnionych) nigdy nie dojdzie do sytuacji, że dana osoba będzie mogła nabyć określone prawo do świadczenia w szczególnym trybie. Takim przykładem jest wiek emerytalny. Zatem bez jego osiągnięcia nie może być przyznana emerytura w drodze wyjątku w szczególnym trybie.

Jakie warunki należy spełnić, aby otrzymać świadczenie przyznawane w drodze wyjątku w szczególnym trybie od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych?

Takie świadczenie może uzyskać zarówno ubezpieczony - czyli osoba podlegająca ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, określonym w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy (1 stycznia 1999 r.) podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników jak również pozostałym po nim członkom rodziny.

Zatem świadczenie przyznawane w drodze wyjątku w szczególnym trybie może zostać przyznane przez Prezesa Zakładu ubezpieczeń Społecznych tym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy:

  • wskutek szczególnych okoliczności

  • nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty,

  • nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym

  • nie mają niezbędnych środków utrzymania

Osobom, które spełniają powyższe warunki Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Świadczenia przyznawane w drodze wyjątku w szczególnym trybie finansowane są z budżetu państwa.

Również Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przedstawienia Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku kalendarzowego informację o przyznanych w roku poprzedzającym emeryturach i rentach w drodze wyjątku w szczególnym trybie.

Jaki charakter ma decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i Prezesa Rady Ministrów oraz czy podlega jakiejkolwiek kontroli?

Decyzje podejmowane przez Prezesa ZUS i RM jest decyzjami administracyjnymi o charakterze uznaniowym. Nie można się zatem odwołać od nich do Sądu powszechnego np Sądu Ubezpieczeń Społecznych. Jednakże decyzje te nie mogą być dowolne. Jeśli dana osoba spełnia przesłanki do uzyskania świadczenia w szczególnym trybie nie może domagać się przyznania tego świadczenia z uwagi, że uzyskała do niego prawo. Decyzję bowiem w tym zakresie podejmuje samodzielnie Prezes ZUS lub RM. Przy czym wymaga uzasadnienia dlaczego dana osoba mimo spełniania warunków do uzyskania świadczenia w szczególnym trybie go nie otrzymała.

Pamiętać należy, że uznaniowe decyzje prezesa ZUS dotyczące świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku podlegają kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Moja mama uzyskała prawo do emerytury w szczególnym trybie. Czy w sytuacji jej śmierci będę mogła uzyskać rentę rodzinną przyznaną w drodze wyjątku w szczególnym trybie?

Członkom rodziny pracownika, który pobierał świadczenie emerytalno-rentowe przyznane w drodze wyjątku, nie przysługuje renta rodzinna przyznawana na zasadach ogólnych. Sam fakt, że matka pobierała emeryturę przyznaną jej w drodze wyjątku, w sposób nie nasuwający wątpliwości oznacza, że nie spełniała warunków do uzyskania emerytury, nie miała też - z tej samej przyczyny - ustalonego prawa do tego świadczenia. Pobieranie bowiem emerytury przyznanej w drodze wyjątku nie jest równoznaczne z ustaleniem prawa do świadczenia na zasadach ogólnych. Świadczenia wyjątkowe, przyznawane w szczególnym trybie mają bowiem charakter osobisty.

Podkreślić jednak należy, że członkowie rodziny pozostali po osobie uprawnionej do świadczenia wyjątkowego mogą - jeśli spełniają warunki określone w ustawie - również ubiegać się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w szczególnym trybie. Nie mogą natomiast otrzymać tego świadczenia na zasadach ogólnych.

Pamiętaj, że:

  • Ustawodawca z uwagi na socjalny charakter tego rodzaju świadczeń stworzył instytucję, która pozwala na przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego, mimo że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące nabycie określonego prawa.

  • W tym trybie może zostać przyznana emerytura oraz renta dla osoby, która nie spełnia wszystkich warunków do jej otrzymania (ubezpieczony jak również członkowie rodziny ubezpieczonego).

  • Prawodawca w ustawie o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że podmiotami uprawnionymi do przyznania emerytury, renty, renty rodzinnej w drodze wyjątku w specjalnym trybie są Prezes Rady Ministrów oraz Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

  • Decyzje podejmowane przez Prezesa ZUS i RM jest decyzjami administracyjnymi o charakterze uznaniowym.

  • Członkowie rodziny pozostali po osobie uprawnionej do świadczenia wyjątkowego mogą - jeśli spełniają warunki określone w ustawie - również ubiegać się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku w szczególnym trybie.

  • Uznaniowe decyzje prezesa ZUS dotyczące świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku podlegają kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.

Podstawa prawna:

Śledź nas na:

Potrzebujesz porady prawnej?

KOMENTARZE (9)

agnieszka

13.11.2017 14:17:24

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

bardzo prosze o pomoc jestem po 2 operacjach choruje na nowotwor mam przezuty mam orzeczenie o niepełno sprawnoscipracowalam krotko 1o lat mam obecnie 40 lat czy nalezy mi sie renta

jacek sinzinger

10.5.2017 10:59:30

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

jak to widze tak jest pismo jesli na swoj rozum spelniam kryteria i czuje sie jak sie czuje i maja problem to w koleinisci usuwam prezydenta ozniej premia polski narazie czekam na koleine wytyczne sinzinger jacek pozatym kazde pismno jest podpisane i kazdy wie dobrze wie ze jesli ja stosuje pismo o rente ma byc a nie ze jakis polak mi bedzie odpisywal ze nie w przeciwnym razie spotyka go to samo pan prezydent i pani premier polski chyba mnie rozumieja czekam na koleine wytyczne killaz grup vienna

krystyna

23.1.2017 13:2:35

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

bardzo prosze o pomoc jestem po 3 operacjach choruje na nowotwor mam orzeczenie o znacznym stopniu pracowalam krotko 13 lat mam obecnie 55 lat czy nalezy mi sie renta

Anna

4.10.2016 0:50:18

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

Witam. Chciałabym wiedzieć jak mniej więcej ma wyglądać takie pismo?

lidia

27.6.2016 15:17:34

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

moja corka ma 6 lat jej ojciec sie powiesil nie interesowal sie dzieckiem wogole alimenty dostawalam z funduszu a reta po nim nie dostanie bo mial 30 lat i nigdzie nie pracowl czy moge starac sie o rete specjalna

Włodzimierz Skowr

20.1.2011 10:57:44

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

Co jest winne dziecko, które straciło ojca w tragicznych okolicznościach, który nie spełniał w chwili śmierci (mało lat pracy, wiek 27lat, bo nie mógł ich mieć)wymagań do przyznania renty w trybie zwykłym. Teraz o przyznaniu lub nie przyznaniu renty w szczególnym trybie dla dziecka, notabene chorego zadecyduje Prezes ZUS. Czy będzie to decyzja słuszna? Jeżeli renta nie będzie przyznana, to dziecko nie będzie miało zapewnione minimum bezpieczeństwa finansowego.Czy to takie jest demokratyczne państwo?

KRYSIA2845

10.5.2010 18:49:50

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

CHORUJE NA NOWOTWORA ZLOSLIWEGO PIERSI OD WRZESNIA JESTEM PO OPERACJI LECZONA BYLAM CHEMIOTERAPIA RADIOTERAPIA NIE MAM UPRAWNIEN DO RENTY UBIEGAM SIE O RENTE W DRODZE WYJATKU OD PREZESA ZUS WARSZAWA JESTEM CALKOWICIE NIE ZDOLNA DO PRACY OD WRZESIA 2009DO 30 11 2010 POSZE MI POMUC CZY TAKA RENTA MI PRZYSLUGUJE

Niutek

11.1.2010 9:31:26

Uzyskać rentę przyznawaną w szczególnym trybie.

To kaprys komu zostanie przyznana przez Premiera lub Prezesa ZUS,a dlatego że ustawa jest merytorycznie nie adekwatna, czyli martwa a powinna być dokładnie opisana co do jej otrzymania,krótko tzn. ustawa jest wolną amerykanką.

Maria

16.12.2009 18:3:3

Re: Jak uzyskać rentę i emeryturę przyznawaną w szczególnym trybie?

Jak można otrzmać rentę w szczególnym trybie dla dziecka, po marłym ojcu.Ojciec nie spełnia warunków gdyż był za młody mając 31lat.Lata pracy to 4lata i 6 miesięcynie doliczając szkoły i umowy o dzieło Czy muszę robić od wyroku sądu ,Apelację proszę o pilną odpowiedz

Pokaż wszystkie komentarze (9)

Dodaj komentarz

DODAJ KOMENTARZ

ZOBACZ TAKŻE:

  • 8.11.2004

    Emerytura dla niektórych urodzonych po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r.

    Osoby urodzone po 31 grudnia 1948 r. a przed 1 stycznia 1969 r. zachowują uprawnienia do tzw. wcześniejszej emerytury, tj. przed osiągnięciem powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego. Osoby (...)

  • 22.7.2009

    Rekompensaty dla osób, które nie mogą przejść na emeryturę pomostową

    W ustawie z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych przewidziano rekompensaty dla osób, które pracowały przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, lecz (...)

  • 27.2.2018

    Jak uzyskać zasiłek pogrzebowy?

    Organizacja pogrzebu niesie ze sobą wiele wydatków. Dlatego pamiętaj, że możesz dostać zasiłek pogrzebowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS). Sprawdź, kto może dostać taki zasiłek (...)

  • 22.9.2017

    Odprawa rentowa i emerytalna

    Odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia przysługuje pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty inwalidzkiej lub emerytury, którego stosunek pracy ustał (...)

  • 12.11.2017

    Zmiany w przyznawaniu najniższych emerytur

    Podstawowym celem nowej ustawy jest objęcie emerytur przyznanych z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy, przysługujących osobom, które nie posiadają odpowiedniego stażu pracy, (...)