Nowelizacja ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw z podpisem Prezydenta RP
Ustawa w głównej mierze stanowi implementację dwóch dyrektyw UE – DAC8 oraz DAC9, które zmieniają dyrektywę w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania.
Nowelizacja dotyczy wprowadzenia zasad dotyczących raportowania i automatycznej wymiany informacji podatkowych o transakcjach z wykorzystaniem kryptoaktywów. Wymiana tych informacji ma służyć zwalczaniu oszustw i unikania opodatkowania. Nowe prawo dostosowuje polskie przepisy do rozwiązań, które obowiązują w Unii Europejskiej. Nowe przepisy obejmują również rozwiązania, które wynikają z międzynarodowych standardów opracowanych przez OECD. Projekt umożliwi ponadto centralne składanie deklaracji na potrzeby tzw. opodatkowania wyrównawczego (central filing). Deklaracja ta będzie składana w całej UE na podstawie określonego wzoru.
DAC8 wprowadza m.in. obowiązek raportowania i automatycznej wymiany informacji o transakcjach z wykorzystaniem kryptoaktywów, zapewniając administracji podatkowej informacje pozwalające eliminować nadużycia podatkowe.
DAC9 tworzy ramy prawne dla centralnego składania deklaracji na potrzeby opodatkowania wyrównawczego, określa również wzór deklaracji składanej na potrzeby opodatkowania wyrównawczego.
DAC8 i DAC9 przewidują udział państw członkowskich, w tym Polski, w globalnych rozwiązaniach wypracowanych pod auspicjami OECD.
Co przewiduje ustawa z dnia 13 lutego 2016 r. o zmianie ustawy o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami oraz niektórych innych ustaw?
Zasadniczym celem ustawy jest implementacja do polskiego porządku prawnego dyrektywy Rady (UE) 2023/2226 z dnia 17 października 2023 r. zmieniającej dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dz.Urz. UE L 2023/2226 z 24 października 2023 r., zwaną dalej: „DAC8”) oraz „Ram sprawozdawczości w zakresie kryptoaktywów i zmian w standardzie wymiany informacji o rachunkach finansowych” (ang. Crypto-Asset Reporting Framework and Amendments to the Common Reporting Standard, dalej odpowiednio jako: CARF, zmiany CRS).
Nowelizacja wprowadza zmiany w: ustawie z dnia 9 marca 2017 r. o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami (Dz.U. z 2025 r. poz. 1379), ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2025 r. poz. 633) oraz w ustawie z dnia 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych (Dz.U. poz. 1685).
Przepisy DAC8 odzwierciedlają zmiany na rynku wewnętrznym (wprowadzone rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1114) oraz na poziomie międzynarodowym (zmiany CRS). DAC8, obok regulacji przewidującej rozciągnięcie wymiany informacji podatkowej na kryptoaktywa, obejmuje również najnowsze zmiany standardu wymiany informacji o rachunkach finansowych, w tym włączenie przepisów dotyczących pieniądza elektronicznego i cyfrowej waluty banku centralnego.
Co do zasady, przepisy DAC8 powinny być przez państwa członkowskie transponowane do dnia 31 grudnia 2025 roku. Podstawę dla wymiany z państwami spoza UE stanowią podpisane w dniu 14 listopada 2024 roku przez Ministra Finansów wielostronne porozumienia właściwych organów (Multilateral Competent Authority Agreement, zwane dalej: MCAA), tj. zmiany do CRS MCAA oraz CARF MCAA. Z treści uzasadnienia do projektu przedłożonej ustawy wynika, że co do zasady pierwsza wymiana informacji na gruncie zmienionego CRS, jak i CARF planowana jest na rok 2027 i obejmować ma swym zakresem rok 2026 jako okres sprawozdawczy.
Dyrektywa Rady (UE) 2025/872 z dnia 14 kwietnia 2025 r. zmieniająca dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dz.Urz. UE L 2025/872 z 6 maja 2025 r., zwana dalej: „DAC9”) umożliwia centralne raportowanie przewidziane w art. 44 dyrektywy GloBE w odniesieniu do państw członkowskich Unii Europejskiej. Dyrektywa ta określa także zasady dokonywania wymiany informacji pochodzących z deklaracji dotyczących podatku wyrównawczego oraz reguluje szereg kwestii związanych z tym obszarem wymiany.
Zgodnie z deklaracją Rady Ministrów celem przedłożonej ustawy jest też doprecyzowanie treści przepisów implementujących dyrektywę Rady (UE) 2021/514 z dnia 22 marca 2021 r. zmieniającą dyrektywę 2011/16/UE w sprawie współpracy administracyjnej w dziedzinie opodatkowania (Dz.Urz. UE L 104 z 25.03.2021, str. 1, zwaną dalej: „DAC7”).
Zmiany w ustawie o wymianie informacji podatkowych z innymi państwami polegają m.in. na:
- nałożeniu na raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów obowiązków administratorów danych w rozumieniu rozporządzenia (UE) 2016/679;
- rozgraniczeniu regulacji dotyczących sprawozdawczości w zakresie raportowanych rachunków (CRS) oraz sprawozdawczości dla kryptoaktywów (CARF);
- modyfikacji definicji legalnej podmiotu inwestującego w celu objęcia zakresem tej definicji również inwestycji w kryptoaktywa;
- rozszerzeniu zakresu elementów, jakie zawierać powinna informacja o rachunkach raportowanych.
Ustawa dokonuje ponadto transpozycji DAC9 w części dotyczącej automatycznej wymiany informacji podatkowych pochodzących z deklaracji dotyczących podatku wyrównawczego, określając m.in. zakres i terminy wymiany informacji, państwa, z którymi należy wymienić informacje, a także zasady współpracy z innymi państwami w omawianym obszarze wymiany informacji. Automatyczna wymiana informacji będzie się odbywać: za pomocą środków komunikacji elektronicznej, według formatu określonego w rozporządzeniu Komisji (UE) nr 2015/2378 (w przypadku państw członkowskich) lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, według formatu ustalonego przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych (w przypadku państw uczestniczących innych niż państwa członkowskie).
Ustawa wprowadza także nowy Dział VB Automatyczna wymiana informacji o użytkownikach kryptoaktywów. W myśl dodawanych przepisów raportujący dostawca usług w zakresie kryptoaktywów będzie obowiązany do stosowania procedur należytej staranności oraz procedur sprawozdawczych, rejestrowania czynności podejmowanych w ramach procedur należytej staranności oraz gromadzenia dokumentacji wymaganej w ramach stosowania procedur należytej staranności, w szczególności oświadczeń o rezydencji podatkowej użytkowników kryptoaktywów oraz osób kontrolujących. Rejestrowanie czynności będzie obejmować rejestrację daty, rodzaju oraz opisu przeprowadzonej czynności i będzie mogło następować z wykorzystaniem innych rejestrów prowadzonych w szczególności na potrzeby procedur z zakresu przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
Obowiązkiem raportowania będą objęci użytkownicy kryptoaktywów, którzy są użytkownikami raportowanymi lub posiadają co najmniej jedną osobę kontrolującą będącą osobą raportowaną. Raportujący dostawca usług w zakresie kryptoaktywów będzie przekazywać Szefowi KAS informację o użytkownikach kryptoaktywów objętych obowiązkiem raportowania za okres roku kalendarzowego w terminie do dnia 30 czerwca roku następnego. Informacja ta będzie tworzona na podstawie wzoru dokumentu elektronicznego zamieszczonego w BIP Ministerstwa Finansów i przekazywana za pomocą oprogramowania interfejsowego, o którym mowa w ustawie o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.
Nowelizacja wprowadza również przepisy dotyczące kontroli raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Kontrolę wykonywania przez raportującego dostawcę usług w zakresie kryptoaktywów obowiązków w zakresie stosowania procedur należytej staranności oraz procedur sprawozdawczych będzie przeprowadzać Szef KAS.
W treści dodawanego Działu VB określono także obowiązki organów związane z wymianą informacji o użytkownikach kryptoaktywów. W myśl tych przepisów Szef KAS będzie przekazywać właściwemu organowi państwa uczestniczącego informacje o użytkownikach kryptoaktywów będących rezydentami tych państw, uzyskane od raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów. Informacje te będą przekazywane raz w roku, w terminie do dnia 30 września roku następującego po roku kalendarzowym, którego dotyczą. Na Szefa KAS nałożono także obowiązek powiadamiania właściwych organów państw członkowskich oraz Komisji Europejskiej o indywidualnym numerze operatora kryptoaktywów. Ustawa wprowadza również kary pieniężne w odniesieniu do raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów, którzy nie wywiązują się z ciążących na nich obowiązków.
Ustawa weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.
Raportowanie i wymiana informacji o kryptoaktywach
DAC8, a w ślad za nią ustawa, wprowadza obowiązek raportowania i automatycznej wymiany informacji o transakcjach z wykorzystaniem kryptoaktywów. Informacje mają być raportowane przez pośredników realizujących te transakcje. Następnie będą one wymieniane między administracjami podatkowymi właściwych państw.
Wymiana informacji podatkowych dotyczących kryptoaktywów ma służyć zwalczaniu praktyk polegających na oszustwach podatkowych, uchylaniu się od opodatkowania i unikaniu opodatkowania, stanowiących wyzwanie zarówno na poziomie UE, jak i na poziomie globalnym.
Sprawozdawczość i wymiana informacji na potrzeby opodatkowania wyrównawczego
DAC9 przewiduje automatyczną wymianę informacji dotyczących opodatkowania wyrównawczego między państwami członkowskimi UE.
Opodatkowanie wyrównawcze zostało w Unii Europejskiej wprowadzone tzw. dyrektywą GloBE z 2022 r. DAC9 umożliwia składanie deklaracji na potrzeby opodatkowania wyrównawczego, w sposób centralny. Oznacza to, że złożenie deklaracji przez jedną spółkę z UE zwalnia pozostałe spółki, które dana grupa posiada w Unii Europejskiej, z obowiązku składania analogicznych deklaracji.
Ustawa wprowadza wymagane przez DAC9 regulacje służące funkcjonowaniu centralnego składania deklaracji na potrzeby opodatkowania wyrównawczego.
DAC9 określa także wzór deklaracji składanej na potrzeby opodatkowania wyrównawczego – wzór ten został przygotowany na bazie wzoru wypracowanego w OECD. Będzie on obowiązywał także w Polsce przy składaniu informacji o opodatkowaniu wyrównawczym.
Globalny standard, inne zmiany i termin wejścia w życie
Ustawa przewiduje udział Polski w globalnym systemie wymiany informacji o kryptoaktywach i na potrzeby podatku wyrównawczego, tj. również z państwami OECD.
Nowelizacja wprowadza również inne przepisy z obszaru dyrektywy 2011/16/UE. Przykładowo, Polska będzie uczestniczyła w wymianie informacji o transgranicznych interpretacjach podatkowych dot. osób fizycznych dla transakcji o wartości ponad 1,5 mln euro, czy też w wymianie informacji o dochodach z nieruchomości posiadanych przez nierezydentów.
Ustawa wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia. Jednocześnie , dla realizacji wymogów dyrektywy, nakłada na raportujących dostawców usług w zakresie kryptoaktywów obowiązek raportowania także tych transakcji, które miały miejsce od początku 2026 r., a więc przed wejściem w życie nowych przepisów.
Ponadto wymianie będą podlegać transgraniczne interpretacje podatkowe dot. osób fizycznych, wydane po 31 grudnia 2025 roku.