Jakie są zasady opodatkowania przychodów z tytułu ustawowej waloryzacji środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym bądź imiennym rachunku członka spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej?
O jakie przychody z waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach?
Poznieżej przedstawiono zasady opodatkowania przychodów z waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach bankowych, dokonanej na podstawie art. 59a ust. 5 ustawy – Prawo bankowe oraz waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na imiennych rachunkach członków spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych (SKOK), dokonanej na podstawie art. 13a ust. 5 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Artykuł wyjaśnia m.in., jak stosować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) w celu określenia:
- źródła przychodów, do którego należy zakwalifikować przychody z waloryzacji środków pieniężnych na tych rachunkach,
- momentu powstania przychodu z waloryzacji dla celów podatkowych,
- obowiązku poboru przez płatnika podatku od przychodów z waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na tych rachunkach.
Pozniżej przedstawiono zasady opodatkowania przychodów z tytułu waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na rachunku bankowym bądź imiennym rachunku członka SKOK, którego umowa wygasła na skutek niewykazywania przez posiadacza żadnej aktywności w odniesieniu do takiego rachunku w okresie 10 lat (niezłożenie przez posiadacza jakiejkolwiek dyspozycji dotyczącej takiego rachunku).
Waloryzacja środków na rachunkach
Według obowiązujących od 1 lipca 2016 r. przepisów Prawa bankowego i ustawy o SKOK – gdy umowa rachunku bankowego (niezawarta w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej) lub imiennego rachunku członka SKOK została zawarta na czas oznaczony nie dłuższy niż 10 lat i jest ona odnawialna, to odnawianie takie (przedłużanie) może następować bez złożenia dyspozycji przez posiadacza rachunku, tylko jeśli na skutek odnowienia umowa ta wiązałaby nie dłużej niż 10 lat. W razie braku takiej dyspozycji, umowa rachunku wygasa z mocy prawa. Natomiast jeśli umowa rachunku jest zawarta na czas oznaczony dłuższy niż 10 lat, przedłużenie jej może nastąpić jedynie przez wydanie dyspozycji przez oszczędzającego. W razie zaś braku takiej dyspozycji, umowa rachunku wygasa z mocy prawa.
Waloryzacją objęte są środki na rachunkach, których umowy zostały zawarte od 1 lipca 2016 r. Stąd waloryzacja środków pieniężnych znajdujących się na tych rachunkach następuje począwszy od 1 lipca 2026 r.
Na podstawie art. 59a ust. 5 Prawa bankowego i art. 13a ust. 5 ustawy o SKOK od dnia wygaśnięcia umowy rachunku do dnia wypłaty środków pieniężnych osobie posiadającej do nich tytuł prawny, środki te podlegają waloryzacji o prognozowany w ustawie budżetowej na dany rok średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem. Waloryzacji tej dokonuje się na ostatni dzień roku kalendarzowego.
Wątpliwości dotyczące zasad opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT)
Wątpliwości dotyczące zasad opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) powstały z uwagi na to, że przepis ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, określający rodzaje przychodów zaliczanych do źródła „kapitały pieniężne” (art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT) wskazuje jedynie na „odsetki od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach bankowych lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania”. Z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika więc, aby do tego źródła zaliczały się takżę inne niż odsetki przychody od wkładów oszczędnościowych i środków na rachunkach.
Z kolei związany z tym rodzajem przychodów przepis wskazuje zasadę poboru zryczałtowanego podatku „z odsetek lub innych przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika lub w innych formach oszczędzania, przechowywania lub inwestowania, prowadzonych przez podmiot uprawniony na podstawie odrębnych przepisów” (art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT). Z tego przepisu jednak wynika możliwość opodatkowania zryczałtowanym podatkiem dochodowym również innych niż odsetki przychodów od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku.
Zasady opodatkowania przychodów z waloryzacji środków pieniężnych
Przy kwalifikacji do źródła przychodów na gruncie ustawy o PIT, przychodów z waloryzacji środków pieniężnych znajdujących się na rachunkach, ważny jest charakter uzyskanego przysporzenia. Przysporzenie to „dopisanie” dodatkowych środków pieniężnych do takich rachunków z tytułu waloryzacji. Przychody z waloryzacji stanowią więc następstwo posiadania środków pieniężnych na rachunkach.
Stąd przychody z waloryzacji, jako ściśle związane z gromadzeniem środków pieniężnych na rachunkach, należy zaliczać do źródła przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 7 ustawy o PIT, tzn. z kapitałów pieniężnych.
Przychody z tego tytułu, zgodnie z art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT, jako wskazane w tym przepisie „inne przychody od środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku podatnika”, podlegają opodatkowaniu 19% zryczałtowanym podatkiem dochodowym.
Przychód taki powstaje w momencie „dopisania” środków z waloryzacji do rachunku w banku bądź rachunku w SKOK (w dacie waloryzacji), tzn. powiększenia stanu środków pieniężnych na rachunku o kwotę waloryzacji, a nie w momencie wypłaty środków pieniężnych osobie posiadającej do nich tytuł prawny.
Od przychodów z waloryzacji, na podstawie art. 41 ust. 4 ustawy o PIT, bank bądź SKOK jako płatnik jest obowiązany pobierać zryczałtowany podatek dochodowy oraz wpłacać go organowi podatkowemu zgodnie z zasadami określonymi w art. 42 ust. 1 ustawy o PIT.
Moc ochronna zastostowania się do tych objaśnień
Powyższe zasady wynikają z objaśnień podatkowych Ministra Finansów z dnia 19 czerwca 2026 r.
Objaśnienia podatkowe są wydawane na podstawie art. 14a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Minister właściwy do spraw finansów publicznych wydaje je z urzędu w celu zapewnienia jednolitego stosowania przepisów prawa podatkowego przez organy podatkowe. Podatnik, płatnik lub inny podmiot, który w danym okresie rozliczeniowym podatku dochodowego od osób fizycznych zastosuje się do niniejszych objaśnień, korzysta z ochrony przewidzianej w art. 14k– 14m Ordynacji podatkowej (zgodnie z art. 14n § 4 pkt 1, art. 14p Ordynacji podatkowej).
Wyjątek jest na podstawie art. 14na § 2 Ordynacji podatkowej - zgodnie z którym ochrona przewidziana w art. 14k–14n tej ustawy nie przysługuje, jeżeli w wyniku zastosowania się do objaśnień podatkowych uzyskano korzyść podatkową stwierdzoną w decyzji wydanej:
- z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej;
- w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług;
- z zastosowaniem środków ograniczających umowne korzyści.
Podstawa prawna:
- ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 592);
- ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 38, z późn. zm.);
- ustawa z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 595);
- ustawa z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2015 r. poz. 1864);
- ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 622);
- ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775, z późn. zm.).