Zmiany dla bezpieczeństwa ludzi i chronionych zwierząt
Zwierzęta, takie jak żubry i niedźwiedzie, będą mogły być odstraszane przy użyciu broni gładkolufowej przez upoważnione do tego grupy interwencyjne. Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody dopuszczająca taki sposób płoszenia dzikich zwierząt wejdzie w życie.
Ustawa dotycząca ochrony przyrody i możliwości odstraszania dużych zwierząt chronionych uzasadniona jest troską o życie i zdrowie człowieka, które stanowi najwyższą wartość. Jest to odpowiedź na apele i obawy mieszkańców, w szczególności takich terenów jak Bieszczady czy Podkarpacie. Chodzi o skuteczniejsze i sprawniejsze prowadzenie działań niwelujących niebezpieczne dla zdrowia i życia sytuacje, powodowane zachowaniem niedźwiedzia brunatnego i żubra.
- „Ustawa nie jest przeciwko przyrodzie, ale chroni zarówno ludzi, jak i zwierzęta” – powiedział Prezydent.
Zmiany mają na celu wzmocnienie bezpieczeństwa mieszkańców Bieszczad - regionu, w którym występuje objęty ochroną ścisłą niedźwiedź. Wprowadzone rozwiązania mogą gwarantować równocześnie bezpieczeństwo ludzi i ochronę dzikiej przyrody. Ustawa wraz z pakietem działań prowadzonych wspólnie przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i Ministerstwo Klimatu i Środowiska zwiększy bezpieczeństwo ludzi przy zachowaniu standardów ochrony dzikiej przyrody Bieszczad.
- "Zwiększamy bezpieczeństwo mieszkańców Podkarpacia. Przygotowane przez Klub Centrum przepisy pozwalające skutecznie płoszyć niedźwiedzie by oduczać je przebywania w pobliżu siedzib ludzkich wejdą w życie. Prezydent podpisał dziś ustawę. Ustawa daje narzędzia dla grupy interwencyjnej, która w Bieszczadach monitoruje zachowanie problematycznych osobników. W razie potrzeby jej członkowie będą mogli płoszyć niedźwiedzie wykorzystując gumową, niepenetracyjną amunicję. To na tyle bolesne, by skutecznie odstraszyć zwierzęta" - napisała na X minister klimatu i środowiska, Paulina Hennig-Kloska.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przypomniało też, że Bieszczady są obszarem występowania licznych gatunków dzikiej fauny, a spotkania ludzi z dzikimi zwierzętami nie należą do rzadkości. Jednocześnie przypadki, w których dochodzi do zranienia człowieka przez niedźwiedzie, mają charakter incydentalny. Zdarzają się lata, w których nie odnotowuje się takich przypadków, jak również takie, w których dochodzi do kilku podobnych incydentów.
Znacznie częściej dochodzi do szkód powodowanych przez niedźwiedzie w inwentarzu. Zwierzęta przyciąga przede wszystkim łatwy dostęp do pożywienia. Skutecznym sposobem ograniczania tego zjawiska jest zarówno odpowiednie zarządzanie odpadami, jak i odstraszanie zwierząt, m.in. przy użyciu gumowej amunicji. Model ochrony ludzi i niedźwiedzi oparty na tych rozwiązaniach od wielu lat z powodzeniem funkcjonuje na obszarze Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Nowelizacja ustawy o ochronie przyrody umożliwi odstraszanie niedźwiedzi z użyciem broni gładkolufowej z gumową amunicją. To bezpieczny dla zwierząt sposób ich skutecznego odstraszania, który pozwala na skuteczne ograniczenie niepożądanych kontaktów niedźwiedzi z ludźmi. Istotne jest także eliminowanie powodów zbliżania się niedźwiedzi w okolice domostw, a więc właściwe zarządzanie odpadami i płoszenie zwierząt.
Płoszenie np. niedźwiedzi przy użyciu kul gumowych i inne zmiany
Ustawa z dnia 15 maja 2026 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz niektórych innych ustaw wprowadza rozwiązania pozwalające na prowadzenie skuteczniejszych i sprawniejszych działań niwelujących niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi sytuacje, powodowane zachowaniem niedźwiedzia brunatnego, wilka i żubra przez płoszenie osobników tych gatunków przy wykorzystaniu broni gładkolufowej z zastosowaniem amunicji niepenetracyjnej.
Nowelizacja, wprowadzając zmiany w ustawie o ochronie przyrody, dopuszcza wydawanie zezwoleń na umyślne płoszenie osobników niedźwiedzia brunatnego, wilka lub żubra przy wykorzystaniu broni gładkolufowej z zastosowaniem amunicji niepenetracyjnej przez osoby posiadające pozwolenie na broń, w tym pozwolenie na broń do celów łowieckich.
Organem wydającym takie zezwolenia będzie właściwy miejscowo regionalny dyrektor ochrony środowiska, choć w pewnych okolicznościach stosowne zezwolenie będzie mógł wydać także Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Ustawa dodaje także przepis w ustawie o ochronie przyrody, zgodnie z którym nie popełnia wykroczenia, kto dokonując płoszenia na podstawie właściwego zezwolenia, o którym mowa w tej ustawie, zabija, o ile działa w stanie wyższej konieczności, lub nieumyślnie okalecza osobnika niedźwiedzia brunatnego, wilka lub żubra.
Nowelizacja w ustawie o ochronie zwierząt dodaje ponadto przepis przesądzający, że znęcaniem się nad zwierzętami nie jest płoszenie zwierząt:
- łownych z terenów zurbanizowanych, jeżeli jest uzasadnione potrzebą zapewnienia bezpieczeństwa publicznego lub ochrony mienia,
- łownych z terenów upraw rolnych oraz obrębów hodowlanych, jeżeli ma na celu zapobieganie szkodom,
- łownych oraz zwierząt objętych ochroną gatunkową na podstawie zezwoleń, o których mowa w art. 56 ust. 1, 2 lub 2b ustawy o ochronie przyrody, lub na podstawie art. 9a ust. 1 ustawy – Prawo łowieckie.
Nowelizacja wyłącza również stosowanie ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w zakresie działań podejmowanych w celu umyślnego płoszenia osobników niedźwiedzia brunatnego, wilka lub żubra na podstawie ustawy o ochronie przyrody.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska, we współpracy z Generalną Dyrekcją Ochrony Środowiska, od lipca ubiegłego roku wdraża pakiet działań mających na celu przeniesienie w Bieszczady tatrzańskiego modelu postępowania. Jest to obszar około sto razy większy niż teren Tatrzańskiego Parku Narodowego, zamieszkiwany przez większą populację niedźwiedzi.
Projekt Ochrony Niedźwiedzia Brunatnego zakłada m.in. utworzenie całodobowych grup interwencyjnych, znakowanie wybranych osobników poprzez zakładanie obroży telemetrycznych (dotychczas oznakowano 11 niedźwiedzi, kolejne czekają na objęcie monitoringiem), finansowanie zabezpieczeń miejsc gromadzenia odpadów, możliwość płoszenia niedźwiedzi przy użyciu gumowej amunicji. Wprowadzone zmiany w prawie umożliwią wyposażenie przeszkolonych do takich zadań patroli interwencyjnych w odpowiedni sprzęt.
Kiedy nowe przepisy wchodzą w życie?
Ustawa przewiduje wejście w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.